«Պինգալա»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
clean up, փոխարինվեց: եւ → և oգտվելով ԱՎԲ
չ (clean up, փոխարինվեց: եւ → և oգտվելով ԱՎԲ)
{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Պինգալա'''<ref>{{cite journal|title=The So-called Fibonacci Numbers in Ancient and Medieval India|last=Singh|first=Parmanand|url=http://www.sfs.uni-tuebingen.de/~dg/sdarticle.pdf|journal=[[Historia Mathematica]]|year=1985|publisher=[[Academic Press]]|volume=12|page=232}}</ref> ({{lang-sa|पिङ्गल}}; {{IAST|piṅgalá}} {{ԱԾ}}), հին հնդիկ [[մաթեմատիկոս]], հայտնի է իր «Չանդաս-շաստրա» կամ «Չանդաս-սուտրա» անուններով աշխատությունով, այն [[սանսկրիտ]] լեզվի վերափոխման մասին տրակտատ է համարվում է Վեդանգաներից մեկը<ref name=plofker55>{{cite book|first=Kim|last=Plofker|author-link=Kim Plofker|title=Mathematics in India|title-link= Mathematics in India |pages=[https://books.google.com/books?id=DHvThPNp9yMC&pg=PA55 55–56] |year=2009|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-12067-6}}</ref>։
Հնդկական գրական ավանդույթում Պինգալան նույնացվում է [[Մ.թ.ա. 5-րդ դար|Մ.թ.ա. 5-րդ դարի]]ի հին հնդիկ լեզվաբան [[Պանինի|Պանինիի]]ի կրտսեր եղբոր հետ։ Մեկ այլ ավանդույթի համաձայն, նա նույնացվում է [[Պատանջալի]]ի հետ (մ.թ.ա. III-II դդ.), ով Պանինի սուտրաների համար գրել է «Մեծ մեկնաբանությունը» («Mahabhashya»):
Շաստրան բաժանված է ութ գլուխների։ Դա անցումային փուլ է [[Վեդայական դարաշրջան|վեդայական]] չափի և դասական [[սանսկրիտ]] [[էպոս]]ի չափի միջև։ [[10-րդ դար|X դար]]ի մաթեմատիկոս Հալայուդան մեկնաբանություններ է գրել դրա վերաբերյալ և ընդլայնել այն<ref>Van Nooten (1993)</ref>։ Պինգալան ներկայացնում է գիտությանը հայտնի երկուական թվային համակարգի առաջին նկարագիրը։ Նա նկարագրել է [[Հաշվարկմանհաշվարկման երկուական համակարգ|հաշվարկման երկուական համակարգը]]՝ը՝ կապված կարճ և երկար [[Վանկ|վանկերվանկ]]ովերով վեդայական վերափոխման չափերի ցուցակի հետ։ Չափերի [[կոմբինատորիկա]]յի նրա նկարագրությունը համապատասխանում է [[Նյուտոնի երկանդամ|Նյուտոնի երկանդամին]]։ին։ Հալայուդայի մեկնաբանությունը ներառում է [[Պասկալի եռանկյուն]]ու գաղափարի ներդրումը։ Պինգալայի աշխատանքը պարունակում է նաև [[Ֆիբոնաչիի թվեր]]ի հիմնական գաղափարը։
[[0 (թիվ)|Զրո]] թվի օգտագործումը երբեմն սխալմամբ վերագրվում է Պինգալային ՝ երկուական թվերի նկարագրության պատճառով (0 և 1 – ի ժամանակակից մեկնաբանությամբ), մինչդեռ Պինգալան խոսում էր միայն կարճ և երկար վանկերի մասին։ Չնայած չորս կարճ վանկերը (երկուական «0000») Պինգալայի համակարգում, այնուամենայնիվ, ներկայացնում էին ոչ թե զրո, այլ թիվ մեկ։ Զրոյի դիրքային գրառման օգտագործումը սկսվում է ավելի ուշ դարերից և հայտնի էր Հալայուդային, բայց ոչ Պինգալային։
 
== Տես նաեւնաև ==
* [[Մաթեմատիկայի պատմությունը Հնդկաստանում]]
 
 
== Ծանոթագրություններ ==
* Klaus Mylius, ''Geschichte der altindischen Literatur'', Wiesbaden (1983).
* Van Nooten, B. (1993-03-01). "Binary numbers in Indian antiquity". Journal of Indian Philosophy. 21 (1): 31–50. doi:10.1007/BF01092744.
 
<references />
 
[[Կատեգորիա:Հնդիկ գիտնականներ]]
[[Կատեգորիա:Լեզվաբաններ]]
<references />
[[Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ]]