«Ալեքսեյ Լեոնտև»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 11 835 բայտ ,  10 ամիս առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
* Որդի` հոգեբան, լեզվաբան [[Ալեքսեյ Ալեքսեյի Լեոնտև|Ալեքսեյ Լեոնտև]]
** Թոռ` [[Դմիտրի Ալեքսեյի Լեոնտև|Դմիտրի Լեոնտև]]
 
== Գիտական գործունեություն ==
Լեոնտևի գիտական ներդրումը կապված է մշակութային-պատմական հոգեբանության ստեղծման ծրագրի հետ, որը դարձավ նրա գիտական գործունեության հիմնական թեման: Գիտական կենսագրության առաջին փուլերը կապված են այդ մոտեցման ցուցադրման սկզբունքների ուսումնասիրությունների հետ հիշողության ու կամքի հավասարակշռման նյութի վրա: Դրա հետ մեկտեղ 1930-ական թվականներից Լ. Ս. Վիգոտսկու առաջադրած խնդիրների լուծման նրա տարբերակը ձևավորվել է որպես հարաբերական ինքնուրույն ուղղություն՝ գործունեության համահոգեբանական տեսություն:
 
Լեոնտևը հայտնի է որպես փորձարար ու տեսաբան, որն աշխատել է խնդրահարույց դաշտերի լայն շրջանում՝ շարժումների վերականգնումից, մանկավարժությունից ու [[կենդանահոգեբանություն]]ից մինչև անձի ձևավորման ու հոգեբանության փիլիսոփայական տեսանկյան խնդիրները:
 
1940 թվականի դոկտորական դիսերտացիան նվիրված էր հոգեկանի զարգացմանը ֆիլոգենեզում («Հոգեկանի զարգացման խնդիրներ» գիրք): Ա. Ն. Լեոնտևն առաջարկել է այդ զարգացման փուլերի սեփական դասակարգումը (պարզ զգայական հոգեկան կառուցվածք, պերցեպտիվ հոգեկան կառուցվածք և բանականության փուլ) և հիմնավորել հոգեկան կառուցվածքի ու գիտակցության վերլուծության չափանիշները:
 
Խարկովյան հոգեբանական խումբը նրա ղեկավարության ներքո հայտնի է մանկական զարգացման, խաղերի, ինքնակառավարման մի շարք հետազոտություններով՝ հիմնված երեխայի մտավոր գործընթացների ձևավորման վերլուծության վրա՝ որպես գործունեության առարկա:
 
1960-ական թվականներից Ա. Ն. Լեոնտևն անդրադարձել է անձի խնդրին՝ ընդհանրացնելով իր գաղափարները 1975 թվականի «Գործունեություն: Գիտակցություն: Անձ» մենագրության մեջ: Այդ նույն տասնամյակում նա ջանասիրաբար զբաղվել է ընկալման հարցերով: Մասնավորապես, Լեոնտևը հիմնավորել է գիտակցության վերլուծության համար կատեգորիաների համակարգը՝ զգայուն հյուսվածք, առարկայական նշանակություն և անձնական իմաստ: Նրա աշակերտներից էին մի շարք անձինք, որոնք մշակել են անձի ու գիտակցության խնդիրները՝ [[Ալեքսանդր Ասմոլով|Ա. Գ. Ասմոլով]], [[Վիկտոր Վասիլյուկ|Վ. Ֆ. Վասիլյուկ]], [[Յուլիա Գիպենրեյթեր]], [[Բորիս Վելիչկովսկի|Բ. Մ. Վելիչկովսկի]], Վ. Վ. Ստոլին, Ս. Բ. Նովոսյոլովա, Բ. Ս. Բրատուս և ուրիշներ:
 
Քննադատները քննարկում են այն հարցը, որ Լեոնտևը մասնակցել է իր ժամանակի համար համապատասխան բանավեճերին խորհրդային հոգեբանության [[Գաղափարախոսություն|գաղափարախոսական]] հիմքերի մասին: Նրա ակտիվ մասնակցությամբ անցկացվել են մի շարք բանավեճեր, որոնց ժամանակ պաշտպատնվել է այն տեսակետը, որ հոգեկանը ձևավորվում է հիմնականում արտաքին ազդեցությամբ: Իր աշխատություններում, այդ թվում՝ ծրագրային «Գործունեություն, գիտակցություն, անձ» (1975) գրքում, գիտնականը հաջորդաբար թեզիսներ է ներկայացրել. «''Ժամանակակից աշխարհում հոգեբանությունը կատարում է գաղափարական ֆունկցիա և ծառայում [[Դասակարգային կառուցվածք|դասային]] հետաքրքրություններին, հաշվի չնստել դրա հետ անհնար է''»:
 
{{ external media
| align = right
| width = 250px
| video1 =[https://rideo.tv/video/6024/ [[Վյաչեսլավ Անդրեյի Իոաննիկով|Վ.Ա. Իվաննիկով]] Ա. Ն. Լեոնտևի մասին]
}}
 
1950 թվականին երկու ակադեմիաների «Պավլովյան» նստաշրջանի ժամանակ [[Բորիս Տեպլով]]ը նախատել է այդ թվում նաև Ա. Ն. Լեոնտևին այն բանում, որ «… չի կարելի գտնել լիարժեք շարունակական և մանրամասն աշխատանք հոգեբանության վերակառուցման համար [[Իվան Պավլով|Պավլովի]] ուսմունքի հիման վրա»: Լեոնտևի «Հոգեկանի զարգացման ակնարկ» գրքում (1947), որը նվիրված է հոգեկանի զարգացմանը ցածրակարգ կենդանիների մոտ առաջացումից մինչև խորհրդային հասարակության մարդկային գիտակցության, Պավլովի անունը հիշատակվում է միայն երկու անգամ, և այն էլ մասնավոր առիթներով: Չնայած էականորեն Լեոնտևի գաղափարներից մի քանիսը սկզբնավորվում են Պավլովից, բայց այդ մասին տվյալ գրքում որևէ բառ չի ասվում, քանի որ բաժինը, որը նվիրված է Պավլովի ուսմունքին և եղել է հեղինակի դոկտորական դիսերտացիայում (պաշտպանվել է 1941 թվականին), չի ներառվել գրքում<ref>{{cite web|url =http://web-local.rudn.ru/web-local/uem/ido/istor_psix/ch15_1.html|title =К 40-летию «Павловской» сессии двух академий|quote =…в специальных научных трудах по психологии, вышедших у нас за последние годы, нельзя найти достаточно последовательной и развернутой работы по перестройке психологии на основе учения Павлова.|date =1990|format =|work =|publisher =Психологический журнал, Т. 11, № 4. {{М.}}|accessdate =2015-05-03|lang =|description =|deadlink =|archiveurl =https://archive.is/20150503163609/http://web-local.rudn.ru/web-local/uem/ido/istor_psix/ch15_1.html|archivedate =2015-05-03}}</ref>:
 
== Հիմնական աշխատություններ ==
* Развитие памяти: Экспериментальное исследование высших психологических функций. — М.-Л.: Государственное учебно-педагогическое издательство, 1931.
* Восстановление движения. — М., 1945 (в соавт. с А. В. Запорожцем)
* [https://web.archive.org/web/20070928162913/http://psyedu.ru/view.php?id=311 К вопросу о сознательности учения], 1947.
* [http://www.ido.edu.ru/psychology/pedagogical_psychology/ch6_1.html Психологические вопросы сознательности учения] [http://yanko.lib.ru/books/psycho/leontyev-psychology.htm#_Toc121381140 ''idem''] // Известия АПН РСФСР. — М., 1947. — Вып. 7.
* Очерк развития психики. — М., 1947
* Анализ системного строения восприятия: Сообщение V: О механизме звуковысотного анализа слуховых раздражителей // Доклады АПН РСФСР, 1958, № 3, с. 43—48 (совм. с О. В. Овчинниковой).
* Психологическое развитие ребёнка в дошкольном возрасте // Вопросы психологии ребёнка дошкольного возраста. — М.-Л., 1948
* Ощущение, восприятие и внимание детей младшего школьного возраста // Очерки психологии детей (мл. шк. возраст). — М., 1950
* Умственное развитие ребёнка. — М., 1950
* Проблемы развития психики. — М., 1959; 4-е изд. 1981 (''[https://web.archive.org/web/20100223165924/http://www.childpsy.ru/lib/books/id/8137.php Предисловие, оглавление, комментарии]'')
* О формировании способностей // Вопросы психологии, 1960, № 1, с. 7—17.
* Биологическое и социальное в психике человека // Вопросы психологии, 1960, № 6, с. 23—38.
* Психология человека и технический прогресс. — М., 1962 (в соавт.)
* Потребности, мотивы и эмоции. — М., 1973
* [http://www.psy.msu.ru/people/leontiev/dsl/index.html Деятельность. Сознание. Личность (''idem''). — М., 1977]
* [https://web.archive.org/web/20060501092112/http://www.psychology.ru/library/Alexey_Leontiev/01.stm Воля], 1978
* Категория деятельности в современной психологии// Вопросы психологии, 1979, № 3
* [http://yanko.lib.ru/books/psycho/leontyev-psychology.htm Избранные психологические произведения] (''idem — Оглавление, От составителей, Введение, Аннотация & Комментарии'': [http://www.childpsy.ru/index.php?view=book&item=504&cat=1&full=yes ''т. 1''], [http://www.childpsy.ru/index.php?view=book&item=505&cat=1&full=yes ''т. 2'']), 1983; В 2-х т. Том 1 и 2.
* [http://www.voppsy.ru/issues/1986/864/864109.htm Проблема деятельности в истории советской психологии], Вопросы психологии, 1986, № 4
* Дискуссия о проблемах деятельности // Деятельностный подход в психологии: проблемы и перспективы. — М., 1990 (соавт.).
* [https://web.archive.org/web/20031210032412/http://yurpsy.by.ru/biblio/leontev/leontev.htm Лекции по общей психологии], 2000
* In English: [http://www.marxists.org/archive/leontev/ Alexei Leont’ev archive @ marxists.org.uk]: Activity, Consciousness, and Personality, 1978 & Activity and Consciousness, 1977
* {{БСЭ3|статья=Парапсихология|автор=Зинченко В. П., Леонтьев А. Н.|том=19|страницы= |ref=Зинченко, Леонтьев}}
 
== Ծանոթագրություններ ==
543

edits