«Հիլարի Ուայթհոլ Փաթնամ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
(→‎top: Կատեգորիայի ավելացում)
{{Անձ}}
'''Հիլարի Ուայթհոլ Փաթնամ''' ({{ԱԾ}}), [[Ամերիկացիներ|ամերիկաց]]<nowiki/>ի տրամաբան և [[փիլիսոփա]], [[Հարվարդի համալսարան]]<nowiki/>ի [[պրոֆեսոր]]։ Ամենից հաճախ մեջբերված և ազդեցիկ ամերիկյան ժամանակակակից [[փիլիսոփա]]<nowiki/>ներից մեկը{{sfn|Макеева|1996|с=3}}{{sfn|Hickey|2009|p=1}}։
 
== Կենսագրություն ==
Հիլարի Փաթնամը ծնվել է Սամուել Փաթնամի ընտանիքում ({{lang-en|Erle Samuel Putnam}}, 1892—1950)<ref>Хиллари Патнэм в автобиографии упоминает, что его отец на самом деле был 1888 года рождения.</ref> և Ռիվա Փաթնամը (անունը ՝ Սամփսոն) {{lang-en|Riva Lillian Sampson}}; 1893—1979)։ Մոր ծնողները՝ [[Հրեաներ|հրեա]] ներգաղթյալներ էին Կովնոյից, ովքեր 1880-ականների վերջին հաստատվել էին [[Չիկագո]]<nowiki/>յում, իսկ ավել ուշ տեղափոխվել [[Մանչեստր|Մանչեսթեր]], որտեղ ծնվել են նրանց ավագ երեխաները<ref>[https://books.google.com/books?id=adoKCQAAQBAJ&pg=PA4&lpg=PA4&dq= The Philosophy of Hilary Putnam]</ref>։ Նրա հայրը [[լրագրող]] և [[Թարգմանիչները|թարգմանիչ]] էր, 1936-1945 թվականներին աշխատել է կոմունիստական <nowiki/>[[մամուլ]]<nowiki/>ում, մայրը [[Բեմանկարչություն|ստենոգրաֆ]] էր։ Մինչև 1934 թվականը ընտանիքն ապրում էր [[Փարիզ|Փարի]]<nowiki/>զում։ Մինչև 1934 թվականը ընտանիքն ապրում էր Փարիզում։
 
Որպես վերլուծական փիլիսոփայության առաջատար ներկայացուցիչներից մեկը՝ 1980-ականների կեսերից հանդես է եկել նրա կոշտ քննադատությամբ։ Փիլիսոփայական [[հետաքրքրություն]]<nowiki/>ները ներառում են գիտության [[փիլիսոփայություն]]<nowiki/>ն ու մեթոդաբանությունը, լեզվի փիլիսոփայությունը, մտքի փիլիսոփայությունը, [[իմացաբանություն]]<nowiki/>ն ու [[տրամաբանություն]]<nowiki/>ը։
 
1960-թվականներին Փաթնամը Ս․ Կրիպեի հետ միասին, ստեղծում է «նոր» կամ «պատճառահետեւանքային» [[տեսություն]], համաձայն որի` բնական տեսակներ հասկացությունների իմաստը, որոնք կազմում են գիտական <nowiki/>[[տերմին]]<nowiki/>ների մեծամասնությունը, որոշվում է հիմնականում նրանց ներքին բնույթով, բայց հաշվի են առնվում նաև նրանց օգտագործման պրագմատիկ ասպեկտները։
 
1980-ականների կեսերից քննադատում է վերլուծական փիլիսոփայությունը, որի առաջնորդներից մեկն էր համարվում նախկինում{{sfn|НФЭ|2010}}։ 1976-ին ընտրվել է [[Ամերիկա]]<nowiki/>յի փիլիսոփայական ասոցիացիայի նախագահ։ 2000 թվականից նա դադարեցնում է դասախոսական գործունեությունը։
 
2011-ին նա արժանացել է Ռոլֆ Շոկի անվան տրամաբանության և փիլիսոփայության մրցանակի<ref>[http://www.kva.se/en/Prizes/Prize-winner-page/?laureateId=749 Лауреаты премии Рольфа Шока] — на сайте [[Шведская королевская академия наук|Шведской королевской академии наук]]{{ref-en}}</ref>։
 
== Գիտական ներդրում ==
Փաթնամը հրապարակեց բազմաթիվ ուսումնասիրություններ գիտության մեթոդաբանության, լեզվի փիլիսոփայության, գիտակցության փիլիսոփայության, էթիկայի և տրամաբանության խնդիրների, [[մաթեմատիկա]]<nowiki/>յի, [[ֆիզիկա]]<nowiki/>յի և [[քվանտային մեխանիկա]]<nowiki/>յի փիլիսոփայական խնդիրների վերաբերյալ{{sfn|Макеева|1996|с=6}}։ Նա ստեղծեց հղումների տեսություն ՝ նպատակ ունենալով հերքել Թոմաս Կունի և Պոլ Ֆեյերաբենդի թեզերը, գիտական տեսությունների անհամեմատելիության վերաբերյալ{{sfn|Макеева|1996|с=57}}։ Իր կյանքի ընթացքում Փաթնամի փիլիսոփայական հայացքները զգալի փոփոխությունների ենթարկվեցին։ Հետազոտողները առանձնացնում են փիլիսոփայական [[էվոլյուցիա]]<nowiki/>յի երեք փուլ{{sfn|Hickey|2009|p=2}}։
* գիտական ռեալիզմ(1957—1975)
* ներքին ռեալիզմ (1976—1988)
 
== Քաղաքական և կրոնական հայացքներ ==
[[Կյանք]]<nowiki/>ի վաղ շրջանում Փաթնամը կիսում էր իր ծնողների կոմունիստական հայացքները (հայրը Daily Worker- ի սյունակագիր էր)<ref name="Econ">[https://www.economist.com/news/obituary/21695366-hilary-putnam-philosopher-died-march-13th-aged-89-meaning-meaning «The meaning of meaning»], The Economist, Mar 26th 2016</ref>։ Նա արմատական ձախ Առաջադիմական աշխատանքային կուսակցության (PLP) անդամ էր, ապրում էր կոմունայում և դեմ էր արտահայտվում [[Վիետնամի պատերազմ]]<nowiki/>ին<ref name="Econ" />։ Հավատարիմ էր [[Աթեիզմ|աթեիստ]]<nowiki/>ական և հակակղերական հայացքներին<ref name="Econ" />։ Կյանքի վերջին շրջանում նա հրաժարվեց ձախ գաղափարախոսությունից և ընդունեց [[հուդայականություն]]։ Կնոջ հետ միասին նա վերադարձավ կրոնական ավանդույթին, երեխաներին դաստիարակության հարցում ևս։ 68 տարեկան հասակում նա բար-միցվայի արարողության է ենթարկվել։ Նա սովորեց [[եբրայերեն]] և գրեց հուդայականության փիլիսոփայության վերաբերյալ մի քանի գիրք, որոնցում, մասնավորապես, նա պնդեց, որ ապացույցների որոնումը հակասում է կրոնական աշխարհայացքի էությանը<ref name="Econ" /><ref>{{cite web|url=http://bostonreview.net/BR29.1/putnam.html|title=Hilary Putnam: The Chosen People|publisher=Bostonreview.net|date=|accessdate=2011-03-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/65Z9NoNvr?url=http://bostonreview.net/BR29.1/putnam.html|archivedate=2012-02-19|deadlink=yes}}</ref>։
 
== Ընտանիք ==
1962 թվականին նա ամուսնանում է Ռութ Աննա Յակոբսի հետ<ref name="Globe">{{cite news|author=Linda Wertheimer|title=Finding My Religion|url=http://www.boston.com/news/globe/magazine/articles/2006/07/30/finding_my_religion/?page=3|date=July 30, 2006 | work=The Boston Globe}}</ref>, կինը դասավանդել է փիլիսոփայություն [[Ուելսլի քոլեջ]]<nowiki/>ում<ref name="Hick">To appear in the «American Philosophers» edition of ''Literary Biography'', ed. Bruccoli, Layman and Clarke</ref>։ Ռութ Աննա Յակոբսը սերում էր Գոթայից գերմանացի գիտնականների ընտանիքից (հնագետ Քրիստիան Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Յակոբսը նրա նախնին էր), ծնվել է Գերմանիայում<ref>Hortsch, Michael. «Dr. Hans Nathan Kohn — ein Berliner Jüdischer Arzt und Forscher am Vorabend des Nationalsozialismus.» Berlin Medical, Vol. 4:26-28 August 2007</ref>։
 
Կինը նրանից երկար ապրեց, ինչպես նաև նրա երեխաները՝ որդիներ Սամուելը և Հեսուն,․և դուստրերը ՝ Էրիկը և Մաքսիմը։
25 468

edits