«Էլիզաբեթ Յերիխաու-Բաուման»–ի խմբագրումների տարբերություն

Էլիզաբեթ Բաումանը ծնվել է Վարշավայի մոտակայքում՝ Ժոլիբորժում ({{lang-pl|Żoliborz}}), քարտեզագիր Ֆիլիպ Ադոլֆ Բաումանի (1776-1863) և Յոհաննա Ֆրեդերիկա Ռեյերի (1790-1854) գերմանական ընտանիքում<ref>Albert Ellery Berg, (1884), ''The Drama, Painting, Poetry, and Song'', P.F. Collier, New York. digitized by Google.</ref><ref name="kvindebiografisk">{{cite web|url=http://www.kvinfo.dk/side/170/bio/827/|title=Dansk Kvindebiografisk Leksikon – Elisabeth Jerichau Baumann|date=May 15, 2003|website=www.kvinfo.dk}}</ref>։
 
Էլիզաբեթ Բաումանը տասնինը տարեկանում սկսել է գեղանկարչություն սովորել [[Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիա|Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիայում]], որն այն ժամանակ Եվրոպայիարվեստի լավագույն արվեստի կենտրոններից մեկն էր։էր Եվրոպայում։ Վաղ աշխատանքները հիմնականում [[Սլովակներ|սլովակ]] ժողովրդի կյանքին նվիրված ժանրային նկարներ են եղել։ Նա սկսել է ցուցադրվել [[Դյուսելդորֆի գեղարվեստական դպրոց|Դյուսելդորֆի գեղարվեստական դպրոցում]] և առաջին անգամ ուշադրության է արժանացել 1844 թվականին։
 
[[Հռոմ]] տեղափոխվելուց հետո նկարել է առօրյա կյանքի տեսարաններով նկարներ։ Հետագայուն ճամփորդել է [[Հունաստան]] և [[Եգիպտոս]]։
[[Հռոմ]] տեղափոխվելուց հետո նկարել է առօրյա կյանքի տեսարաններով նկարներ։ Հետագայուն ճամփորդել է [[Հունաստան]] և [[Եգիպտոս]]։ Բաումանի աշխատանքների երկրպագուներ կային [[Փարիզ]]ում, երկու անգամ ցուցադրվել է Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում (1867 և 1878 թվականներին)։ Մինչ այդ, 1852 թվականին նրա նկարներից մի քանիսը ցուցադրվել էին [[Լոնդոն|Լոնդոնում]], և [[Վիկտորյա (Մեծ Բրիտանիայի թագուհի)|Վիկտորյա թագուհին]] հրավիրել է մասնավոր ցուցադրությամբ ներկայանալ [[Բուքինգհեմյան պալատ|Բուքինգհեմյան պալատում]]։ Թագուհուն նվիրած դիմանկարների թվում էին նրա [[Հանս Քրիստիան Անդերսեն|Հանս Քրիստիան Անդերսենի]] կտավը, որն ավարտել էր 1850 թվականին<ref>Johan de Mylius, (1998), ''The Life of Hans Christian Andersen. Day By Day.''</ref>։
 
== Ստեղծագործություն ==
[[Պատկեր:1000_DM_Serie4_Vorderseite.jpg|մինի|1000 գերմանական մարկ թղթադրամ, որ վրա պատկերված է [[Գրիմ եղբայրներ|Գրիմ եղբայրների]] դիմանկարը, որի հեղինակն է Էլիզաբեթ Յերիքաու-Բաումանը|ձախից]]
Էլիզաբեթ Յերիքաու-Բաումանի աշխատանքները խիստ դեկորատիվ են և հյութեղ գույներով, սակայն պատկերը ոչ այնքան կարևորելով։գույներով։ Նկարչուհին առանձնանում է իր կտավներում լույս ու ստվերի փոխանցման վարպետությամբ։ Նրա ստեղծագործություններիումստեղծագործություններում կան նաև անտիկ և արևելյան մոտիվներով մարդաբոյ կտավներ («Հույն հովիվը [[Պարթենոն|Պարթենոնի]] մոտ», «Եգիպտական կանայք» և այլն), ինչպես նաև դիմանկարներ։ Դիմանկարներից առանձնապես հանրահայտ է [[Գրիմ եղբայրներ|Գրիմ եղբայրների]] դիմանկարը, որը հետագայում պատկերվել է 1000 գերմանական մարկ թղթադրամի վրա։ Այդ կտավը ստեղծելու նպատակոց նա նամակագրական կապ է հաստատել [[Հերման Գրիմ|Հերման Գրիմի]] և նրա որդու՝ [[Վիլհելմ Գրիմ|Վիլհելմ Գրիմի]] հետ։ Նա ստեղծել է նաև այլ նշանավոր դանիացիների՝ դերասանուհի Յոհաննա Լուիզա Հերբերգի, դանիական թագավորական ընտանիքի անդամներից թագավոր [[Քրիստիան IX|Քրիստիանի]] և թագուհի [[Լուիզա Հեսսեն Կասելացի|Լուիզայի]] և նրա դուստրերի դիմանկարներ։ Դանիական թագավորական ընտանիքի հովանավորությունն ամենևին դերակատարում չի ունեցել դանիական արվեստի աշխարհում ջերմ ընդունելություն գտնելուն։ Թագավորական հավաքածուում ներկայացված է եղել նրա նկարներից միայն մեկը՝ «Վիրավոր զինվոր» կտավը։
 
Էլիզաբեթը Դանիայում չի ընդունվել որպես գեղանկարիչ, որքան էլ ակնակալում էր կենդանության օրոք, սակայն մեծ ընդունելություն է ունեցել արտերկրում. մի քանի խոշոր ցուցահանդեսներ է ունեցել Եվրոպայի տարբեր քաղաքներում։ Նա [[Դյուսելդորֆի գեղարվեստական դպրոց|Դյուսելդորֆի գեղարվեստական դպրոցի]] միակ նկարչուհին է եղել, որը ցուցադրվել է Դյուսելդորֆի թանգարանում ([[Նյու Յորք]], [[Բրոդվեյ (փողոց)|Բրոդվեյ]]) 1851 թվականին։
 
[[Հռոմ]]Նրա տեղափոխվելուց հետո նկարել է առօրյա կյանքի տեսարաններով նկարներ։ Հետագայուն ճամփորդել է [[Հունաստան]] և [[Եգիպտոս]]։ Բաումանի աշխատանքներիարվեստի երկրպագուներ կային [[Փարիզ]]ում, երկու անգամ ցուցադրվել է Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում (1867 և 1878 թվականներին)։ Մինչ այդ, 1852 թվականին նրա նկարներից մի քանիսը ցուցադրվել էին [[Լոնդոն|Լոնդոնում]], և [[Վիկտորյա (Մեծ Բրիտանիայի թագուհի)|Վիկտորյա թագուհին]] հրավիրել է մասնավոր ցուցադրությամբ ներկայանալ [[Բուքինգհեմյան պալատ|Բուքինգհեմյան պալատում]]։ Թագուհուն նվիրած դիմանկարների թվում էին նրա [[Հանս Քրիստիան Անդերսեն|Հանս Քրիստիան Անդերսենի]] կտավը, որն ավարտել էր 1850 թվականին<ref>Johan de Mylius, (1998), ''The Life of Hans Christian Andersen. Day By Day.''</ref>։
 
=== Օսմանյան կայսրության հարեմներում ===
1869-1870 թվականներին Բաումանը շատ է ճանապարհորդել՝ լինելով Արևելյան Միջերկրական ծովում և Մերձավոր Արևելքում, որտեղ կրկին եղել է 1874-1875 թվականներին՝ իր որդու՝ Հարալդի ուղեկցությամբ: Նա կարողացել է մուտք գործել [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրության]] [[Կանանոց|հարեմներ]] և արդյունքում պատկերել է հարեմի կյանքի իր տեսած տեսարանները, ի տարբերություն ժամանակի շատ նկարիչների, որոնց այս թեմայով աշխատանքներն ամբողջությամբ բխում էին իրենց երևակայությունից կամ այլ նկարիչների երևակայությամբ ստեղծված աշխատանքներից: Այնուամենայնիվ, ինչպես նշում է Ռոբերթսը<ref name="Roberts">[http://www.arts.usyd.edu.au/departs/arthistory/staff/mroberts.shtml Mary Roberts], ''Harem Portraiture: Elisabeth Jerichau-Baumann and the Egyptian Princess Nazli Hanım'' – in:
 
''Local/global: Women Artists in the Nineteenth Century'' edited by Deborah Cherry and Janice Helland, Ashgate Publishing, Ltd. (2006) {{ISBN|0-7546-3197-4}}</ref>, նա ստիպված էր զսպել հարեմների կանանց նկարելու իր ցանկությունը այնպիսին, ինչպես եվրոպացիներն էին սիրում նրանց պատկերացնել, քանի որ նրանք պնդում էին, որ հարեմի կանայք նկարվեին Փարիզի վերջին նորաձևությամբ:
[[Պատկեր:Egyptian_fellah_woman_(1872_painting).jpg|ձախից|մինի|200x200փքս|Եգիպտուհի ֆելլախ (գյուղացի կին) իր երեխայի հետ, 1872]]
 
 
1869 թվականին նա ընդունվեց Մուստաֆա Ֆազիլ փաշայի հարեմ: Նա կարողացավ մուտքի իրավունք ստանալ Դանիայի թագուհի [[Լուիզա Հեսսեն Կասելացի|Լուիզա Հեսսեն Կասելացու]] արքայական հովանավորությունը վայելելու շնորհիվ։ Նա նաև իր հետ բերել էր բնութագրական նամակ [[Ալեքսանդրա Դանիացի|դանիական արքայադուստր Ալեքսանդրայից]], որն այն ժամանակ դեռևս Ուելսի արքայադուստր էր։ Արքայադուստրն ուղեկցում էր իր ամուսնուն (ապագա [[Էդուարդ VII]]- ին) այդ տարվա սկզբին մեծ շրջագայության ընթացքում, որը ներառում էր նաև Օսմանյան կայսրությունը ներառող մեծ շրջագայության, ուստի արքայադստեր նամակը մեծ ազդեցություն ուներ: Բայց այն փաստը, որ Մուստաֆան լիբերալ էր ի նպաստ արևմտյան ոճի սահմանադրական կառավարության և արդիականացման վճռական կողմնակից էր, կարևոր դերակատարում է ունեցել Էլիզաբեթի մուտքի թույլտվության գործում: Նրան հիացրել է Մուստաֆա Փաշայի դուստրը՝ [[Նազլի Ֆազիլ|Նազլին]] (Nazli Fazil - չնայած Ռոբերթսը (և ենթադրաբար ինքը՝ Բաումանը) արքայադստեր անունը գրում է կետով ''ի'' - «<big>i</big>» , սակայն դա չի համապատասխանում ձայնավորների թուրքերեն ուղղագրությանը, բացառությամբ որոշ օտար բառերի, որոնք արաբերեն են, այնուամենայնիվ, թուրքերը անունը հարմարեցրել են իրենց լեզվին և սովորաբար այն գրում են առանց կետի), և ամուսնուն և երեխաներին գրել է. «Երեկ ես սիրահարվեցի մի գեղեցիկ թուրքական արքայադստեր»<ref name="Roberts" /><ref>{{Cite journal|last=Roberts|first=Mary|title=&quot;Harem Portraiture: Elisabeth Jerichau-Baumann and the Egyptian Princess Nazlı Hanım&quot;, eds. Deborah Cherry and Janice Helland, Global/Local: Women’s Art of the Nineteenth-century, Ashgate, 2006, pp 77-98.|url=https://www.academia.edu/5122660/_Harem_Portraiture_Elisabeth_Jerichau_Baumann_and_the_Egyptian_Princess_Nazl%C4%B1_Han%C4%B1m_eds_Deborah_Cherry_and_Janice_Helland_Global_Local_Women_s_Art_of_the_Nineteenth_century_Ashgate_2006_pp_77_98|language=en}}</ref>:
 
Այս շրջանից նրա աշխատանքները երբեմն դեկորատիվ են և հաճախ սենտիմենտալ, բայց գույնի և լուսավորության նուրբ զգացողությամբ: Այս նկարներից մի քանիսի զգայականությունը դեռ տաբու էր համարվում Եվրոպայի որոշ մասերում, և դանիական արվեստի աշխարհը փորձում էր այդ աշխատանքները տեսադաշտից հեռու պահել: Մինչև վերջերս նրա նկարները պահվում էին Դանիայի թանգարանների պահեստներում: Իր ամուսնու կերտած շատ արձանների էրոտիկությունն է հավանաբար օգնել նրան անտեսել այդ գավառամտությունը՝ չնայած այն ժամանակվա կնոջ համար ակնհայտ սոցիալական ռիսկերին<ref name="loeb">{{cite web|url=http://www.loebdanishartcollection.com/paper/ELISABETH_MARIA_ANNA_(LISINSKA)_JERICHAU_BAUMANN.swf|title=Paper in the John L. Loeb Jr., Danish Art Collection|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20111004080511/http://www.loebdanishartcollection.com/paper/ELISABETH_MARIA_ANNA_(LISINSKA)_JERICHAU_BAUMANN.swf|archive-date=October 4, 2011|access-date=June 12, 2008|url-status=dead}}</ref>:
 
== Մատենագրություն ==
22 907

edits