«Մոզամբիկ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 1929 բայտ ,  2 ամիս առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589))
|calling_code = 258
|}}
'''Մոզամբիկ''', պաշտոնապես '''Մոզամբիկի հանրապետություն''' ({{lang-pt|Moçambique}}), երկիր Հարավարևելյան Աֆրիկայում, արևելքից սահմանակցում է [[Հնդկական օվկիանոս]]ին, հյուսիսից [[Տանզանիա]]յին, հյուսիսարևմուտքից՝ [[Մալավի]]ին և [[Զամբիա]]յին, արևմուտքից՝ [[Զիմբաբվե]]ին և հարավարևմուտքից՝ [[Էսվատինի]]ին (Սվազիլանդ) ու [[Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն|Հարավաֆրիկյան Հանրապետության]]ը։ Ինքնիշխան պետությունը բաժանված է [[Կոմորյան կղզիներ]]ից, [[Մայոտ]]ից և [[Մադագասկար]]ից [[Մոզամբիկի նեղուց]]ով։ Երկրի մայրաքաղաքը և խոշորագույն քաղաքը [[Մապուտու]] (1876-ից մինչ 1976 թվականները կոչվում էր Լորենսու Մարկիշ)։
'''Մոզամբիկ''', [[Աֆրիկա|աֆրիկյան]] երկիր է։ Նախկինում եղել է պորտուգալական գաղութ, անկախացել է [[1975]] թվականի [[հունիսի 25]]-ին։
 
Մակերեսը կազմում է 802,000 կմ²։ 2013 թվականի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմում է 24,096,000<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|title=Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013|author=Census.gov|date=2013|publisher=U.S. Department of Commerce|accessdate=2013 թ․ մայիսի 9|archiveurl=https://www.webcitation.org/6GUHbJYCI?url=http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|archivedate=2013-05-09|dead-url=no}}</ref>։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը Մոզամբիկի ցածրադիր վայրերում կազմում է 26&nbsp;°C մինչև 30&nbsp;°C, հուլիսին՝ 15&nbsp;°C - 20&nbsp;°C։ Հարթավայրերում ամառային և ձմեռային ջերմաստիճանը ցածր է 3-5&nbsp;°C-ից։
Մեր թվարկության առաջինից հինգերորդ դարերում [[Բանտու լեզուներ|բանտուերեն]] խոսող ժողովուրդները ներգաղթել են ներկայիս Մոզամբիկ հեռավոր հյուսիսից և արևմուտքից։ Հյուսիսային Մոզամբիկը գտնվում է Հնդկական օվկիանոսի առևտրային մուսոնային քամիների ճանապարհին: 7--ից 11-րդ դարերում այստեղ կառուցվեցին մի շարք Սվահիլի նավահանգիստներ, որից զագացում ապրեց [[Սվահիլի մշակույթ]]ը և [[Սվահիլի|լեզուն]]։ Ուշ միջնադարում այս քաղաքներ էին այցելում առևտրականներ Սոմալիից, Եթովպիայից, Արաբիայից, Պարսկաստանից և Հնդկաստանից<ref>Newitt, M.D.D. "A Short History of Mozambique." Oxford University Press, 2017</ref>։
 
1498 թվականին [[Վասկո դա Գամա]]յի այցելությունից սկսվեց [[Պորտուգալական կայսրություն|պորտուգալացիների]] ժամանումը, որոնք սկսեցին տարածքի բնակեցումը և գաղութականացումը 1505 թվականից։ Չորս դար տևած [[Պորտուգալական Մոզամբիկ|պորտուգալական իշխանություն]]ից հետո Մոզամբիկն [[Մոզամբիկի անկախության պատերազմ|անկախացավ]] 1975 թվականին՝ դառնալով [[Մոզամբիկի ժողովրդական հանրապտություն]]։ Անկախությունից ընդամենը երկու տարի անց,
երկիրն ընկավ ինտենսիվ և ձգձգվող [[Մոզամբիկի քաղաքացիական պատերազմ|քաղաքացիական պատերազմ]]ի մեջ, որը տևեց 1977-ից 1992 թվականը: 1994 թվականինն Մոզամբիկում անցկացրեցին առաջին բազմակուսակցական ընտրությունները և այդ ժամանակվանից ի վեր մնաց համեմատաբար կայուն [[նախագահական հանրապետություն]]<ref name=":02">{{cite journal|url=https://www.academia.edu/19787524|title=Provincial Autonomy: The Territorial Dimension of Peace in Mozambique|first=Natália Bueno|last=Schenoni|journal=GIGA Focus}}</ref>։
 
 
Ըստ ինտերնետային ''World Gazeteer'' կայքի՝ Մոզամբիկում կա 24 000 և ավելի բնակիչ ունեցող 34 քաղաք<ref>{{cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-1&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-153|title=Mozambique: largest cities and towns and statistics of their population|lang=en|accessdate=2011 թ․ մայիսի 5|archiveurl=http://www.webcitation.org/61776nRsu|archivedate=2011-08-22}}</ref>։
 
== Աշխարհագրական դիրք ==