«Էլիզաբեթ Յերիխաու-Բաուման»–ի խմբագրումների տարբերություն

 
== Վաղ տարիներ ==
Էլիզաբեթ Բաումանը ծնվել է Վարշավայի մոտակայքում՝ Ժոլիբորժում ({{lang-pl|Żoliborz}}), ծագումով գերմանացիներգերմանացիների՝ քարտեզագիր Ֆիլիպ Ադոլֆ Բաումանի (1776-1863) և Յոհաննա Ֆրեդերիկա Ռեյերի (1790-1854) ընտանիքում։ Մանկությունն անցկացրել է ծննդավայրում և [[Գդանսկ|Գդանսկում]]՝ մոր ծննդավայրում<ref>Albert Ellery Berg, (1884), ''The Drama, Painting, Poetry, and Song'', P.F. Collier, New York. digitized by Google.</ref><ref name="kvindebiografisk">{{cite web|url=http://www.kvinfo.dk/side/170/bio/827/|title=Dansk Kvindebiografisk Leksikon – Elisabeth Jerichau Baumann|date=May 15, 2003|website=www.kvinfo.dk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20100826160539/http://runeberg.org/dbl/8/0440.html|title=438 (Dansk biografisk Lexikon / VIII. Bind. Holst - Juul)|date=2010-08-26|website=web.archive.org|accessdate=2021-07-28}}</ref>։
 
Էլիզաբեթ Բաումանը տասնինը տարեկանում մեկնել է [[Դյուսելդորֆ]], որտեղ մնացել է 1838 թվականից մինչև <bdi>1845</bdi> թվական՝ նպատակ ունենալով կրթություն ստանալ [[Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիա|Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիայում]], որն այն ժամանակ արվեստի լավագույն կենտրոններից մեկն էր Եվրոպայում։ Թեև Ակադեմիան կանանց ընդունելություն չուներ, բայց նրան հաջովել է կապ հաստատել քաղաքի այլ նկարիչների հետ և այդպիսով կրթություն ստանալ։
Էլիզաբեթ Յերիքաու-Բաումանի աշխատանքները խիստ դեկորատիվ են և հյութեղ գույներով։ Նկարչուհին առանձնանում է իր կտավներում լույս ու ստվերի փոխանցման վարպետությամբ։ Էլիզաբեթ Յերիքաու-Բաումանը բեղմնավոր նկարիչ է եղել։ Նրա ստեղծագործություններում կան նաև անտիկ և արևելյան մոտիվներով մարդաբոյ կտավներ («Հույն հովիվը [[Պարթենոն|Պարթենոնի]] մոտ», «Եգիպտական կանայք» և այլն), ինչպես նաև մեծաթիվ դիմանկարներ։ Դիմանկարներից առանձնապես հանրահայտ է [[Գրիմ եղբայրներ|Գրիմ եղբայրների]] դիմանկարը, որը հետագայում պատկերվել է 1000 գերմանական մարկ թղթադրամի վրա։ Այդ կտավը ստեղծելու նպատակոց նա նամակագրական կապ է հաստատել [[Հերման Գրիմ|Հերման Գրիմի]] և նրա որդու՝ [[Վիլհելմ Գրիմ|Վիլհելմ Գրիմի]] հետ<ref>{{Cite web|url=https://orka.bibliothek.uni-kassel.de/viewer/image/1368436589138/1/LOG_0000/|title=Jerichau[-Baumann], Elisabeth [Maria Anna] an Herman Grimm (11 Briefe)|last=Grimm|first=Herman|last2=Jerichau-Baumann|first2=Elisabeth Maria Anna|date=1855|website=-, Grimm, Herman, Jerichau-Baumann, Elisabeth Maria Anna: Jerichau[-Baumann], Elisabeth [Maria Anna] an Herman Grimm (11 Briefe), -: - -.|language=de|accessdate=2021-07-28}}</ref>։
 
Նա ստեղծել է նաև այլ նշանավոր դանիացիների՝ դերասանուհի Յոհաննա Լուիզա Հերբերգի, դանիական թագավորական ընտանիքի անդամներից թագավոր [[Քրիստիան IX|Քրիստիանի]] և թագուհի [[Լուիզա Հեսսեն Կասելացի|Լուիզայի]] և նրա դուստրերիերեխաների դիմանկարներ։դիմանկարներ<ref>{{Cite web|url=https://www.kongernessamling.dk/en/amalienborg/person/elisabeth-jerichau-baumann-2/|title=Elisabeth Jerichau-Baumann {{!}} The Royal Danish Collection|website=www.kongernessamling.dk|language=en-US|accessdate=2021-07-28}}</ref>։ Դանիական թագավորական ընտանիքի հովանավորությունն ամենևին դերակատարում չի ունեցել դանիական արվեստի աշխարհում ջերմ ընդունելություն գտնելուն։ Թագավորական հավաքածուում ներկայացված է եղել նրա նկարներից միայն մեկը՝ «Վիրավոր զինվոր» կտավը։
 
Էլիզաբեթը Դանիայում չի ընդունվել որպես գեղանկարիչ, որքան էլ ակնակալում էր կենդանության օրոք, սակայն մեծ ընդունելություն է ունեցել արտերկրում. մի քանի խոշոր ցուցահանդեսներ է ունեցել Եվրոպայի տարբեր քաղաքներում։ Նա [[Դյուսելդորֆի գեղարվեստական դպրոց|Դյուսելդորֆի գեղարվեստական դպրոցի]] միակ նկարչուհին է եղել, որը ցուցադրվել է Դյուսելդորֆի թանգարանում ([[Նյու Յորք]], [[Բրոդվեյ (փողոց)|Բրոդվեյ]]) 1851 թվականին։
 
 
1869 թվականին նա ընդունվեց Մուստաֆա Ֆազիլ փաշայի հարեմ: Նա կարողացավ մուտքի իրավունք ստանալ Դանիայի թագուհի [[Լուիզա Հեսսեն Կասելացի|Լուիզա Հեսսեն Կասելացու]] արքայական հովանավորությունը վայելելու շնորհիվ։ Նա նաև իր հետ բերել էր բնութագրական նամակ [[Ալեքսանդրա Դանիացի|դանիական արքայադուստր Ալեքսանդրայից]], որն այն ժամանակ դեռևս Ուելսի արքայադուստր էր։ Արքայադուստրն ուղեկցում էր իր ամուսնուն (ապագա [[Էդուարդ VII]]- ին) այդ տարվա սկզբին մեծ շրջագայության ընթացքում, որը ներառում էր նաև Օսմանյան կայսրությունը ներառող մեծ շրջագայության, ուստի արքայադստեր նամակը մեծ ազդեցություն ուներ: Բայց այն փաստը, որ Մուստաֆան լիբերալ էր ի նպաստ արևմտյան ոճի սահմանադրական կառավարության և արդիականացման վճռական կողմնակից էր, կարևոր դերակատարում է ունեցել Էլիզաբեթի մուտքի թույլտվության գործում: Նրան հիացրել է Մուստաֆա Փաշայի դուստրը՝ [[Նազլի Ֆազիլ|Նազլին]] (Nazli Fazil - չնայած Ռոբերթսը<ref name=":0" /> (և ենթադրաբար ինքը՝ Բաումանը) արքայադստեր անունը գրում է կետով ''ի'' - «<big>i</big>» , սակայն դա չի համապատասխանում ձայնավորների թուրքերեն ուղղագրությանը, բացառությամբ որոշ օտար բառերի, որոնք արաբերեն են, այնուամենայնիվ, թուրքերը անունը հարմարեցրել են իրենց լեզվին և սովորաբար այն գրում են առանց կետի), և ամուսնուն և երեխաներին գրել է. «Երեկ ես սիրահարվեցի մի գեղեցիկ թուրքական արքայադստեր»<ref name="Roberts" /><ref name=":0">{{Cite journal|last=Roberts|first=Mary|title=&quot;Harem Portraiture: Elisabeth Jerichau-Baumann and the Egyptian Princess Nazlı Hanım&quot;, eds. Deborah Cherry and Janice Helland, Global/Local: Women’s Art of the Nineteenth-century, Ashgate, 2006, pp 77-98.|url=https://www.academia.edu/5122660/_Harem_Portraiture_Elisabeth_Jerichau_Baumann_and_the_Egyptian_Princess_Nazl%C4%B1_Han%C4%B1m_eds_Deborah_Cherry_and_Janice_Helland_Global_Local_Women_s_Art_of_the_Nineteenth_century_Ashgate_2006_pp_77_98|language=en}}</ref>: Հարեմային նկարներից է «Արքայադուստր Նազլի խանում» կտավը<ref>{{Cite web|url=http://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2014/art-orientaliste-islam-pf1419/lot.79.html|title=La princesse Nazili Hanum|website=Sotheby's}}</ref>։
 
Այս շրջանից նրա աշխատանքները երբեմն դեկորատիվ են և հաճախ սենտիմենտալ, բայց գույնի և լուսավորության նուրբ զգացողությամբ: Այս նկարներից մի քանիսի զգայականությունը դեռ տաբու էր համարվում Եվրոպայի որոշ մասերում, և դանիական արվեստի աշխարհը փորձում էր այդ աշխատանքները տեսադաշտից հեռու պահել: Մինչև վերջերս նրա նկարները պահվում էին Դանիայի թանգարանների պահեստներում: Իր ամուսնու կերտած շատ արձանների էրոտիկությունն է հավանաբար օգնել նրան անտեսել այդ գավառամտությունը՝ չնայած այն ժամանակվա կնոջ համար ակնհայտ սոցիալական ռիսկերին<ref name="loeb">{{cite web|url=http://www.loebdanishartcollection.com/paper/ELISABETH_MARIA_ANNA_(LISINSKA)_JERICHAU_BAUMANN.swf|title=Paper in the John L. Loeb Jr., Danish Art Collection|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20111004080511/http://www.loebdanishartcollection.com/paper/ELISABETH_MARIA_ANNA_(LISINSKA)_JERICHAU_BAUMANN.swf|archive-date=October 4, 2011|access-date=June 12, 2008|url-status=dead}}</ref>:
 
== Ընտանիք ==
Յենս Ադոլֆն ու Էլիզաբեթ Յերիքաուներն ունեցել են ինը երեխա, որոնցից երկուսը մահացել են վաղ տարիքում։ Նրա որդիներից երկուսը ճանաչված բնանկարիչներ են դարձել, որոնցից Հարալդը (1851–1878), մոր հետ Մերձավոր Արևելքում լինելուց հետո հիվանդացել է մալարիայով և տիֆով և մահացել, և Հոլգերը (1861–1900), որը հիմնականում իմպրեսիոնիստական բնապատկերներ է նկարել։
 
== Ցուցահանդեսներ ==
 
* 1867: Համաշխարհային ցուցահանդես, Փարիզ
* 1868: [[Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա|Գեղարվեստի ակադեմիա]], Բեռլին
* 1878: Համաշխարհային ցուցահանդես, Փարիզ
* 1881: Գեղարվեստի ազգային ցուցահանդես, Միլան
 
== Մատենագրություն ==
23 105

edits