«Արդվինի գավառ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 15 բայտ ,  6 ամիս առաջ
չ
Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589)
չ (Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589))
 
'''Արդվինի գավառ''', վարչաքաղաքական միավոր [[Ռուսական կայսրություն|Ռուսական կայսրության]] կազմում։ 1878-1918 թվականներին եղել է [[Բաթումի մարզ]]ի, ապա՝ [[Քութայիսի նահանգ]]ի կազմում։ Գավառի կենտրոնը [[Արդվին]] քաղաքն էր։
 
Արդվինի գավառը հյուսիսից սահմանակցում էր [[Բաթումի գավառ|Բաթումի]] գավառին, արևելքում [[Կարսի մարզ]]ն էր, իսկ հարավում-արևմուտքում Օսմանյան կայսրության սահմանն էր:էր։
 
Ներառում է հիմնականում ժամանակակից Թուրքիայի [[Արդվինի մարզ]]ի մեծ մասը։
 
== Պատմություն ==
Գավառն կազմվել է 1878 թվականին՝ [[Ռուս-թուրքական պատերազմ (1877-1878)|ռուս-թուրքական պատերազմի]] (1877-1878) արդյունքում՝ ընդգրկելով [[Բաթումի մարզ]]ի հարավային՝ [[Ճորոխ]] գետի հովտի հատվածը:հատվածը։ 1883 թվականին Բաթումի մարզը վերացել է, [[Բաթումի գավառ|Բաթումի]] և Արդվինի գավառներն անցել են Քութայիսի նահանգի կազմ:կազմ։ Արդվինի գավառը համապատասխանել է պատմական [[Տայք]] աշխարհի [[Ճակք]] գավառին:գավառին։ Դեռ միջնադարում տեղի հայ բնակչության մեծ մասը ձուլվել է ուղղափառ հույներին և վրացիներին, արտագաղթել:արտագաղթել։ Այստեղ բնակվելու են եկել մեծաքանակ այլազգիներ, որոնք օսմանյան տիրապետության շրջանում կրոնափոխ են եղել և կորցրել սեփական լեզուն:լեզուն։ Արդվինի հայերի մի մասն էլ տեղափոխվել է [[Բաթում]] քաղաք<ref>Ասոյան Լ., [http://lraber.asj-oa.am/37/1/10__Asojan_L._A._.pdf Հայերի տեղաբաշխումը և աճը Անդրկովկասում ըստ 1897 թվականի մարդահամարի տվյալների]</ref>:։
 
Ամբողջ գավառում առաքելական հայերի թիվը չէր անցնում 8 հազարից՝ գրեթե նույնքան, որքան վրացիները:վրացիները։ Հայերի մեծ մասը բնակվում էր [[Արդվին]] բերդաքաղաքում (4646 մարդ) և [[Արտանուջ]] ավանում (960 մարդ), խոսում հիմնականում [[արևմտահայերեն]]:։ Արդվինում 20-րդ դարի սկզբներին կար 5 եկեղեցի՝ սուրբ Աստվածածին, Պողոս-Պետրոս, Գրիգոր Լուսավորիչ, սուրբ Խաչ և առաքելական սուրբ Աստվածածին։ Յուրաքանչյուր եկեղեցուն կից 19-րդ դարի վերջերին և 20-րդ դարի սկզբներին կար դպրոց<ref>Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն, [https://akunq.net/am/?p=61459 Արդվինի միջնադարյան ամրոցը կբացվի զբոսաշրջիկների համար]</ref>։
 
1918-1920 թվականներին գավառն ամբողջությամբ մտել է [[Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետություն|Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետության]] կազմ:կազմ։ Հայերի մեծ մասը լքում է Արդվինը՝ տեղափոխվում Աբխազիա, Վրաստան, Ռուսաստանի սևծովյան շրջաններ, [[Խորհրդային Հայաստան]]<ref>Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն, [https://akunq.net/am/?p=8865 Արդվինի գավառ]</ref>:։ 1921 թվականի [[Կարսի պայմանագիր|Կարսի պայմանագր]]ից հետո՝ անցել է Թուրքիային, որում որպես վարչատարածքային միավոր մտել է [[Արդվինի մարզ]]:։ Վերջինիս կազմ է մտել նաև պատմական [[Համամշեն]] գավառը, որը կիսվել է [[Ռիզեի մարզ|Ռիզե]] և Արդվին մարզերի միջև:միջև։ Համամշենի միացումով նոր վարչական միավորում են հայտնվել հազարավոր [[համշենահայեր]]:։
 
== Բնակչություն ==
1897 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառի բնակչությունը 56,140 մարդ էր, որի ճնշող մեծամասնությունը թուրքեր էին (41468), 13.9 %-ը՝ հայեր (7819), 9.8%-ը՝ [[Վրացիները Հայաստանում|վրացիներ]] (5506) և այլ ազգեր<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=448 Артвинский округ]</ref>:։ [[Արդվին]] քաղաքի բնակչությունը հաշվվում էր 7091 մարդ, այդ թվում՝ 4646 հայեր և 1491 ռուսներ<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=448 Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. город Артвин]</ref>։
 
== Վարչական բաժանում ==