«Քլորոպլաստ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 7 բայտ ,  5 ամիս առաջ
չ
Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589)
(Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.8)
չ (Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589))
 
[[Պատկեր:Plagiomnium affine laminazellen.jpeg|մինի|աջից|Տեսանելի քլորոպլաստ ''Plagiomnium affine'' բջիջներում]]
 
'''Քլորոպլաստները''' [[օրգանոիդ]]ներ են հայտնաբերված բուսական բջիջներում և այլ կորիզավոր ([[էուկարիոտ]]) օրգանիզմներում, որոնք կատարում են ֆոտոսինթեզ։ Քլորոպլաստները կլանում են լուսային էներգիան՝ վերածելով [[ԱԵՖ]]-ի, որը էներգիայի հիմնական պահոցն է հանդիսանում։ Սինթեզում են նաև ՆԱԴ և ՆԱԴH միացություններ, որոնք մասնակցում են ֆոտոսինթեզին<ref name="Campbell 2006">{{cite book | last = Campbell | first = Neil A. | authorlink = | coauthors = Brad Williamson; Robin J. Heyden | title = Biology: Exploring Life | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2006 | location = Boston, Massachusetts | pages = | url = http://www.phschool.com/el_marketing.html | doi = | id = | isbn = 978-0-13-250882-7 }}{{ref-en}}</ref>:։
 
Քլորոպլաստները կանաչ են, քանի որ նրանք պարունակում են [[քլորոֆիլ]] պիգմենտը։ Քլորոպլաստ (''χλωροπλάστης'') բառը առաջացել է [[հունարեն]] «քլորոս» ({{lang-el|χλωρός}}) բառից, որը նշանակում է կանաչ, և «պլաստիս» ({{lang-el|χλωρός}}) բառից, նշանակում է փոփոխող։ Քլորոպլաստները պատկանում են [[պլաստիդ (կենսաբանություն)|պլաստիդ]]ներ կոչվող օրգանոիդների դասին։
Ընդհանուր առմամբ, ըստ էնդոսիմբիոզի տեսության, նրանք ծագել են [[ցիանոբակտերիա]]ներից։ Այդ տեսությունը առաջադրվել է [[Կոնստանտին Մերեժկովսկի]]ի կողմից 1905 թվականին<ref>{{cite journal | author= Mereschkowsky C | title= Über Natur und Ursprung der Chromatophoren im Pflanzenreiche | journal= Biol Centralbl | year=1905 | volume=25 | pages=593–604}}</ref> այն բանից հետո, երբ Շիմբերը 1883 թվականին հայտնաբերել է, որ քլորոպլաստները շատ նման են ցիանոբակտերիաներին<ref>{{cite journal | author= Schimper AFW | title= Über die Entwicklung der Chlorophyllkörner und Farbkörper | journal= Bot. Zeitung | year=1883 | volume=41 | pages=105–14, 121–31, 137–46, 153–62}} {{ref-en}}</ref>։ Քլորոպլաստներն առաջացել են ուղղակի կամ անուղղակի կերպով էնդոսիմբիոտիկ եղանակով։
 
Քլորոպլաստները իրենց կառուցվածքով շատ նման են [[միտոքոնդրիում]]ներին, բայց նրանք գոյություն ունեն միայն բույսերում և էուկարիոտ բակտերիաներում։ Քլորոպլաստը շրջապատված է երկթաղանթ մեմբրանով, որի մեջ կա միջմեմբրանային տարածություն՝ որում կա ցանց։ Քլորոպլստն ունի իր սեփական [[ԴՆԹ]]-ն<ref>C.Michael Hogan. 2010. [http://www.eoearth.org/articles/view/158858/?topic=49496 ''Deoxyribonucleic acid''. Encyclopedia of Earth. National Council for Science and the Environment.] eds. S.Draggan and C.Cleveland. Washington DC {{ref-en}}</ref>, որոնք կոդավորում են վերօքս սպիտակուցներ, որոնք [[ֆոտոսինթեզ]]ի ժամանակ տեղափոխում են [[էլեկտրոն]]ներ<ref>{{cite journal |author=Krause K |title=From chloroplasts to "cryptic" plastids: evolution of plastid genomes in parasitic plants |journal=Curr. Genet. |volume=54 |issue=3 |pages=111–21 |year=2008 |month=September |pmid=18696071 |doi=10.1007/s00294-008-0208-8}}{{ref-en}}</ref>:։
 
Կանաչ բույսերի մոտ քլորոպլաստները շրջապատված են երկշերտ [[լիպիդային թաղանթ]]ով։ Դրանք կարծես թե համապատասխանում են հնագույն ցիանոբակտերիաների արտաքին և ներքին թաղանթներին<ref>{{cite journal |author= Joyard J Block MA, Douce R|title=Molecular aspects of plastid envelope biochemistry |journal=Eur J Biochem. |volume=199 |pages=489–509 |year=1991 |pmid=1868841 |doi= 10.1111/j.1432-1033.1991.tb16148.x |issue= 3}}{{ref-en}}</ref>:։ Քլորոպլաստներն ունեն սեփական [[գենոմ]]ը, որը զգալիորեն տարբերվում է ազատ կենսակերպ վարող ցիանոբակտերիաների գենոմից։ Պլաստիդների գենոմը կազմված է 60-100 [[գեն]]երից, իսկ ցիանոբակտերիաներն ունեն ավելի քան 1500 գեն<ref>{{cite journal |author=Martin W, Rujan T, Richly E |title=Evolutionary analysis of Arabidopsis, cyanobacterial, and chloroplast genomes reveals plastid phylogeny and thousands of cyanobacterial genes in the nucleus |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=99 |issue=19 |pages=12246–51 |year=2002 |month=September |pmid=12218172 |pmc=129430 |doi=10.1073/pnas.182432999 |url=http://www.pnas.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=12218172|archiveurl = http://www.webcitation.org/5uKjjsvvn |archivedate = 2010-11-18|deadurl=no}}{{ref-en}}</ref>:։ Պլաստիդների մոտ բացակայող գեները կոդավում են կորիզը<ref>{{cite journal |author=Huang CY, Ayliffe MA, Timmis JN |title=Direct measurement of the transfer rate of chloroplast DNA into the nucleus |journal=Nature |volume=422 |issue=6927 |pages=72–6 |year=2003 |month=March |pmid=12594458 |doi=10.1038/nature01435 }}{{ref-en}}</ref>:։
 
Շատ [[ջրիմուռ]]ների մոտ քլորոպլաստները զարգացել են էնդոսիմբիոզի երկրորդ ձևից, ըստ որի [[էուկարիոտ]] բջիջը կուլ է տվել այլ էուկարիոտ բջջի, որը պարունակում էր քլորոպլաստ, և ձևավորվել են երեք, չորս մեմբրանային թաղանթներով քլորոպլաստներ։
[[Էլեկտրոնային մանրադիտակ]]ով դիտելիս թիլակոիդները մերթ մուգ, մերթ բաց գույներով են։ Թիլակոիդները կազմված են իրենց մեջ խորասուզված պիգմենտներից, որոնք իրենց հերթին քլորֆիլ կամ կարոտինոիդներ են, ինչպես նաև սպիտակուցներից, որոնք ծածկում են պիգմենտները։ Այս կոմպլեքսը մեծացնում է լույսի կլանման մակերեսը և թույլ են տալիս [[ֆոտոն]]ներին անարգել անցնել այդ միջավայր։ Այդ ֆոտոնների էներգիան կլանվում է պիգմենտների կողմից։ Այդ էներգիան անցնում է կոմպլեքսի ռեակցիայի կենտրոն։ Քլորոֆիլի երկու մոլեկուլներ իոնացնում են այդ էներգիան՝ էլեկտրոնները տեղափոխելով դեպի ֆոտոքիմիական ռեակցիայի կենտրոն։
 
Վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ քրոմոսոմները միմյանց հետ կապված են գլանաձև կամրջակներով, որոնք կոչվում են [[ստրոմուլ]]ներ՝ ձևավորված արտաքին թաղանթում<ref name=Köhler2000>{{cite journal |author=Köhler RH, Hanson MR |title=Plastid tubules of higher plants are tissue-specific and developmentally regulated |journal=J. Cell. Sci. |volume=113 |issue=Pt 1 |pages=81–9 |date=հունվարի 1, 2000 |pmid=10591627 |url=http://jcs.biologists.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10591627 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5uKjkRKBB?url=http://jcs.biologists.org/cgi/pmidlookup?view=long |archivedate=2010-11-18 |deadurl=yes |access-date=2012-08-06 }}{{ref-en}}</ref><ref name=Gray2001>{{cite journal |author=Gray JC, Sullivan JA, Hibberd JM, Hansen MR |title=Stromules: mobile protrusions and interconnections between plastids |journal=Plant Biology |volume=3 |issue= 3|pages=223–33 |year=2001 |doi=10.1055/s-2001-15204}}{{ref-en}}</ref>:։ Քլորոպլաստները փոխարկում են սպիտակուցները ստրոմուլների, այսպիսով ստեղծելով ցանց<ref name=Köhler1997>{{cite journal |author=Köhler RH, Cao J, Zipfel WR, Webb WW, Hanson MR |title=Exchange of protein molecules through connections between higher plant plastids |journal=Science |volume=276 |issue=5321 |pages=2039–42 |year=1997 |month=June |pmid=9197266 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9197266 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5uKjlSNJo?url=http://www.sciencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long |archivedate=2010-11-18 |deadurl=no |doi=10.1126/science.276.5321.2039 |access-date=2012-08-06 }}{{ref-en}}</ref>:։
 
== Ծանոթագրություններ ==