«Բարեգործական կազմակերպություն»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589)
չ (→‎Պատմություն: մանր-մունր oգտվելով ԱՎԲ)
չ (Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589))
'''Բարեգործական կազմակերպություն''', ոչ կառավարական, ոչ պետական կազմակերպություն, որն ստեղծվում է բարեգործական գործունեություն ծավալելու համար:համար։ Կազմակերպության խնդիրն է սոցիալական աջակցության նպատակային ծրագրեր իրականացնելը, գիտությանն ու կրթությանը, մշակույթի, արվեստի ոլորտներին աջակցելը, բնության պաշտպանությունը, առողջ կենսակերպին, շրջականի միջավայրի պահպանմանն ուղղված աջակցությունը<ref>[http://voluntary.ru/dictionary/857/word/blagotvoritelnaja-organizacija Благотворительная организация] // Словарь-справочник по социальной геронтологии/под ред. Б. Тукумцева, самара, 2003 г.</ref>:։
 
Ոչ առևտրային կազմակերպությունների միջազգային դասակարգումն առանձնացնում է բարեգործական ընկերություններն առանձին խմբով, որի մեջ մտնում են դրամաշնորհներ հատկացնող ֆոնդերը, կամավորական աշխատանքը քաջալերող կազմակերպությունները և նվիրատվությունների հավաքով զբաղվող կազմակերպությունները, այդ թվում և` [[վիճակախաղ]]ի ձևով<ref>{{книга|ссылка=http://ccss.jhu.edu/wp-content/uploads/downloads/2011/09/CNP_WP19_1996.pdf |заглавие=The International Classification of Nonprofit Organizations: ICNPO-Revision 1 |автор=Lester M. Salamon and Helmut K. Anheier. |год=1996 |издательство=The Johns Hopkins University Institute for Policy Studies |pages=18}}</ref>:։
 
== Պատմություն ==
Եվրոպայում բարեգործության ծագումը ընդունված է կապել վանքերի գործունեության հետ:հետ։ Անգլիայում [[ծերանոց]]ներ բացվել են հիմնականում վանքերին կից:կից։ Անգլիայում 16-րդ դարի կեսերին հաշվվում էր մոտ 800 ծերանոց և հիվանդանոց, սակայն վանքերի արձակումից հետո այս թվից գոյությունը շարունակել են միայն քչերը, որոնք դարձել են աշխարհիկ կառույցներ<ref>{{cite web |url=http://www.almshouses.org/history/historical-summary/ |title=Historical Note |publisher=The Almshouse Association |accessdate=2014-04-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130825175919/http://www.almshouses.org/history/historical-summary/ |archivedate=2013-08-25 |deadlink=yes }}</ref>:։
 
Պետական բարեգործությունն սկսել է զարգանալ միայն սկսած միջին դարերից:դարերից։ [[Լուսավորության դարաշրջան]]ը Եվրոպայում բերել է առաջին մասնավոր կազմակերպությունները:կազմակերպությունները։ Նմանատիպ առաջին կազմակերպությունն Անգիայում ստեղծվել է առևտրական Թոմաս Կորամի նախաձեռնությամբ. 1741 թվականին հիմնվել է դաստիարակչության տուն:տուն։ Կորամի հիմնադրամը օրինակ է դարձել բազմաթիվ այլ բարեգործական կազմակերպությունների համար, որոնք ստեղծվել են նույն դարի վերջում<ref>{{cite web |url=http://www.victorianweb.org/history/orphanages/coram1.html |title=Captain Coram and the Foundling Hospital |author=Jacqueline Banerje. |publisher=The Victorian Web |date=հունիսի 1, 2013 |accessdate=2014-04-28 }} <br /> {{статья |ссылка=http://journaldetskidom.ru/magazine/?act=more&id=44 |автор=Е. А. Горшкова. |заглавие=Английские воспитательные дома XVlll - конца XlX века |издание=Детский дом |год=2010 |номер=10 |страницы=11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140429045234/http://journaldetskidom.ru/magazine/?act=more&id=44 |archivedate=2014-04-29 }}</ref>:։
 
19-րդ դարում Անգլիայում լայն քննարկման առիթ է դարձել այն հարցը, թե արդյո՞ք մասնավոր ընկերությունները, թե պետությունը պետք է զբաղվի բարեգործությամբ:բարեգործությամբ։ Ի վերջո, այս քննարկման արդյունքում գերիշխող է համարվել [[Թոմաս Մալթուս]]ի կարծիքն առ այն, որ պետությունն արդյունավետ չէ սոցիալական օժանդակության հարցերում, և վիկտորիանական դարաշրջանում էականորեն խստացվել է Աղքատների մասին օրենքը, որը գործում էր մի քանի դար շարունակ և կարիքավորներին ապահովում էր պետական աջակցությամբ:աջակցությամբ։ Պետությունը փաստացի կերպով ինքնամեկուսանում էր սոցիալական օժանդակության ոլորտից<ref>{{книга|ссылка=https://books.google.ca/books?id=4EQTCHiFUBMC&pg=PR10&redir_esc=y#v=onepage&q=Poor%20Law&f=false |заглавие=Malthus: 'An Essay on the Principle of Population' |ответственный=Edited by Donald Winch |год=1992 |издание=Cambridge University Press |pages=x |isbn=0-521-42972-2}}</ref>:։ Պետության` խոցելի խմբերին աջակցելուց հրաժարվելու ֆոնին հատկապես ակնառու է դառնում այդ ուղղությամբ մասնավոր հիմնադրամների գործունեությունը:գործունեությունը։ Բարեգործական ընկերություններն սկսում են զբաղվել աշխատավորների կենսապայմանների բարելավմամբ, միևնույն ժամանակ` սահմանազատելով ծանր կացության մեջ ապրող աշխատավորներին և նրանց, ում համար սոցիալական խնդիրները սեփական անգործության հետևանք էին:էին։ Վիկտորիանական շրջանի Անգլիայում բարեգործական ընկերություններն ընդհանուր առմամբ առաջնորդվում էին բողոքականության բարոյախոսությամբ և դրա առավել պահպանողական ձևի` [[մալթուսականություն|մալթուսականության]] սկզբունքներով և [[Ադամ Սմիթ]]ի ժամանակների տնտեսական դասական տեսությամբ` դեմ արտահայտվելով պետական որևէ տեսակի միջամտությանը ինչպես կարիքավորների ուղղակի ֆինանասավորման, այնպես էլ` աշխատավոր դասի հոգսերը թեթևացնելու օրենքների մակարդակով<ref>{{cite web|url=http://www.stgite.org.uk/media/cos.html |title=The Charity Organisation Society |publisher=St George-in-the-East Church |accessdate=2014-04-28}}</ref>:։ Ներդրվել է հետաքննություններ անցկացնելու փորձը, որը նպատակ ուներ պարզել, թե դիմողներից ով իրավունք ունի օգնություն ստանալ:ստանալ։ Այս հետազոտություններն ընդունված է համարել ժամանակակից սոցիալական ծառայությունների նախատիպը, որոնք ուսումնասիրում են հաճախորդներից յուրաքանչյուրի անձնական գործը<ref name="Hansan">{{cite web|url=http://www.socialwelfarehistory.com/organizations/charity-organization-societies-1877-1893/ |title=Charity Organization Societies: 1877-1893 |author=John E. Hansan. |publisher=The Social Welfare History Project |accessdate=2014-04-28}}</ref>:։
[[Պատկեր:Carnegie-1903.jpg|thumb|right|190px|[[Էնդրյու Կարնեգի]]ի ոսկե անձրևը (1903 թվականի ծաղրանկար)]]
Արևմտյան բարեգործության պատմության մեջ կարևոր նշաձող է [[Էնդրյու Կարնեգի]]ի «Հարստություն» ({{lang-en|Wealth}}) ակնարկը, որում ԱՄՆ մեծագույն արդյունաբերողներից մեկը առաջ է քաշում մի դոկտրին, ըստ որի բիզնեսմենների կապիտալները պետք է վերաներդրվեն հասարակության մեջ:մեջ։ Կարնեգին խստորեն քննադատել է ավանդական բարեգործությունը, որն ուղղակի արձագանքում է խնդրին` աղքատության պատճառների դեմ պայքարելու փոխարեն:փոխարեն։ Ըստ Կարնեգիի, բարեգործությունը պետք է ուղղված լինի սոցիալական խնդիրների արմատների ոչնչացմանը և նպաստի զարգացմանը:զարգացմանը։ Կարնեգիի հիմնադրամը սկսել է ֆինանսավորել թանգարաններ, հանրային գրադարաններ ու բարձրագւյն ու միջին կրթական հաստատություններ` հիմք դնելով նոր, աննախադեպ բարեգործական համայնքների ստեղծմանը, որոնց մի մասն ստեղծվում էր նույնատիպ մագնատների կողմից<ref name="Dobkin">{{книга|часть=Historical Perspectoves on Nonprofit Organizations in the United States |ссылка часть=http://www.hks.harvard.edu/fs/phall/Herman-CH1.pdf |автор=Peter Dobkin Hall. |заглавие=The Jossey-Bass Handbook of Nonprofit Leadership and Management |ответственный=Robert D. Herman & Associates |издание=2nd Ed |год=2011 |издательство=Jossey-Bass |pages=1—38 |isbn=0-7879-6995-8}}</ref>:։
 
[[Մեծ ճգնաժամ]]ը ցույց է տվել, որ բարեգործական ընկերություններն անկարող են դիմակայել հասարակության բարեկեցության չտեսնված անկմանը:անկմանը։ Մասնավորապես, ԱՄՆ-ում ձախողվել է [[Հերբերտ Հուվեր]]ի աշխատակազմի և [[Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտ|Ֆրանկլին Ռուզվելտի]] առաջին կաբինետի` խնդիրը նախորդ սերնդի կամավորական ընկերությունների միջոցով լուծելու փորձը, ինչը հանգեցրել է [[Նոր կուրս]]ի քաղաքականության ընդունմանը` հանրային զանգվածային աշխատանքի և հարկային բարեփոխումների հետ, ինչն ուղղված էր բնակչության ամենահարուստ շերտի գերշահույթը վերադասավորելուն:վերադասավորելուն։ Վերջինս լուրջ ազդակ է դարձել միլիոնատերների համար, որպեսզի նրան «ճեղքեր» գտնեն հարկային օրենսգրքում, որոնցից մեկը դարձել է հենց բարեգործությունը, որն ապահովում էր [[հարկային արտոնություն]]ներ:ներ։ Արդյունքում, 1940-980 թվականներին, 40 տարվա ընթացքում, ԱՄՆ-ում մասնավոր բարեգործական ընկերությունների թիվը 12.5 հազարից աճել է` դառնալով 320 հազար:հազար։ 2004 թվականին այդ թիվը հասել է 600 հազարի:հազարի։ Մեկ միլիոն դոլարից ավել կապիտակ ունեցող ֆոնդերի թիվը, որ Մեծ ճգնաժամի սկզբին 203 էր, 30 տարի անց հասել է ավելի քան 2000-ի:ի։ Այս տեսակի խոշորագույն ընկերություն է դարձել Ֆորդի հիմնադրամը, որի գործունեության շնորհիվ [[Ֆորդ]] ընկերության գործունեությունը փաստացիորեն ամբողջապես ազատվել է հարկերից<ref name="Dobkin" />:։
 
Ֆորդի հիմնադրամն առաջին ոչ պետական բարեգործական կազմակերպություններից էր, որ սկսել է գործունեություն ծավալել ԽՍՀՄ տարածքում` «երկաթե վարագույրի» ընկելուց հետո:հետո։ Դրա հետ մեկտեց նախկին սոցիալիստական ճամբարի ատարածքում իրենց գործւնեությունն են սկսել Մակարտուրների հիմնադրամը, [[Բաց հասարակություն հիմնադրամ]]ը, Չարլզ Ստյուարտ Մոտտի հիմնադրամը և բրիտանական Charities Aid Foundation-ը:ը։ Դրանց միացել են միջազգային խոշորագույն այնպիսի բարեգործական կազմակերպություններ, ինչպիսիք են [[Բժիշկներ առանց սահմանների]], Աշխարհի բժիշկներ, Փրկության բանակ, [[Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտե]] կազմակերպությունները:կազմակերպությունները։
 
== Բարեգործական խոշորագույն ընկերություններ ==
Կախված օգտագործվող մեթոդիկայից` բարեգործական խոշորագույն կազմակերպությունների ցանկերը կարող են տարբերվել:տարբերվել։ Այսպես, [[Ֆորբս]] ամսագրի գլխավոր չափանիշը տարվա ընթացքում հավաքած միջոցների չափն է<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/williampbarrett/2012/11/08/largest-charities-methodology-size-then-financial-efficiency/ |title=Largest-Charities Methodology: Size, Then Financial Efficiency |author=William P. Barrett. |work=Forbes |date=November 8, 2012 |accessdate=2014-04-29}}</ref>, իսկ Բարեգործության ամերիկյան ինստիտուտն ուշադրություն է դարձնում արդյունավետությանը և ֆինանսական ինֆորմացիայի հասանելիությանը<ref>{{cite web|url=http://www.charitywatch.org/toprated.html |title=Charity Watch Top-Rated Charities |publisher=American Institute of Philantropy |accessdate=2014-04-29}}</ref>:։
 
ԱՄՆ-ում գտնվող բարեգործական խոշորագույն ընկերությունների հնգյակում ըստ Ֆորբսի 2013 թվականին ներառվել են The United Way-ը, Փրկության բանակը, The Task Force for Global Health-ը, Feeding America-ն և ԱՄՆ կաթոլիկ բարեգործական համայնքների ասոցիացիան<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/williampbarrett/2013/11/25/the-largest-u-s-charities-for-2013/ |title=The Largest U.S. Charities For 2013 |author=William P. Barrett. |work=[[Forbes]] |date=November 25, 2013 |accessdate=2014-04-29}}</ref>:։ Funds for NGOs կայքն առաջատարների ցանկում ներառում է նաև Բիլ և Մելինդա Գեյթսերի հիմնադրամը, [[Բաց հասարակություն հիմնադրամ]]ը, Ֆորդի հիմնադրամը, Ուիլյամ և Ֆլորա Հյուլեթների հիմնադրամը և բրիտանական Children’s Investment Fund Foundation-ը<ref>{{cite web|url=http://www.fundsforngos.org/all-listings/worlds-top-ten-wealthiest-charitable-foundations/ |title=The Top Ten US Charitable Foundations |author=Robin Toal. |publisher=Funds for NGOs |date=September 16, 2013 |accessdate=2014-04-29}}</ref>:։ Խոշոր բարեգործական ընկերությունների թվին են պատկանում նաև բրիտանական Wellcome Trust, ամերիկյան Lilly Endowment և Robert Wood Johnson Foundation հիմնադրամները<ref>{{cite web|url=http://uadeti.com/smi/273-2012-02-13-14-17-59 |title=Крупнейшие мировые благотворительные организации и фонды |publisher=БФ «Только лучшее детям» |date=13 февраля 2012 |accessdate=2014-04-29}}</ref>:։
 
== Տես նաև ==