«Ստորին Սաքսոնիա»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589)
չ (Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589))
{{Տեղեկաքարտ Աշխքարտ}}
'''Ստորին Սաքսոնիա''' ({{lang-de|Niedersachsen}} {{IPA|[ˈniːdɐzaksn̩]}}, ), ({{audio|De-Niedersachsen.ogg|произношение}}), [[Գերմանիա]]յի երկրամաս:երկրամաս։ Մայրաքաղաքը` [[Հաննովեր]]:։
 
== Աշխարհագրական դիրք ==
Գերմանիայում [[Բավարիա]]յից հետո ամենամեծ տարածքը զբաղեցնում է Ստորին Սաքսոնիան:Սաքսոնիան։ Նրան հյուսիսում ողողում է [[Հյուսիսային ծով]]ը և իր մեջ ներառում Արևելյան Ֆրիզյան կղզիները, հարավ-արևելքում սահմանակցում է Հարց լեռներին:լեռներին։ Ստորին Սաքսոնիայի տարածքի մեծ մասը հարթավայր է:է։ Ստորին Սաքսոնիայի ամենահայտնի վայրը [[Լյունեբուրգ]]յան անապատն է, որը գտնվում է Հարց լեռների և [[Հյուսիսային ծով]]ի միջև:միջև։
 
== Պատմական ակնարկ ==
* [[Լիխտենշտայն|Լիխտեյնշտայն]]ի քարանձավում հայտնաբերվել են աճյունասափորներով թաղման մշակույթի վկայություններ:վկայություններ։
* [[Սաքսոնիա|Սաքսոն]]ներ
* Սաքսոնյան պատերազմներ
* [[Սաքսոնիայի թագավորություն|Սաքսոնիա]]յի դքսություն (VII—XIV դ)
* [[Բրաունշվայգ]] - [[Լյունեբուրգ]] ([[1235]]—[[1807]])
* 1807-1813 թվականներին [[Վեստֆալյան ինքնիշխանություն|Վեսթֆալիա]]յի թագավորությունը իր [[հեսսեն]]յան [[Քաստել (Ստորին Ֆրանկոնիա)|Քասսել]] մայրաքաղաքով կախված էր [[Նապոլեոն Բոնապարտ|նապոլեոն]]յան [[Ֆրանսիա]]յից:յից։
* [[Հաննովեր]]ի թագավորություն ([[1814]]—[[1866]])
* [[Պրուսական ահաբեկչություն (վեպ)|Պրուսյան]] [[Հաննովեր]] գավառ([[1866]]—[[1945]])
 
Երկիրը ձևավորվել է 1946 թվականին նախկին [[Պրուսական ահաբեկչություն (վեպ)|պրուսյան]] [[Հաննովեր]] գավառի մեծ մասի գերմանական հողերի հետ միավորման արդյունքում, ինչպիսիք են [[Օլդենբուրգ]]ը, [[Բրաունշվայգ|Բրաունշվայգը]] և Շաումբուրգ - Լիպպեն:Լիպպեն։
 
== Քաղաքականություն ==
 
=== Օրենսդիր մարմին ===
Ստորին [[Սաքսոնիայի թագավորություն|Սաքսոնիա]] [[Երկրամաս (վարչական միավոր)|երկրամաս]]ի [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր]] մարմինը` Ստորին սաքսոնյան Լանդթագը ({{lang-de|Niedersächsischer Landtag}}) ընտրում է բնակչությունը:բնակչությունը։ [[Լանդտագ|Լանդթագ]]ում աշխատում են 137 պատգամավորներ:պատգամավորներ։ 18-րդ Լանդթագի վերջին ընտրություններն անցկացվել են 2017 թվականի հոկտեմբերի 15-ին:ին։ Պատգամավորական մանդատները բաշխվել են հետևյալ կերպ` [[Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն|ԳՍԴՊ]] - 55 տեղ, Գերմանիայի Քրիստոնեադեմոկրատական Միություն (ԳՔԴՄ) - 50 տեղ, Կանաչներ - 12 տեղ, ԳՍՊ - 11 տեղ, «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» կուսակցություն - 9 տեղ:տեղ։
 
=== Գործադիր իշխանություն ===
Գործադիր իշխանության մարմին է համարվում Ստորին Սաքսոնիան երկրամասի կառավարությունը (''Niedersächsische Landesregierung''), որին ընտրում է Լանդթագը, և կազմված է Ստորին Սաքսոնիա երկրամասի վարչապետից (''Ministerpräsidenten des Landes Niedersachsen'') ու Ստորին Սաքսոնյա երկրամասի նախարարներից:նախարարներից։
 
==== Ստորին Սաքսոնիա երկրամասի վարչապետերը ====
 
=== Շրջաններ և շրջաններից դուրս գտնվող քաղաքներ ===
=== Ցանկ (փակագծերում նշված են շրջկենտրոնները և ավտոմեքենաների համարանիշերի շրջանային ինդեքսները):։ ===
* Շրջաններ (''Landkreise'')`
{|
 
=== Տեղական ինքնակառավարման մարմիններ ===
Շրջանների ներկայացուցչական մարմինը կրայզթագն ({{lang-de|Kreistag}}) է, որը կազմված է լանդղաթից (''Landrat'') և կրայզթագի պատգամավորներից (''Kreistagsabgeordnete''), որոնց, ըստ համամասնական համակարգի, թափանցիկ ցուցակներով ընտրում է բնակչությունը, որոնք էլ հանդիպումներ անցկացնելու համար իրենց կազմից ընտրում են կրայզթագի ներկայացուցիչ (''Vorsitzender des Kreistages''). Շրջանում գործադիր մարմնի գործառույթն իրագործում է լանդղաթը,որին ընտրում է բնակչությունը և շրջանային կոմիտեները (''Kreisausschuss''), որը կազմված է լանդղաթից, շրջանային կոմիտեի անդամներից` քաղաքական գործիչներից, և կրեյզթագից` պրոֆեսիոնալ [[չինովնիկ]]ներից:ներից։
 
Միավորված համայնքների ներկայացուցչական մարմինը զամթգեմայնդեղաթն է` միավորված համայնքների խորհուրդը (''Samtgemeinderat''), որը կազմված է միավորված համայնքների քաղաքապետից` բյուրգերմայսթեր (''Samtgemeindebürgermeister'') և միավորված համայնքների անդամներից (''Samtgemeinderatsmitglied''), որոնց, ըստ համամասնական համակարգի, թափանցիկ ցուցակներով ընտրում է բնակչությունը, որոնք էլ իրենց կազմից ընտրում են միավորված համայնքների ներկայացուցիչ (''Samtgemeinderatsvorsitzende''), հանդիպումներ անցկացնելու համար:համար։ Միավորված համայնքներում գործադիր իշխանությունն իրականացնում են միավորված համայնքների քաղաքապետը, որին ընտրում է բնակչությունը, և միավորված [[Համայնք (վարչատարածքային միավոր)|համայնք]]ների կոմիտեները (''Samtgemeindeausschuss''), որոնք կազմված են միավորված համայնքների քաղաքապետից, միավորված համայնքների կոմիտեների անդամներից` քաղաքական գործիչներից և օգնականներից (''Beigeordneter'')` պրոֆեսիոնալ չինովնիկներից:չինովնիկներից։
 
Քաղաքների ներկայացուցչական մարմինները` քաղաքային խորհուրդները (''Rat der Stadt''), որոնք կազմված են առաջին քաղաքապետից` օբերբյուրգերմայստեր (''Oberbürgermeister'') և խորհրդականներից (''Ratsherr''), որոնց, ըստ համամասնական համակարգի, թափանցիկ ցուցակներով ընտրում է բնակչությունը:բնակչությունը։ Նրանք էլ իրենց կազմից ընտրում են խորհրդի ներկայացուցիչ հանդիպումներ անցկացնելու համար (''Ratsvorsitzender''): Քաղաքում գործադիր իշխանության գործառույթն իրականացնում են առաջին քաղաքապետը` օբերբյուրգերմայստեր (''Oberbürgermeister''), որին ընտրում է բնակչությունը, և վարչական կոմիտեները (''Verwaltungsausschuss''), որոնք կազմված են առաջին [[քաղաքապետ]]ից` օբերբյուրգերմայստեր (''Oberbürgermeister'') վարչական կոմիտեի անդամներից, որոնց ընտրում է քաղաքային խորհուրդը:խորհուրդը։
 
Համայնքների ներկայացուցչական մարմինները համայնքային խորհուրդներն են (''Rat der Gemeinde''), որոնք բաղկացած են քաղաքագլխից (''Bürgermeister'') և խորհրդականներից (''Ratsherr''), որոնց բաց ցուցակներով ընտրում է բնակչությունը համամասնական համակարգով , վերջիններս էլ իրենց կազմից հանդիպումներ անցկացնելու համար ընտրում են խորհրդի նախագահ (''Ratsvorsitzender''): [[Համայնք (վարչատարածքային միավոր)|Համայնք]]ում գործադիր իշխանությունը իրականացնում են [[քաղաքապետ]]ը,որին ընտրում է բնակչությունը, և վարչական կոմիտեները (''Verwaltungsausschuss''), որոնք կազմված են քաղաքապետից և վարչական խորհրդի անդամներից, որոնց ընտրում է համայնքային խորհուրդը:խորհուրդը։
 
Քաղաքային շրջանների ներկայացուցչական մարմինները քաղաքային շրջանային [[խորհուրդ]]ներն են (''Stadtbezirksrat''), գործադիր մարմինները թաղապետերն են (''Bezirksbürgermeister''):
* Ընդհանուր պարտք` 48 միլիարդ ([[2002]])
 
Ստորին Սաքսոնիայում հիմնականում զարգացած է [[գյուղատնտեսություն]]ը, սակայն շատ լավ զարգացած է նաև [[մեքենաշինություն]]ը` [[Volkswagen|Ֆոլկսվագեն]] (VW) [[ապրանքանիշ]]ով [[Վոլֆսբուրգ]] քաղաքում:քաղաքում։
 
[[Գերմանիա]]յի [[Նավթարդյունաբերություն|նավթ]]ի և [[գազ]]ի պաշարի 95%-ը տալիս է Ստորին Սաքսոնիան. օգտագործում են [[էկոլոգիա]]պես վնասակար [[ֆրեքինգ]] [[տեխնոլոգիա]]ն:ն։ Որպեսզի պայթեցնեն շերտը, հողի շերտի տակ ներբեռնում են ջրի, ավազի և թունավոր [[քիմիա]]կան նյութերի խառնուրդ,ինչպիսիք են [[բենզոլ]]ը, [[տոլուոլ]]ը,[[քսիլոլ]]ը և [[էթիլբենզոլ]]ը:ը։ Դրանք թույլ չեն տալիս,որ ճաքերը կրկին փակվեն:փակվեն։ Այդ պատճառով էլ լիմֆոցիտ [[Հանգույց (բուսաբանություն)|հանգույց]]ների [[քաղցկեղ]]ի տարբեր տեսակները շատ բարձր տոկոս են կազմում [[Բրեմեն (նահանգ)|Բրեմեն]]ի արևելքում գտնվող [[Բոթե]]լ քաղաքի [[տղամարդ]]կանց մոտ<ref>{{cite web |url = http://www.dw.de/немецкие-борцы-против-сланцевой-революции/a-18030391 |deadlink = yes |title = ''Deutsche Welle:'' «Немецкие борцы против сланцевой революции» |accessdate = 2019-12-06 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150406162614/http://www.dw.de/%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%86%D1%8B-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%B9-%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D0%B8/a-18030391 |archivedate = 2015-04-06 }}</ref>:։
 
== Գյուղատնտեսություն ==
Ի շնորհիվ [[ավազ]]ե- [[կավ]]ային [[հող]]ի` շատ լավ զարգանում է [[գյուղատնտեսություն]]ը:ը։ [[Հացահատիկային բույսեր|Հացահատիկ]]ներից բացի մշակում են նաև [[սևուկ]], [[շաքարեղեգ]], [[Հազար մշակովի|հազար]], [[կաղամբ]], [[գազար]], [[ծնեբեկ]] և կանաչ կաղամբ:կաղամբ։ Գյուղատնտեսությունից և անասնապահությունից բացի մեծ դեր ունի նաև պտղաբուծությունը հատկապես Ստորին Սաքսոնիայի հյուսիսում:հյուսիսում։
 
== Գիտություն ==
 
== Տուրիզմ ==
Զբոսաշրջիկներին առաջին հերթին գրավում են [[Հարց]] լեռները:լեռները։ Նրանք այցելում են նաև Այխսֆելդ, [[Վեզեր (գետ, Գերմանիա)|Վեզեր]]բերգլանդ, Լայնեբերգլանդ, [[Հյուսիսային ծով]]ափ, [[Լյունեբուրգ]]յան անապատ, Վյումմենիեդեղունգ, Շթայնհուդեր և Դյումմեր լճեր, Ալլեր, Լայնե, Հունթե, Վյումե և [[Վեզեր (գետ, Գերմանիա)|Վեզեր]] գետեր:գետեր։ [[Զբոսաշրջիկների ընկերություն|Զբոսաշրջիկ]]ներին հետաքրքրում են նաև [[Նետաձգություն (մարզաձև)|նետաձգ]]ության ավանդական [[տոն]]երը և կանաչ [[կաղամբ]]ից պատրաստված ավանդական տոնական ուտեստը:ուտեստը։
 
== Ճարտարապետություն ==
<big>'''Կրոն'''</big>
 
Հավատացյալների զգալի մասը [[Լյութերականություն|լյութերական]] է:է։ Լյութերական խոշոր տեղական եկեղեցիներն են`
* [[Հաննովեր]]ի [[ավետարան]]ա - լյութերական տեղական [[եկեղեցի]] ({{lang-de|Evangelisch-lutherische Landeskirche Hannovers}})
* [[Բրաունշվայգ|Բրաունշվայգի]] [[ավետարան]]ա - լյութերական տեղական [[եկեղեցի]] (''Evangelisch-lutherische Landeskirche in Braunschweig'')