«Չորրորդ պատ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 74 բայտ ,  1 ամիս առաջ
չ
Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589)
չ (Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589))
'''Չորրորդ պատ''', երևակայական կապ դերասանների ու հանդիսատեսի միջև` ավանդական «եռապատ» թատրոնում<ref name=Bell>{{Citation |last=Bell |first=Elizabeth S. |title=Theories of Performance |year=2008 |publisher=Sage |location=Los Angeles |isbn=9781412926379 |pages=303 }}.</ref><ref name=Wallis>{{Citation |last=Wallis |first=Mick |last2=Shepherd |first2=Simon |title=Studying plays |year=1998 |publisher=Arnold |location=London |isbn= 0340731567 |pages=214 }}.</ref>:։ Տերմինը հորինել է [[Դենի Դիդրո]]ն, 18-րդ դարում, սակայն այն սկսել է շրջանառվել միայն 19-րդ դարում` այսպես ասած` «թատերական ռեալիզմի» ի հայտ գալու հետ<ref>«The Fourth Wall and the Third Space» by John Stevenson, creator or Playback Theatre.</ref>:։ Ավելի ուշ տերմինն սկսել է օգտագործվել ոչ միայն թատերական, այլև` արվեստի այլ տեսակներում` գրականության մեջ, կինեմատոգրաֆիայում, կոմիքսներում, համակարգչյային խաղերում` հորինված ցանկացած աշխարհի և հանդիսատեսի մեջ երևակայական սահմանը բնութագրելու համար<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemotionlab.com/novosti/03478-chetyre_prichiny_slomat_chetvertuyu_stenu/ |title=Четыре причины разрушить «четвертую стену». |accessdate=2016-12-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222153930/http://www.cinemotionlab.com/novosti/03478-chetyre_prichiny_slomat_chetvertuyu_stenu/ |archivedate=2016-12-22 |deadlink=yes }}</ref>:։
 
== Չորրորդ պատի փլուզում ==
Դերասանի գործողությունները, որոնք անմիջականորեն ուղղված են հանդիսատեսին բեմից կամ էկրանից, կոչվում են «չորրորդ պատի կոտրում»<ref name=Bell/><ref name=Abelman>{{Citation |last=Abelman |first=Robert |title=Reaching a critical mass: a critical analysis of television entertainment |year=1998 |publisher=L. Erlbaum Associates |location=Mahwah, N.J. |isbn=0805821996 |pages=8–11 }}.</ref>:։ Տվյալ տեխնիկան հատկապես տարածված է կատակերգություններում և մուլտֆիլմերում, սակայն օգտագործվում է նաև լուրջ, դրամատիկական ստեղծագործություններում (օրինակ, [[Յուջին Օ'Նիլ]]ի փորձարարական «Տարօրինակ միջերգ» պիեսում գլխավոր հերոսը կիսվում է իր նվիրական մտքերով` դիմելով հանդիսատեսին):։
 
Համարվում է, որ «չորրրոդ պատի կոտրումը» թույլ է տալիս հանդիսատեսին ավելի խորը ներթափանցել գործողությունների հորինված աշխարհ, հավատալ, որ տեղի ունեցողն իրական իրադարձություն է<ref name=Wallis/>:։
 
=== Գեղարվեստական գրականություն ===
Օգտագործելով այս մեթոդը` հեղինակներն ստիպում են իրենց կերպարներին ուղղակի դիմել ընթերցողներին կամ էլ լիրիկական շեղումներ անել:անել։ Օրինակ, Ջասպեր Ֆֆորդեի «Չորրորդ արջ» վեպում հերոսները քննարկում են մի վատ կատակ, որը գրել է հեղինակը. «Չեմ հավատում, որ նա մարսել է սա»<ref>Jasper Fforde. The Fourth Bear: a Nursery Crime. — Penguin Books, 2007. — 378 p.</ref>:։ Նմանատիպ տեխնիկայի մեկ այլ ձև են առաջին դեմքով գրված վեպերը, որտեղ պատմողը ընթերցողին է դիմում անմիջականորեն:անմիջականորեն։ Այդպիսի օրինակներ կարելի է գտնել [[Շառլոթ Բրոնտե]]ի «[[Ջեյն Էյր]]» վեպում, Լեմոնի Սնիկետի «33 դժբախտություն» գրքում:գրքում։ Առաջին դեմքից պատումի շնորհիվ հերոսի մտքերը հասանելի են դառնում ընթերցողին, ինչը թույլ է տալիս հեղինակին արտահայտել իր ներքին դատողություններն ու զգացմունքները, ինչպես նաև` հերոսների դիտարկումները:դիտարկումները։
 
Երբեմն ստեղծագործություններում առկա է հեղինակի կերպարը, որին դիմում են սովորական հերոսները:հերոսները։ Օրինակ, [[Սթիվեն Քինգ]]ի «Սև աշտարակ» շարքում հերոսները մի քանի անգամ հանդիպում են Քինգին<ref name="mirf1">[https://www.mirf.ru/worlds/chetvyortaya-stena Четвёртая стена и как её ломают Стена? Какая стена?]</ref>:։
 
=== Թատրոն ===
«Չորրորդ պատի կոտրումը» թատրոնում կապված է [[ապարտ]]ի ավանդական ակնարկների հետ, որոնք թատերական բեմադրության մեջ ուղղված են հանրությանը:հանրությանը։ Այդ տեխնիկան լայնորեն օգտագործում էր անտիկ թատրոնում, ինչպես նաև` չորրորդ պատի կոտրմանն իր պիեսներում մեծապես ձգտել է [[Վիլյամ Շեքսպիր|Շեքսպիրը]]<ref>Salingar, Leo (1972). Shakespeare and the Traditions of Comedy. Cambridge: Cambridge University Press.</ref>:։ Օրինակ, [[Միջամառային գիշերվա երազ]] կատակերգությունն ավարտվում է հետևյալ բառերով.
{{cquote| Բարի գիշեր, ձեզ, բարեկամներ:բարեկամներ։
 
Դուք ծափահարեք, իսկ Ռոբինը
 
Կվճարի ձեզ` ինչպես կկարողանա:կկարողանա։}}
 
=== Կինեմատոգրաֆ ===
Կինոյում այս տեխնիկայի կիրառման առաջին դեպքերից է [[Մարքս եղբայրներ]]ի «Գողեր և որսորդներ» (1930) ֆիլմը, որտեղ [[Գրաուչո Մարքս|Գրաուչոն]] ընդհատում է երկխոսությունն ու կիսվում է հանդիսատեսի հետ իր մտքերով` մոտենալով տեսախցիկին<ref>Martin A. Gardner. The Marx Brothers as Social Critics: Satire and Comic Nihilism in Their Films. — McFarland, 2009. — p. 5.</ref>:։ Այդ ժամանակից ի վեր ռեժիսորներն ավելի ու ավելի են «կոտրում չորրորդ պատը»` իրենց հերոսների միջոցով ուղղակիորեն դիմելով դիտողներին` ակնարկներով կամ էլ տեսախցիկին ուղղված պարզ հայացքով:հայացքով։ Մեթոդի կիրառումը հանդիպում է նաև [[Ժան Լյուկ Գոդար]]ի մոտ, օրինակ` նրա «Վերջին շնչում» ֆիլմում:ֆիլմում։ Ավելի ուշ շրջանի օրինակ է համարվում [[Մարտական ակումբ (ֆիլմ)|Մարտական ակումբ]] ֆիլմը<ref>[http://metro.co.uk/2013/06/11/fight-club-to-ferris-bueller-13-films-and-tv-shows-breaking-the-fourth-wall-3836644/ Fight Club to Ferris Bueller: 13 films and TV shows that break the Fourth Wall] Christopher Hooton</ref>:։ Ֆիլմի վերջում վերադառնալով առաջին տեսարանին` կադրի հետևից ձայնը փոխանակ ասելու` «Ես չեմ կարողանում ոչ մի բանի մասին մտածել», ասում է` «Ես դեռ չեմ կարողանում ոչ մի բանի մասին մտածել»:։ Դրան հաջորդում է «Ահ, հետահայաց հումոր» սարկաստիկ ակնարկը<ref>[http://vvord.ru/tekst-filma/Boycovskiy-klub/16 vvord.ru] сценарий фильма «Бойцовский клуб»</ref>:։
 
Ավստրիացի կինոռեժիսոր [[Միխայել Հանեկե]]ն իր «Հետաքրքիր խաղեր» թրիլլերում ցույց է տալիս ժամանակակից կինեմատոգրաֆիայում «չորրորդ պատը կոտրելու» ամենավառ օրինակներից մեկը:մեկը։ Մշտապես ուշադրությունը շեշտադրելով էկրանի մյուս կողմում հանդիսատեսի ներկայությանը` ռեժիսորը հանդիսատեսին դարձնում է ոչ թե տեղի ունեցածի վկա, այլ ավելի շուտ` դրա մասնակից<ref>[http://www.peremeny.ru/blog/12218 Искусство нуждается в свидетелях] В. Баева</ref>:։ Ռեժիսորը հասնում է հանդիսատեսի` սյուժեի մեջ ներգրավվածությանը և տեղի ունեցածի` իրականության զգացողությանը:զգացողությանը։ Չսահմանափակվելով դեպի տեսախցիկն ուղղված հայացքներով` գլխավոր հերոսը պարբերաբար դիմում է հանդիսատեսին. «Դուք, հավանաբար, արդեն կուզեիք ավարտել այս ֆիլմի դիտումը»:։ Ֆիլմի հերոսների հետ դաժան հաշվեհարդար նախատեսելով` նա հետաքրքրվում է հանդիսատեսից, թե նրանք ում համար գրազ կգային, մի պահ վերցնում է հեռակառավարման վահանակն ու ֆիլմը մի քանի րոպե առաջ է տալիս:տալիս։ Ֆիլմի ուղիղ 80-րդ րոպեին ֆիլմի գլխավոր հերոսն արտաբերում է «Մենք դեռ չենք հասել անգամ լիամետրաժ ֆիլմի ստանդարտ տևողությանը» արտահայտությունը, իսկ վերջին տեսարանում չարագործները քննարկում են ֆիլմի բնությունն ու իրական ու հորինած աշխարհների կապի խնդիրը<ref>{{YouTube|uyKrSOR9ENU||Funny Games 4th Wall Scene }}</ref><ref>{{YouTube|Ota8HZ2tvRA||Remote Scene }}</ref>; հարցազրույցի ժամանակ Հանեկեն նշել է, որ ֆիլմով ինքը ցանկացել է ցույց տալ, թե որքան հեշտ է մանիպուլացնել հանդիսատեսին<ref>[http://www.cinemablend.com/new/Interview-Funny-Games-Director-Michael-Haneke-8141.html Interview: Funny Games Director Michael Haneke]</ref>:։
 
«Չորրորդ պատի կոտրման» դասական օրինակ է դարձել [[Վուդի Ալլեն]]ի [[Էննի Հոլլ]] ֆիլմը<ref>[http://splitsider.com/2014/07/annie-hall-and-woody-allens-experimental-visual-film-style/ ‘Annie Hall’ and Woody Allen’s Experimental Visual Film Style] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150929052417/http://splitsider.com/2014/07/annie-hall-and-woody-allens-experimental-visual-film-style/ |date=2015-09-29 }} by Brad Becker-Parton</ref>», որի հերոսներն անընդհատ դիմում են իրենց հիշողություններին:հիշողություններին։ Հատկանշական տեսարան է, երբ գլխավոր կերպար Սինգերը, չտանելով հայտնի փիլիսոփա [[Մարշալ Մաքլյուեն]]ից արված սխալ մեջբերումը, կադր է բերում հենց իրեն` փիլիսոփային, որը հաճույքով ուղղում է սխալը<ref>{{YouTube|3QCfvBA760s||Woody Allen and Marshall McLuhan destroy the 4th wall in Annie Hall }}</ref>:։
 
Կինոյում այս տեխնիկայի կիրառման քննադատները, սակայն, հերոսների դիմելը հանդիսատեսին աննորմալ են համարում տվյալ ժանրի համար` նշելով, որ այն կործանում է կինոյի «տեսողական պատրանքը»<ref>[https://fttreading.wordpress.com/2012/05/31/breaking-the-fourth-wall-direct-address-in-the-cinema-4/ Breaking the Fourth Wall: Direct Address in the Cinema] Tom Brown</ref>:։
 
=== Հեռուստատեսություն ===
20-րդ դարի վերջին ԱՄՆ-ում անցկացված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ կատակերգական հեռուստաշոուները, որոնցում կիրառվում է «չորրորդ պատի կոտրումը», շատ ավելի են դուր գալիս հանդիսատեսին, քան դրանց ավանդական նմանակները:նմանակները։ Հետազոտության հեղինակները հանգել են այն եզրակացությանը, որ լսարանը սիրում է իրեն զգալ մեդիայի մաս, իսկ ներգրավվածության զգացումը լսարանին դիմելիս ավելանում է<ref>[http://auter.tv/info/publications/articles/FourthWall.pdf When Characters Speak Directly to Viewers: Breaking the Fourth Wall in Television] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304212030/http://auter.tv/info/publications/articles/FourthWall.pdf |date=2016-03-04 }} By Philip J. Auter and Donald M. Davis</ref>:։
 
Բրիտանական կատակերգական «Մոնտի Պայտոնի թռչող կրկեսը» սերիալը բազմիցս դիմել է «չորրորդ պատի կոտրմանը»<ref>Darl Larsen. Monty Python’s Flying Circus: An Utterly Complete, Thoroughly Unillustrated, Absolutely Unauthorized Guide to Possibly All the References.- Scarecrow Press, 2008. — p. 16</ref>, օրինակ.
 
* Ջունգլիներում կորած կերպարների խումբը գիտակցում է, որ իրենք փրկված են` նկատելով օպերատորների տեսախցիկները:տեսախցիկները։
* Իսպանացի ինկվիզիտորները շտապում են, քանի որ լուսագրերն սկսվել են, և սերիան մոտենում է ավարտին:ավարտին։
* Կերպարները ստուգում են սցենարը, քանի որ չեն հիշում, թե ինչ պետք է կատարվի հաջորդ տեսարանում:տեսարանում։
* Կերպարի մեկնաբանություններից. «Սա եթերաշրջանի ավարտն է, կարող էին ավելի զվարճալի մի բան հորինել»:։
 
Ժամանակակից հեռուստատեսությամբ ևս հաճախ օգտագործվում է «չորրորդ պատի կոտրումը»:։ Դրա վառ օրինակ է «Թղթե տնակ» սերիալը, որտեղ գլխավոր հերոս Ֆրենկ Անդերվուդի կոչը հանդիսատեսին դարձել է պատումի անբաժանելի մաս:մաս։ Հերոսը դիտողին բացատրում է իր քայլերը, ծանոթացնում է նրան իր ծրագրերին, և անգամ, թվում է, թե զգացմունքներ ունի լսարանի հանդեպ<ref>[https://medium.com/@zseward/house-of-cardss-fourth-wall-b54a60143519 Medium — House of Card’s fourth wall] by Zach Seward</ref>:։ Այսպես, դրվագներից մեկում վշտացած Անդերվուդը դիմում է տեսախցիկին. «Իսկ դու՞ ինչ ես նայում»<ref>{{YouTube|PfUzHnsN2_g||House of Cards - What are you looking at? }}</ref>:։ Դա կապ է ստեղծում կերպարների ու հանդիսատեսի միջև, որն ստիպում է ապրումակցել հերոսի ճակատագրին:ճակատագրին։
 
Բրիտանական [[Շերլոկ (հեռուստասերիալ)|Շերլոկ]] հեռուստասերիալի հեղինակները նույնպես հասկացրել են, որ հետաքրքրվում են իրենց լսարանով` բավականին հետաքրքիր ձևով ցույց տալով կերպարների ու իրական աշխարհի միջև կապը:կապը։ Այսպես, Շերլոկի թռիչքից հետո, որի դերը կատարում է [[Բենեդիկտ Քամբերբեչ]]ը, սերիալի երկրպագուները վաղ կանխատեսումներ էին անում այն մասին, որ հերոսը կարող է ողջ մնալ:մնալ։ Ասես երկրպագուներին տեղափոխելով սերիալի սյուժե` դրա հեղինակները սյուժեի մեջ մտցրել են Շերլոկի ֆան-ակումբը, որի մասնակիցները կիսվում էին իրենց մտքերով այն մասին, թե խուզարկուն ինչպես կարող է ողջ մնալ:մնալ։ Տարբերակներից շատերը հենց վերցված էին սերիալի իրական ֆան ակումբի քննարկումներից<ref>[http://www.ibtimes.co.uk/sherlock-power-fan-fiction-1432059 Sherlock and the Power of Fan Fiction] by Alfred Joyner</ref>:։ Ավելին, ցույց տալով, թե ինչպես ինտերնետ տարածությունը կարող է միավորել իրականն ու հորինվածը, սերիալի հեղինակները վերստեղծել են դոկտոր Վաթսոնի համացանցային բլոգը, որը սերիալն ու դրա լսարանն ավելի է մոտեցրել իրար<ref>{{Cite web |url=http://www.johnwatsonblog.co.uk/ |title=The Personal Blog of Dr. John H. Watson |accessdate=2015-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180728071642/http://www.johnwatsonblog.co.uk/ |archivedate=2018-07-28 |deadlink=yes }}</ref>:։
 
«Չորրորդ պատի քանդման» օգտագործում կարելի է տեսնել այնպիսի հեռուստասերիալներում, ինչպիսիք են «Համայնք», «Ստուդիա 30», «[[Սիմփսոնները]]», [[Գերբնական (հեռուստասերիալ)|«Գերբնական»]], [[Օֆիս (հեռուստասերիալ, ԱՄՆ)|«Օֆիս»]], «Դանդաղ զարգացում» և այլ սերիալներ<ref>[http://io9.com/a-history-of-meta-storytelling-on-television-1045718169 The Most Fourth Wall-Breaking Moments in Television History] Charlie Jane Anders</ref><ref>[http://strangeherring.com/2015/05/27/community-breaking-the-fourth-wall-and-the-last-taboo/ Community: Breaking the Fourth Wall and the Last Taboo]</ref>:։
 
=== Մուլտիպլիկացիա ===
Չորրորդ պատի քանդման տեխնիկան ակտիվորեն օգտագործվում է [[մուլտիպլիկացիա]]յում<ref>[https://tvkinoradio.ru/article/article6022-priemi-chetvertaya-stena Приемы: четвёртая стена]</ref>:։ Այսպես, [[Warner Bros.]]-ի կարճամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի հերոսներ Բագզ Բաննին և [[Դաֆի Դաք]]ը պարբերաբար կոտրում են չորրորդ պատը` դիմելով հանդիսատեսին, իսկ որոշ ֆիլմերում պատմությունների մուլտիպլիկացիոն բնույթն ընդգծվում և խաղարկվում է կերպարների` բեմադրող նկարիչների հետ ունեցած փոխազդեցության կամ` սցենարի հեղինակին ուղղված ակնարկների միջոցով:միջոցով։ Թեքս Էյվերիի շատ մուլտֆիլմերում («The Early Bird Dood It!», «Who Killed Who?», «King-Size Canary» և այլն) չորրորդ պատը ջարդվում է կերպարի` հանդիսատեսին ուղղակի դիմումով, ինչպես նաև` հերոսների` անիմացիոն կադրի սահմաններից դուրս գալով:գալով։
 
=== Համակարգչային խաղեր ===
[[Համակարգչային խաղ]]երի ինքնին ինտերակտիվ բնույթը ենթադրում է խաղացողի ակտիվ ներգրավվածություն գործողություններում, և համակարգչային խաղերը հաճախ դիմում են խաղացողին (առաջարկելով գրել կերպարի անունը, բնակավայրի անվանումը և այլն, խնդրելով սեղմել որևէ կոճակ):։ Սակայն այս գործողությունները չորրորդ պատի կոտրում չեն համարվում մինչև այն պահը, քանի դեռ խաղի կերպարները չեն դիմում խաղացողին անմիջականորեն կամ չեն արտահայտում այն գիտակցումը, ոչ իրենք խաղի մեջ են<ref name="автоссылка1">[http://www.lookatme.ru/mag/live/inspiration-lists/194439-the-wall Как разрушают четвёртую стену в видеоиграх]</ref>:։
 
Այս օրինակն ակտիվորեն կիրառվում է, օրինակ, լավ հայտնի [[Blizzard Entertainment]] ընկերության խաղերում:խաղերում։ Այսպես, «[[The Lost Vikings]]» խաղում գլխավոր հերոսներն սկսում են կատակել և դիմում են խաղացողին` նրա անգործության դեպքում, հերոսներից մեկն ասում է ընկերներին. «Ինձ թվում է` ինձ անընդհատ ինչ-որ մեկը նայում է:է։ Այ այնտեղից, ապակու հետևից», իսկ ի պատասխան մյուս կերպարն ասում է. «Իսկ ինձ թվում է, թե ինչ-որ օտար մեկը ղեկավարում է իմ բոլոր շարժումները»:։
Warcraft II-ում, [[Warcraft III: Reign of Chaos]]-ում, Starcraft-ում, Starcraft II-ում, Heroes of the Storm-ում մարտական միավորի կամ հերոսի վրա մկնիկի բազմաթիվ կտկտոցների դեպքում նրանք սկսում են դժգոհություն արտահայտել խաղացողի հանդեպ և ակնարկներ են անում նրա մասին:մասին։
 
Մաքս Պեյնը, համանուն խաղի հերոսը, գտնվելով վալկիրինի ազդեցության տակ, նախ գիտակցում է, որ ինքը կոմիքսների կերպար է, իսկ հետո այն, որ ինքը համակարգչային խաղի կերպար է:է։
 
Չորրորդ պատի կոտրման մեթոդը պարբերաբար օգտագործվում է Metal Gear շարքում. կերպարներն ուղղակիորեն դիմում են խաղացողին` նախատելով նրան այն հարցում, որ նա շատ ժամանակ է ծախսում` տվյալ մակարդակն անցնելու համար, կամ էլ` վատ խաղի համար, գերչարագործ Psycho Mantis-ը ստիպում է խաղացողին կառավարման վահանակը միացնել 2-րդ մուտքից և այլն:այլն։
 
Doki Doki Literature Club! տեսողական նովելում խաղի վերջին Մոնիկան, հասկանալով, որ ինքը խաղի մեջ է, դիմում է ոչ թե գլխավոր հերոսին, այլ` խաղացողին:խաղացողին։ Նա վերջինիս սեր է խոստովանելու:խոստովանելու։ Մոնիկան կարող է իմանալ ուղիղ եթերի կամ խաղի տեսագրման մասին և վախեցնել հանդիսատեսին ճիչով:ճիչով։ Նա խաղացողին կկոչի ըստ սարքի վրա առկա անվան:անվան։ Չորրորդ պատի քանդումը կարելի է դիտարկել նաև Մոնիկայի բանաստեղծություններում, իսկ խաղի չորրորդ գործողության ժամանակ չորրորդ պատը կքանդի նաև Սայորին:Սայորին։
 
=== Կոմիքսներ ===
[[DC Comics|DC կոմիքսների]] գերչարագործ [[Ջոկեր (DC Comics)|Ջոկերը]] պարբերաբար քանդում է չորրորդ պատը. նա կոմիքսների էջերից դիմում է խմբագրին կամ նկարչին, որոշ դեպքերում փոխազդում է իր սեփական տեքտսի հետ:հետ։ «Emperor Joker» մինի սերիայում Ջոկերն անգամ ընթերցողի փոխարեն շրջում է էջը<ref>[http://tvtropes.org/pmwiki/pmwiki.php/BreakingTheFourthWall/ComicBooks Breaking The Fourth Wall / Comic Books]</ref>:։
 
Չորրորդ պատի կոտրման տեխնիկան պարբերաբար օգտագործվում է [[Marvel Comics|Marvel]] կոմիքսի հերոս [[Դեդփուլ]]ի կողմից (մասնավորապես, նա գիտակցում է, որ ինքը հորինված կերպար է, և իր գործողությունները հորինված պատմություն են):։
 
Marvel-ի մեկ այլ հերոս` [[Կին Հալք]]ը, բազմիցս կոտրել է չորրորդ պատը. նա պարբերաբար շփվում է պատմողի հետ, դեպքերից մեկում, բարկանակով, կոտրում է տեքստով շրջանակը և պատմողին դուրս է նետում էջի սահմաններից, իսկ 100-րդ թողարկման մեջ պաատսխանելով այն հարցին, թե արդյո՞ք ինքը կարող է տեսնել չորրորդ պատի միջով, ասում է` ոչ:ոչ։
 
«Սքոթ Պիլգրիմ» կոմիքսի հերոսներն առհասարակ անընդհատ են կոտրում չորրորդ պատը<ref name="mirf1" />:։
 
== «Հինգերորդ պատ» ==
«Հինգերորդ պատ» տերմինի կիրառումն սկսվել է ավելի ուշ և սահմանում է անտեսանելի պատը քննադատների (ընթերցողների) և հորինված աշխարհի միջև<ref>{{Citation |last=Hunte |first=Lynette |last2=Lichtenfels |first2=Peter |title=Shakespeare, Language, and the Stage |location=London |publisher=Arden Shakespeare |year=2005 |page=1 |isbn=1904271499 }}.</ref>:։ Կարող է նշանակել նաև պատը հենց դիտողների միջև` դիտման ժամանակ:ժամանակ։
 
«Հինգերորդ պատի» կոտրման խնդրին են նվիրված եղել մի քանի սեմինարներ [[Գլոբուս (թատրոն)|Գլոբուս]] թատրնում 2004 թվականին<ref>{{Citation |doi=10.1353/shq.2006.0060 |last=Knowles |first=Richard Paul |title=Shakespeare, Language and the Stage, The Fifth Wall: Approaches to Shakespeare from Criticism, Performance and Theatre Studies (review) |journal=Shakespeare Quarterly |volume=57 |issue=2 |year=2006 |pages=235–237 }}.</ref>:։
 
«Հինգերորդ պատ» են անվանում նաև հեռուստացույցը, քանի որ այն թույլ է տալիս տեսնել սենյակի չորս պատերից դուրս գտնվող աշխարհը<ref>{{Citation |title=Encyclopedia of Television |edition=2nd |last=Newcomb |first=Horace |location=New York |publisher=Fitzroy Dearborn |year=2004 |isbn=1579583946 }}.</ref><ref>{{Citation |title=Framing Attention: Windows on Modern German Culture |location=Baltimore |last=Koepnick |first=Lutz P. |publisher=Johns Hopkins University Press |year=2007 |isbn=0801884896 }}.</ref>, ինչպես նաև էկրանը, որի վրա երևակվում են [[ստվերների թատրոն]]ի կերպարները<ref>{{Citation |title=Breaking the Fifth Wall: Enquiry into Contemporary Shadow Theatre |first=Lynne |last=Kent |publisher=Queensland University of Technology Creative Industries Faculty |location= |year=2005 |isbn= }}.</ref>:։
 
== Ծանոթագրություններ ==