«Էդվարդ Ջրբաշյան»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
{{Տեղեկաքարտ Գրող
| անուն = Էդվարդ Մկրտչի Ջրբաշյան
| բնագիր անուն =
| պատկեր = EdvardJrbashyan2.jpg
| պատկերի չափեր = 300px
| նկարագրություն =
| գրական անուն =
| ծննդյան անուն =
| ծնվել է =
| ծննդյան վայր =
| վախճանվել է =
| վախճանի վայր =
| մասնագիտություն =
| լեզու =
| ազգություն =
| քաղաքացիություն = {{Դրոշավորում|ԽՍՀՄ}}<br />{{Դրոշավորում|Հայաստան}}
| կրթություն =
| ալմա մատեր =
| ստեղծագործական շրջան = 1955-1986
| ոճեր =
| թեմաներ =
| գրական շարժումներ =
| ուշագրավ աշխատանք(ներ) =
| ամուսին(ներ) =
| համատեղ ապրող(ներ) =
| զավակներ =
| ազգական(ներ) =
| ներշնչվել է =
| ներշնչել է =
| նշանակալի պարգև(ներ) =
| ստորագրություն =
| վիքիպահեստ =
| վիքիպահեստում =
| վիքիքաղվածք =
| վիքիդարան =
| կայք =
}}
 
'''Էդվարդ Մկրտչի Ջրբաշյան''' ({{ԱԾ}}), [[հայ]] գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր ([[1965]]), [[պրոֆեսոր]] ([[1967]]), ՀԽՍՀ ԳԱ [[ակադեմիկոս]] ([[1982]]), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ ([[1970]]), [[ԽՍՀՄ Գրողների միություն|ԽՍՀՄ գրողների միության]] անդամ ([[1956]])։ Խմբագրել է «Սովետական գրականություն», «Բանբեր Երևանի համալսարանի» հանդեսները, գլխավորել է [[ՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտ|ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ]]ի գրականության տեսության բաժինը և [[ԵՊՀ]] գրականության տեսության և գեղագիտության ամբիոնը։ [[ԽՄԿԿ]] անդամ [[1946]] թվականից։
 
== Կենսագրություն ==
Ծնվել է [[1923]] թվականի սեպտեմբերի 24-ին [[Երևան]]ում։Երևանում։ [[1941]] թվականին ավարտել է Երևանի [[Շոթա Ռուսթավելու անվան թիվ 23 դպրոց|Երևանի Շոթա Ռուսթավելու անվան թիվ 23 միջնակարգ դպրոց]]ը։ Ռուսթավելու անվան հայկական միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո զորակոչվել է սովետական բանակ։ Սովորել է Բաքվի հրամանատարական դպրոցում, ապա հրամանատարական կազմի կատարելագործման անդրկովկասյան դասընթացներում ([[Թբիլիսի]][[1943]]-[[1944]] թվականներին լեյտենանտի կոչումով ծառայել է ԽՍՀՄ զինվածԿարմիր ուժերում։բանակում։ Մասնակցել է [[Հայրենական մեծ պատերազմ]]ին, եղել է այն զորքերի մեջ, որոնք [[1944]] թվականի հոկտեմբերին առաջին անգամ անցան Խորհրդային Միության սահմանը, վիրավորվել է, կորցրել ոտքը։ Ռազմական գործողություններին մասնակցելու համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով և մեդալներով։ Զորացրվելուց հետո [[1945]] թվականին ընդունվել և [[1950]] թվականին ավարտել է [[ԵՊՀ]] [[բանասիրությունհայ բանասիրության ֆակուլտետ|ԵՊՀ բանասիրության]] ֆակուլտետի հայոց լեզվի և գրականության բաժինը։բաժինը]]։
 
[[1954]] թվականին պաշտպանել է թեկնածուական («Պոեմի ժանրը սովետահայ գրականության մեջ»), [[1965]] թվականին՝ դոկտորական ատենախոսություն («Թումանյանի պոեմները»)։ [[1967]] թվականին արժանացել է պրոֆեսորի կոչման։ [[1974]] թվականին ընտրվել է ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ, [[1982]] թվականից՝ ակադեմիկոս։
 
[[1950]]-[[1972]] թվականներին դասախոսել է ԵՊՀ հայ գրականության տեսության ամբիոնում։ [[1972]]-[[1985]] թվականներին ղեկավարել է իր իսկ հիմնադրած գրականության տեսության և գեղագիտության ամբիոնը, [[1982]] թվականից՝ գրականության տեսության և արտասահմանյան գրականության ամբիոնը։
 
[[1953]]-[[1954]] թվականներին եղել է «[[Գրական թերթ|«Գրական թերթի»]]» գլխավոր խմբագրի տեղակալ, [[1961]]-[[1962]] թվականներին խմբագրել է «[[Խորհրդային գրականություն (ամսագիր)|Սովետական գրականություն]]» ամսագիրը։ [[1967]] թվականին հիմնադրել է «[[Բանբեր Երևանի համալսարանի|«Բանբեր Երևանի համալսարանի»]]» [[հանդես]]ըհանդեսը, որի հիմնադիր խմբագիրն է եղել մինչև [[1977]] թվականը։
 
[[1966]]-[[1970]] թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ [[Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտումինստիտուտ]]ում որպես գրականության տեսության բաժնի վարիչ։ [[1977]] թվականից մինչև մահը եղել է գրականության ինստիտուտի տնօրեն։
 
Էդվարդ Ջրբաշյանը հեղինակ է ավելի քան երկու տասնյակ [[մենագրություն]]ներիմենագրությունների, հարյուրավոր [[հոդված]]ների։հոդվածների։ Նա նախաձեռնել և խմբագրել է հայ դասականների երկերի հրատարակություններ։ [[Ռուսերեն]] լույս է տեսել նրա «Թումանյանի պոեզիան» ([[Մոսկվա]], [[1969]]), «Պոետիկան և գրականության զարգացումը» (Երևան, [[1985]]) գրքերը։ Նրա խմբագրությամբ, առաջաբանով ու ծանոթագրություններով լույս է տեսել [[Վահան Տերյան]]ի «Բանաստեղծություններ. լիակատար ժողովածու» գիրքը (Երևան, 1985)։ [[1985ԽՄԿԿ]] անդամ 1946 թվականից։
 
Վախճանվել է [[1999]] թվականին՝ [[Երևան]]ումԵրևանում<ref>«Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխավոր խմբագիր՝ Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2007։</ref>։
 
== Աշխատություններ ==
* Պոեմի ժանրը գրականության մեջ (պատմությունը և տեսությունը), Երևան, Երևանի պետական համալսարանի հրատարակչություն, [[1955]], 347 էջ։
* Միսաք Մեծարենց, Երևան, Երևանի պետական համալսարանի հրատարակչություն, [[1958]], 130 էջ։
* Գրականության տեսություն, Երևան, «Լույս», [[1961]], 519 էջ։
* Գրականության տեսություն, Երևան, «Լույս», [[1962]], 424 էջ։
*Թումանյանի պոեմները, Երևան, Երևանի պետական համալսարանի հրատարակչություն, 1964, 506 էջ։
* Ռուբեն Սևակ (ստեղծագործության համառոտ ակնարկ), Երևան, «Միտք», [[1965]], 107 էջ։
* Աշխարհահայցք և վարպետություն, Երևան, «Հայաստան», [[1967]], 360 էջ։
* Գրականության տեսություն, Երևան, «Լույս», 1967, 460 էջ։
* Թումանյանի բալլադները, Երևան, «Հայաստան», [[1969]], 156 էջ։
* Գրականագիտական բառարան (համահեղինակ Հենրիկ Մախչանյան), Երևան, «Լույս», [[1972]], 328 էջ։
* Գրականության տեսություն, Երևան, Երևանի պետական համալսարանի հրատարակչություն, 1972, 510 էջ։
* Գրական ժանրեր։ Պատմական զարգացումը և ժամանակակից վիճակը (հեղինակակցությամբ), Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ, [[1973]]:
* Միքայել Նալբանդյանը և արդիականությունը, Երևան, «Հայաստան»։
* Պոետիկայի հարցեր, Երևան, «Հայաստան», [[1976]], 464 էջ։
* Միսաք Մեծարենց, Երևան, Երևանի պետական համալսարանի հրատարակչություն, 1977, 192 էջ։
*Հայ նոր գրականության պատմություն, հ. 5 Ներածություն», «Դարասկզբի հայ քննադատները», «Հովհաննես Թումանյան» և «Միսաք Մեծարենց» գլուխները՝ 318 էջ), Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1979, 1015 էջ։
* Թումանյանի պոեմները, Երևան, [[1964]], [[1986]]:
* Գեղագիտություն և գրականություն, Երևան, 1986։
* Չորս գագաթ։ Թումանյան, Իսահակյան, Տերյան, Չարենց։ Սովետական գրող, 1982, 468 էջ<ref>{{Cite book|url=https://books.google.am/books?id=wK19rgEACAAJ&dq=%D4%B7%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A4+%D5%8B%D6%80%D5%A2%D5%A1%D5%B7%D5%B5%D5%A1%D5%B6&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjeteeI6L3gAhWF2aYKHdC_A5UQ6AEILjAB|title=Չորս գագաթ։ Թումանյան, Իսահակյան, Տերյան, Չարենց|last=Ջրբաշյան|first=Էդվարդ Մկրտչի|date=1982|publisher=Սովետ. գրող|language=hy}}</ref>։
* Հայոց պատմության աղբյուրագիտություն։ Հնագույն ժամանակներից մինչև 18-րդ դարի վերջը։ Դասագիրք։ Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1996, 368 էջ<ref>{{Cite book|url=https://books.google.am/books?id=yaOtAAAACAAJ&dq=%D4%B7%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A4+%D5%8B%D6%80%D5%A2%D5%A1%D5%B7%D5%B5%D5%A1%D5%B6&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjeteeI6L3gAhWF2aYKHdC_A5UQ6AEIRzAF|title=Հայոց պատմության աղբյուրագիտություն։ Հնագույն ժամանակներից մինչեւ 18-րդ դարի վերջը ; Դասագիրք|last=Ջրբաշյան|first=Էդվարդ Մկրտչի|last2=Մելիք-Բախշյան|first2=Ստեփան Տիգրանի|date=1996|publisher=Երեւանի համալս. հրատ.|isbn=9785808402454|language=hy}}</ref>։
* Թումանյանի գրական ժառանգությունը։ (Ուսումնասիրություններ և հոդվածներ)։ ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, 2000, 510 էջ<ref>{{Cite book|url=https://books.google.am/books?id=AW6pAAAACAAJ&dq=%D4%B7%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A4+%D5%8B%D6%80%D5%A2%D5%A1%D5%B7%D5%B5%D5%A1%D5%B6&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjeteeI6L3gAhWF2aYKHdC_A5UQ6AEINDAC|title=Թումանյանի գրական ժառանգությունը։ (Ուսումնասիրություններ եւ հոդվածներ)|last=Ջրբաշյան|first=Էդվարդ Մկրտչի|date=2000|publisher=ՀՀ ԳԱԱ "Գիտություն" Հրատարակչություն|isbn=9785808004252|language=hy}}</ref>։
* Փաստերի հետքերով։ Գրականագետի նոթեր։ ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն», 2001 , 303 էջ<ref>{{Cite book|url=https://books.google.am/books?id=lbNKAgAACAAJ&dq=%D4%B7%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A4+%D5%8B%D6%80%D5%A2%D5%A1%D5%B7%D5%B5%D5%A1%D5%B6&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjeteeI6L3gAhWF2aYKHdC_A5UQ6AEIQTAE|title=Փաստերի հետքերով։ Գրականագետի նոթեր|last=Ջրբաշյան|first=Էդվարդ Մկրտչի|date=2001|publisher=ՀՀ ԳԱԱ "Գիտություն"|isbn=9785808004757|language=hy}}</ref>։
* Եղիշե Չարենցի «Ես իմ անուշ Հայաստանի արեւահամ բառն եմ սիրում» բանաստեղծությունը։ Նոր-Դար, 2003, 70 էջ<ref>{{Cite book|url=https://books.google.am/books?id=dMdKAAAACAAJ&dq=%D4%B7%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A4+%D5%8B%D6%80%D5%A2%D5%A1%D5%B7%D5%B5%D5%A1%D5%B6&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjeteeI6L3gAhWF2aYKHdC_A5UQ6AEITjAG|title=Եղիշե Չարենցի «Ես իմ անուշ Հայաստանի արեւահամ բառն եմ սիրում» բանաստեղծությունը|last=Ջրբաշյան|first=Էդվարդ Մկրտչի|date=2003|publisher=Նոր-Դար|isbn=9789993064978|language=hy}}</ref>։
* Թումանյանի բալլադները, Նոր-Դար, 2004, 79 էջ<ref>{{Cite book|url=https://books.google.am/books?id=VoUnAgAACAAJ&dq=%D4%B7%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A4+%D5%8B%D6%80%D5%A2%D5%A1%D5%B7%D5%B5%D5%A1%D5%B6&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjeteeI6L3gAhWF2aYKHdC_A5UQ6AEIOjAD|title=Թումանյանի բալլադները|last=Ջրբաշյան|first=Էդվարդ Մկրտչի|last2=Արամ|first2=Ղազարյան|date=2004|publisher=Նոր-Դար|isbn=9789994135202|language=hy}}</ref>։
* Գրականագիտության ներածություն։ ԵՊՀ հրատարակչություն։ Երևան, 2011, 416 էջ<ref>{{Cite web|url=http://www.armenianlanguage.am/am/Books_grakanagitutyan_neratsutyun|title=ԳՐԱԿԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ {{!}} armenianlanguage.am|website=www.armenianlanguage.am|accessdate=2019-02-15|archive-date=2019-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20190213082813/http://www.armenianlanguage.am/am/Books_grakanagitutyan_neratsutyun|dead-url=yes}}</ref>։
 
== Կոչումներ և պարգևներ ==
* 1965 - Բանասիրական գիտությունների դոկտոր
* Կարմիր աստղի շքանշան
* Հայրենական մեծ պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
== Արտաքին հղումներ ==
* [https://avproduction.am/?ln=am&page=person&id=2171 Էդվարդ Ջրբաշյանի մասին avproduction.am կայքում]
{{Արտաքին հղումներ}}
 
{{DEFAULTSORT:Ջրբաշյան, Էդվարդ}}
 
[[Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ]]
[[Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 24 ծնունդներ]]
[[Կատեգորիա:1923 ծնունդներ]]
[[Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ]]
[[Կատեգորիա:Օգոստոսի 10 մահեր]]
[[Կատեգորիա:1999 մահեր]]
[[Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ]]
[[Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր]]
[[Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ]]
[[Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ]]
[[Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ]]
[[Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ]]
[[Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ]]
[[Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ]]
[[Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ]]
[[Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ]]
[[Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ]]
168 296

edits