«Անտիկ հունական փիլիսոփայություն»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
r2.7.3) (Ռոբոտ․ ar:فلسفة يونانية قديمة փոփոխվել է ar:فلسفة يونانيةով; կոսմետիկ փոփոխություններ
չ (Ռոբոտը ավելացնում է․: en:Ancient Greek philosophy)
չ (r2.7.3) (Ռոբոտ․ ar:فلسفة يونانية قديمة փոփոխվել է ar:فلسفة يونانيةով; կոսմետիկ փոփոխություններ)
'''Անտիկ Հունական փիլիսոփայությունը''' - փիլիսոփայական ուսմունքների այն ամբողջությունն է, որը ձևավորվել և զարգացել է [[Հին Հունաստան|Հին Հունաստանում]] [[մ.թ.ա. 6-րդ դար]]ում ու մասամբ կամ ամբողջապես տիրապետել մինչև անտիկ դարաշրջանի ավարտը։ Անտիկ Հունական փիլիոփայությունը դարեր անց իր զարգացումն ու տարածումն է ունեցել [[Հին Հռոմ]]ում։ Այս շրջանի հիմնական աշխատությունները գրվել են [[հին հունարեն]]ով։
 
== Ծագումը ==
Անտիկ փիլիսոփաության ծագումը և զարգացումը պայմանավորված էր, ինչպես սոցիալ-տնտեսական ու քաղաքական, այնպես էլ հոգևոր-մշակութային մի շարք նախադրյալներով։ Հին հունաստանում փիլիսոփայությունը ծագում է այն ժամանակ, երբ ձևավորվում և հաստատվում է [[ստրկատիրական հասարակարգ]]ը, զարգանում է [[տնտեսություն]]ը, մտավոր աշխատանքը տարանջատվում է ֆիզիկականից, այսինքն՝ մտավոր գործունեությունը ձեռք է բերում ինքնուրույնություն և անկախություն։ Մտավոր գործունեության ծավալումը նպաստեց [[քաղաք-պետություն]]ների առաջացումը, որտեղ քաղաքացիներն ազատ մարդիկ էին, մասնակցում էին պետության կառավարմանը, օգտվում քաղաքական իրավունքներից։ <br />
Կենտրոնական պետականության բացակայությունը, որը անհրաժեշտաբար ենթադրում էր միասնական կրոնադոգմատիկական գաղափարախոսություն և բազմաթիվ քաղաք-պետությունների գոյության փաստը բարենպաստ պայմաններ էին ստեղծում մտքի ազատ դրսևորման համար։ Առանց այդ ազատության՝ հնարավոր չէ պատկերացնել հունական մշակույթի և փիլիսոփայության ծաղկումը։
== Փիլիսոփաներն ու փիլիսոփայական առաջին ուսմունքները ==
[[Հին Հունաստան]]ում փիլիսոփայական մտքի զարգացմանը մեծ նպաստ են բերել «յոթ իմաստունները»՝ [[Կլեոբուլոս]]ը, [[Սոլոն]]ը, [[Հիլոն]]ը, [[Թալես]]ը, [[Պիտակ]]ը, [[Բիանտոս]]ը և [[Պերիանդրոս]]ը, որոնցից պահպանված ասույթներում խտացված ամփոփվել է հույն ժողովրդի իմաստությունը և կենսափիլիսոփայությունը։
Հին Հունաստանում փիլիսոփայական առաջին ուսմունքները ձևավորվել են [[Հոնիա]]յում՝ փոքրասիական հունական գաղթօջախներում, ուստի այդ փիլիսոփայությունը անվանվում է [[հոնիական փիլիսոփայություն|հոնիական]]։ Հոնիական փիլիսոփայության մեջ են մտնում [[Միլեթյան դպրոց]]ի և [[Հերակլիտես]]ի ուսմունքները։
== Անտիկ հունական փիլիսոփայության առանձնահատկությունները ==
Անտիկ հունական փիլիսոփայությունն ուներ մի շարք առանձնահատկություններ, որոնցից գլխավորը համարվում է նրա տիեզերակենտրոն լինելը։ Այսինքն՝ փիլիսոփայական մտածումների կիզակենտում [[Տիեզերք|տիեզերքն]] էր, որը ըմբռնվում էր որպես ոչ մեկի կողմից չստեղծված բացարձակ կեցություն։ Անտիկ փիլիսոփայությանը խորթ էր արարչագործության գաղափարն աստտվածաշնչյան իմաստով. տիեզերքը ոչ թե արարվում է, այլ ստեղծվում է ի սկզբանե գոյություն ունեցող նյութական և իդեալական սկզբներից։ <br />
Առանձնահատկությունների թվում է նաև այն, որ անտիկ հունական փիլիսոփայությունն ուներ [[ռացիոնալիզմ|ռացիոնալիստական]] ու մտահայեցողական բնույթ։ Իմացաբանության մեջ այդ փիլիսոփայության նշանաբանն էր՝ {{քաղվածք||Մտքերդ համաձայնեցրու բանականության պահանջներին}}, ինչը նշանակում էր, որ իմացության մեջ կարևոր դեր և տեղ էր տրվում [[բանականություն|բանականությանը]]։
[[Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ|Արիստոտել]]
 
[[ar:فلسفة يونانية قديمة]]
[[bn:গ্রিক দর্শন]]
[[ca:Filosofia grega]]
[[cs:Antická řecká filosofie]]
[[el:Ελληνική φιλοσοφία]]
[[es:Filosofía griega]]
[[en:Ancient Greek philosophy]]
[[eo:Sintezo de la greka filozofio]]
[[es:Filosofía griega]]
[[eu:Antzinako greziar filosofia]]
[[fi:Kreikkalainen filosofia]]
[[gl:Filosofía grega]]
[[he:פילוסופיה יוונית]]
[[hi:यूनानी दर्शन]]
[[is:Grísk heimspeki]]
[[it:Filosofia greca]]
[[he:פילוסופיה יוונית]]
[[mk:Античка грчка филозофија]]
[[ja:ギリシア哲学]]
[[mk:Античка грчка филозофија]]
[[no:Antikkens greske filosofi]]
[[pt:Filosofia da Grécia Antiga]]
[[ru:Древнегреческая философия]]
[[sk:Grécka filozofia]]
[[fi:Kreikkalainen filosofia]]
[[tl:Sinaunang pilosopiyang Griyego]]
[[uk:Давньогрецька філософія]]
71 888

edits