Սվետլանա Ալեքսիևիչ

Սվետլանա Ալեքսանդրովնա Ալեքսիևիչ (բելառուս․՝ Святлана Аляксандраўна Алексіевіч, մայիսի 31, 1948(1948-05-31)[1][2][3][4][5][6][7], Իվանո-Ֆրանկովսկ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[1][2][3]), խորհրդային և Բելառուս գրող, լրագրող։ Գրում է ռուսերեն։ 2015 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրն է[24]։

Սվետլանա Ալեքսիևիչ
բելառուս․՝ Святлана Аляксандраўна Алексіевіч
Світлана Алексієвич (Київ, 2016) 08 (cropped).JPG
Ծնվել էմայիսի 31, 1948(1948-05-31)[1][2][3][4][5][6][7] (72 տարեկան)
ԾննդավայրԻվանո-Ֆրանկովսկ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[1][2][3]
Մասնագիտությունգրող և լրագրող
Լեզուռուսերեն[8] և բելառուսերեն
ԱզգությունԲելառուսներ[9][10]
ՔաղաքացիությունFlag of Belarus.svg Բելառուս
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
ԿրթությունFaculty of Journalism of the Belarusian State University?[1][11][2][3]
Ժանրերպատում և վիպակ
Գրական ուղղություններվավերագրական գրականություն
Ուշագրավ աշխատանքներՑինկե տղաներ[2][1][3], Չեռնոբիլյան աղոթք[1], Պատերազմը կանացի դեմք չունի[12][2][3], Second-Hand Time? և The Last Witnesses?[1][2][3]
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն[1] և Belarussian PEN Centre?
ՊարգևներՀերդերի մրցանակ[13] Գերմանական գրավաճառների խաղաղության պարգև[14][15] «Պատվո նշան» շքանշան[13] Համամիութենական Լենինյան Կոմերիտմիության Մրցանակներ[13][2][3] Կենտրոնական Եվրոպայի «Անգելուս» գրական մրցանակ[16] ԽՍՀՄ Գրողների միության Ն. Օստրովսկու անվան գրական մրցանակ[13] ԽՍՀՄ Գրողների միության Կ. Ֆեդինի անվան գրական մրցանակ[13] Տուխոլսկու մրցանակ[13] Andrei Sinyavsky prize?[13] Տրիումֆ[13] Լեյպցիգի գրքի մրցանակ՝ եվրոպական համերաշխության համար[13] Das politische Buch[13] Oxfam Novib/PEN Award[17] Ryszard Kapuściński Award for literary reportage?[18][19] Գրականության Նոբելյան մրցանակ[20][21][22] Արվեստի և գրականության շքանշանի սպա Prix Médicis essai?[23] և Բելառուսի Դեմոկրատական Հանրապետության 100-ամյակի հոբելյանական մեդալ
Svetlana Alexijevich Autograph.jpg
Կայքalexievich.info
Սվետլանա Ալեքսիևիչ Վիքիքաղվածքում
Svetlana Alexievich Վիքիպահեստում

Առավել հայտնի են Ալեքսիևիչի գեղարվեստավավերագրական ժանրի «Պատերազմը կնոջ դեմք չունի» (ռուս.՝ У войны не женское лицо), «Չեռնոբիլյան աղոթք» (ռուս.՝ Чернобыльская молитва), «Ցինկե տղաներ» (ռուս.՝ Цинковые мальчики), «Սեքնդ-հենդի ժամանակը» (ռուս.՝ Время секонд-хэнд) արձակ գործերը։ Ալեքսիևիչի ստեղծագործությունները ԽՍՀՄ ուշ և հետխորհրդային շրջաններին են նվիրված, տոգորված են տառապանքով և մարդասիրությամբ[24]։

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է 1948 թվականի մայիսի 31-ին Արևմտյան Ուկրաինայի Ստանիսլավ (այժմ՝ Իվանո-Ֆրանկովսկ) քաղաքում։ Հայրը բելառուս էր, մայրը ուկրաինուհի։ Ավելի ուշ ընտանիքը տեղափոխվում է Բելառուս։ 1965 թվականին ավարտել է Գոմելի շրջանի Կոպատկևիչի միջնակարգ դպրոցը։ Աշխատել է դաստիարակ, պատմության և գերմաներենի ուսուցիչ Մոզիրի շրջանում։ Նարովկյայի «Պրիպյացկայա պրայդա» (Прыпяцкая праўда) թերթում լրագրող է աշխատել։ 1972 թվականին ավարտել է Բելառուսի պետական համալսարանի լրագրության բաժինը, սկսել է աշխատել Բրեստի շրջանի Բերյոզա քաղաքի «Կոմունիզմի փարոս» (Маяк коммунизма) թերթում։ 1973-1976 թվականներին աշխատել է«Գյուղական թերթում», 1976-1984 թվականներին ղեկավարել է «Նյոման» ամսագրի ակնարկի և հրապարակախոսության բաժինը։ 1983 թվականին ընդունվել է ԽՍՀՄ գրողների միության շարքերը[25]։

2000-ական թվականների սկզբից ապրել է Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում[26]։ 2003 թվականից ապրում է Բելառուսում[27]։

ՔննադատությունԽմբագրել

Սվետլանա Ալեքսիևիչն իր ուսուցիչներ է համարում Ալես Ադամովիչին և Վասիլ Բիկովին[28]։ Բանաստեղծ Վլադիմիր Նիկլյաևը ասել է, որ եթե ողջ ռուսական գրականությունը դուրս է եկել Գոգոլի «Շինելից», ապա Ալեկսիևիչի ստեղծագործությունները՝ Ալես Ադամովիչի «Յանկա Բրիլ» և Վլադիմիր Կոլեսնիկի «Ես բոցավառվող գյուղից եմ» (Я из огненной деревни)[29] վավերագրական գրքերից։

ՊարգևներԽմբագրել

  • Հերդերի մրցանակ[30],
  • Գերմանական գրավաճառների խաղաղության պարգև,
  • «Պատվո նշան» շքանշան[30][31],
  • Համամիութենական Լենինյան Կոմերիտմիության մրցանակներ[30][32],
  • Կենտրոնական Եվրոպայի «Անգելուս» գրական մրցանակ[33],
  • ԽՍՀՄ գրողների միության Ն. Օստրովսկու անվան գրական մրցանակ (1984)[30],
  • ԽՍՀՄ գրողների միության Կ. Ֆեդինի անվան գրական մրցանակ[30],
  • Տուխոլսկու մրցանակ[30],
  • Գրականության Նոլբելյան մրցանակ

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Кто есть кто в Республике БеларусьBiałystok: Podlaski Instytut Wydawniczy, 2000. — P. 14. — 313 p. — ISBN 978-83-913780-0-7
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — АршынМінск: 1996. — Vol. 1. — P. 243. — 552 p. — ISBN 978-985-11-0036-7
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Энцыклапедыя гісторыі Беларусі ў 6 тамах. Том 1Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1993. — P. 100. — ISBN 978-5-85700-074-8
  4. 4,0 4,1 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 FemBio: Банк данных о выдающихся женщинах, Frauerdatenbank
  6. 6,0 6,1 Munzinger-Archiv — 1913.
  7. 7,0 7,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  8. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  9. Беларусь: ні Эўропа, ні Расея. Меркаваньні беларускіх эліт — 2006. — P. 42, 124–125. — 258 p. — ISBN 978-83-89406-77-4
  10. Цяжкі час — Працяг. Канцэпцыя новага Беларускага Адраджэньня, кн. 3, артыкулы і матэр’ялы (2003−2010)Warsaw, NYC, Vilnius: (untranslated), (untranslated), 2010. — Iss. 1. — P. 767. — 464 p. — ISBN 978-9955-578-12-3
  11. Беларусь: ні Эўропа, ні Расея. Меркаваньні беларускіх эліт — 2006. — P. 249. — 258 p. — ISBN 978-83-89406-77-4
  12. Кто есть кто в Республике БеларусьBiałystok: Podlaski Instytut Wydawniczy, 2000. — P. 1985. — 313 p. — ISBN 978-83-913780-0-7
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 13,7 13,8 13,9 Кто есть кто в Республике БеларусьBiałystok: Podlaski Instytut Wydawniczy, 2000. — P. 15. — 313 p. — ISBN 978-83-913780-0-7
  14. http://alexievich.info/premiiRu.html
  15. https://www.friedenspreis-des-deutschen-buchhandels.de/die-preistraeger/2010-2019/swetlana-alexijewitsch
  16. Białoruska pisarka zdobyła nagrodę Angelusa
  17. Oxfam Novib/PEN Award for Freedom of Expression
  18. Nagroda im. Kapuścińskiego dla Aleksijewicz i Czecha
  19. Trzeci komunikat Jury Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki
  20. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2015/
  21. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  22. http://masterdataapi.nobelprize.org/2.0/laureate/924
  23. Czasy Secondhand
  24. 24,0 24,1 «Нобелевскую премию по литературе получила Светлана Алексиевич»։ Газета.Ru։ 2015-10-08։ Վերցված է 2015-10-08 
  25. Алексіевіч Святлана // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік (բելառուս.)
  26. Интервью для Радио Свобода (27.07.2011)
  27. ««Ты рядом с котлеткой по значимости и не мечтай встать»: Интервью писательницы Светланы Алексиевич — Meduza» (ru-RU)։ Meduza։ Վերցված է 2015-10-08 
  28. Алексиевич: это победа не только моя, но и нашей культуры и страны
  29. Някляеў: Шанцы Беларусі на Нобелеўскую прэмію як ніколі высокія
  30. 30,0 30,1 30,2 30,3 30,4 30,5 Kto jest kim w Białorusi, Białystok, 2000, 83-913780-0-4
  31. Сергей Чупринин: Русская литература сегодня: Зарубежье. М.: Время, 2008 г. 978-5-9691-0292-7
  32. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын — С. 243
  33. http://www.polskieradio.pl/75/921/Artykul/492445,Bialoruska-pisarka-zdobyla-nagrode-Angelusa

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են