«Ցրոնքի կռիվ (1899)»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 23 բայտ ,  2 ամիս առաջ
չ
Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589)
չ (Ռոբոտ․ Տեքստի ավտոմատ փոխարինում (-<nowiki/> +))
չ (Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589))
Ցրոնքի կռիվը տեղի է ունեցել [[1899 թվական]]ի [[ապրիլի 24]]-ին, երբ [[Բաղդասար Մալյան|Գուրգեն]]ը մի փոքրիկ խմբով [[Սասուն]]ից իջել է [[Մշո դաշտ]]՝ [[Սասուն]] վառոդ և ռազմամթերք փոխադրելու գործով:գործով։ [[Մշո դաշտ]]ում եղած ժամանակ Սասուն հատկապես սպիտակ վառոդ փոխադրելու նպատակով անցնում է Ցրոնք:Ցրոնք։ Ցրոնքում հարկ եղած պատրաստությունները տեսնելուց և բեռները Սասուն ճամբելուց հետո որոշում է ևս մեկ օր մնալ Ցրոնքի մարագներում:մարագներում։
 
Օղունք գյուղացի Մկրտիչ Երամյանը, որը գաղտնի ոստիկան էր, հետևում է [[Բաղդասար Մալյան|Գուրգեն]]ի խմբի շարժումներին և այդ մասին լուր տալիս [[Բիթլիս]]ի կուսակալին:կուսակալին։ [[Ապրիլի 25]]-ին Ցրոնքը պաշարվում է [[Բիթլիս]]ից և [[Մուշ]]ից եկած զինվորներով, որոնց թիվն հասնում էր 1000-ի:ի։ Կառավարական զորքերը Ցրոնք գյուղի նշանավոր այրերին պատանդ են վերցնում և սկսում են գյուղի խուզարկությունը:խուզարկությունը։ Գյուղացիներից մեկը, չդիմանալով ծեծին և չարչարանքներին, վկայում է, որ նախորդ օրվա երեկոյան տեսել է հայդուկային խմբին, որ դեպի գյուղի մարագներն էին շարժվում:շարժվում։
 
Զորքն անմիջապես շրջապատում է գյուղի մարագները:մարագները։ Մարագների ուղղությամբ արձակված ոստիկանական համազարկը մնում է անպատասխան, որից հետո թուրքերը հրդեհում են մարագները:մարագները։ Գուրգենն իր հայդուկային խմբին հրամայում է դուրս գալ մարագներից և կռվով ճամբա բացել:բացել։ Հայդուկներից ոմանք զոհվում են հենց մարագներից դուրս գալուց, մյուս մասը՝ հետագա կռվի ընթացքում:ընթացքում։
 
Գուրգենի խմբի կազմում էին մշեցի Տիգրանը, աղջանցի Ռուբենը, ղարաբաղցի Փարսադանը, դաշտեցի Մկրոն, Նշանը, սասունցի Կրպոն և Վարդանը:Վարդանը։ Ցրոնքի կռվում բոլոր ութ հայդուկներն էլ սպանվում են, իսկ թուրքական զորքը տալիս է 13 զոհ և 20-ից ավելի վիրավոր:վիրավոր։ [[Քրդեր]]ից սպանվում է 10 հոգի:հոգի։ Սպանվածների մեջ էր նաև Թալիպ էֆենդին, որը [[Մուշ]]ի քաղաքապետն էր:էր։
 
[[Թուրքեր]]ը կտրում են [[Բաղդասար Մալյան|Գուրգեն]]ի գլուխը, իսկ մյուս հայդուկների մարմինները սայլերի վրա փոխադրում են Մուշ և հանձնում Մուշի հայոց հոգևոր առաջնորդ Եղիշե եպիսկոպոս Չիլինկիրյանին:Չիլինկիրյանին։ Վերջինս հայ ֆիդայիների մարմիններն ամփոփել է տալիս Մուշի սուրբ Մարինե թաղամասի Կողի հայկական գերեզմանատանը:գերեզմանատանը։ Գուրգենի մահը մեծ հարված էր ընդհանուր ապստամբության ծրագրի իրականացման համար:համար։
 
Ցրոնքի կռվից հետո թուրքական կառավարությունը ձերբակալում և Մշո բանտն է նետում բազմաթիվ հայ գյուղացիների:գյուղացիների։
 
== Գրականություն ==
* [[Կարո Սասունի|Սասունի Կարօ]], Պատմութիւն [[Տարօն]] աշխարհի, [[Պէյրութ]], 1957:1957։
* Բդէեան Սարգիս եւ Միսաք, Հարազատ պատմութիւն Տարօնոյ, [[Գահիրէ]], 1962:1962։
* [[Ռուբէն Տէր Մինասեան|Ռուբէն]], Հայ յեղափոխականի մը յիշատակները, Գ. հատ., [[Թեհրան]], 1982:1982։
* [[Համլետ Գևորգյան (պատմաբան)|Գևորգյան Համլետ]], Էջեր հայոց ազատամարտի, Երևան, 2010:2010։
{{ՀՀ}}