«Իսրայելա-իրանյան հարաբերություններ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
Իրանական միջուկային ծրագիրը և նրա հետ կապված պոտենցիալ վտանգը մնում են իսրայելական մամուլի և քաղաքական գործիչների ելույթների մշտական թեման: 2012 թվականին անցկացված հասարակական հարցումների տվյալներով իսրայելցիների գրեթե երկու երրորդը հավատում է, որ Իրանը, միջուկային զենք ստանալով, այն կօգտագործի իրենց երկրի դեմ, իսկ հարցվածների երեք քառորդը կարծում է, որ իրանյան քաղաքականությունը Իսրայելի գոյության վտանգն է<ref>{{cite web|url=http://jcpa.org/article/poll-77-percent-of-israelis-see-iran-nukes-as-existential-threat/ |title=Poll: 77 Percent of Israelis See Iran Nukes as Existential Threat |publisher=Jerusalem Centre for Public Affairs |date=March 27, 2012 |accessdate=2015-03-05}}</ref>: 2006 թվականից [[Իսրայելի թիկունքի հրամանատարություն]]ը ներառում է թունելի օգտագործում, որը փորված է [[Երուսաղեմ]]ի լեռնային զանգվածներում և նախատեսված է միջուկային հարձակման դեպքում իսրայելական ղեկավարության փրկության և ռազմական հետագա գործողությունների ղեկավարման համար<ref>{{публикация|книга|часть=The strategic impact of an Iranian nuclear weapons capability on Israel |ссылка часть=https://books.google.ca/books?id=VEUPCgAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PA135#v=onepage&q&f=false |автор=Nadav Morag. |заглавие=Nuclear Threats and Security Challenges |ответственный=Samuel Apikyan, David Diamond (Eds.) |год=2015 |издательство=Springer |isbn=978-94-017-9894-5 |pages=135—145}}</ref>: Չնայած մասնագետները քիչ հավանական են համարում Իսրայելին միջուկային հարված հասցնելը, սակայն պահպանվում է հավանականությունը, որ այդպիսի հարձակման առիթ կարող է դառնալ տարածաշրջանում իրավիճակի սրացումը<ref name="Terrill">{{статья|автор=W. Andrew Terrill. |заглавие=Deterrence in the Israeli-Iranian strategic standoff |ссылка=http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA524670 |издание=Parameters |год=2009 |volume=39 |номер=1 |pages=81—94}}</ref>: Բազմիցս բարձրացվել է Իրանի միջուկային օբյեկտներին հարված հասցնելու հարցը, ինչպես 1981 թվականին իսրայելական օդուժը հարված է հասցրել Իրաքի «Օսիրակ» ռեակտորին<ref>{{cite web|url=http://inopressa.ru/article/16feb2012/spiegel/iran_isr.html |title=Иранская атомная программа: расчеты Израиля по поводу войны |author=Маркус Беккер. |publisher=InoPressa (по материалам Der Spiegel) |date=16 февраля 2012 |accessdate=2014-11-13}} <br> {{cite web|url=http://inosmi.ru/asia/20120912/199008895.html |title=Война и блеф: Иран, Израиль и США |author=Джордж Фридман. |publisher=inoСМИ.Ru (по материалам Stratfor) |date=12 сентября 2012 |accessdate=2014-11-13}}</ref>: 21-րդ դարի առաջին տասնամյակի վերջին և երկրորդ տասնամյակի սկզբին, սակայն, ռազմական մասնագետները կասկածի տակ են դնում նման հարվածի արդյունավետությունը, եթե նույնիսկ այն տեղի ունենա՝ մատնանշելով իրանյան միջուկային ծրագրի օբյեկտների լավ պաշտպանվածությունը (այս օբյեկտների պաշտպանությունը բարձրացնելու նպատակով Իրանը 2007 թվականից բանակցում է [[Ռուսաստան]]ի հետ [[Ս-300 «Ֆավորիտ»]] զենիթային հրթիռային համակարգեր ձեռք բերելու համար)<ref>{{cite web|url=http://www.military.com/daily-news/2015/08/20/iran-russia-reach-agreement-on-delivery-of-s300-missile-system.html |title=Iran, Russia Reach Agreement on Delivery of S-300 Missile Systems |publisher=Military.com |date= |accessdate=2015-08-29}} <br> {{cite web|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Iran/Report-Russia-Iran-disagreement-holding-up-S-300-deal-413500 |title=Report: Russia-Iran disagreement holding up S-300 deal |author=Ariel Ben Solomon |work=The Jerusalem Post |date=August 27, 2015 |accessdate=2015-08-29}}</ref>: Հնարավոր է, որ Իսրայելը, այս օբյեկտների մի մասին մեկանգամյա հարված հասցնելու հնարավորություն ունի, ինչը կդանդաղեցնի Իրանի միջուկային զենքի ստացումը մի քանի ամսով կամ մի քանի տարով, սակայն նա պատրաստ չէ լայնամասշտաբ պատերազմի, որն անխուսափելի կդառնա նման հարված հասցնելուց հետո<ref>{{публикация|статья|ссылка=http://belfercenter.ksg.harvard.edu/files/is3104_pp007-033_raas_long.pdf |автор=Raas, W., and Long, A. |год=2007 |заглавие=Osirak redux? Assessing Israeli capabilities to destroy Iranian nuclear facilities |издание=International Security |volume=31 |номер=4 |pages=7—33}}</ref><ref name="Terrill" />{{sfn|Kaye, Nader & Roshan|2011|p=42}}: Միջուկային օբյեկտների վրա հարձակման դեպքում Իրանի թերթերն ու պաշտոնատար անձինք իրենց հերթին սպառնում են Իսրայելի ամբողջական ոչնչացմամբ, ինչպես նաև [[Հորմուզի նեղուց]]ի ծածկումով, որով անցնում է համաշխարհային նավթամթերքի մատակարարման 20 %-ից մինչև երկու երրորդը<ref>{{cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/energy/2012/02/120206-iran-strait-of-hormuz-oil-supply/ |title=Iran’s Undisputed Weapon: Power to Block the Strait of Hormuz |author=Marianne Lavelle. |work=National Geographic |date=February 6, 2012 |accessdate=2014-11-13}} <br> {{cite web|url=http://www.defensenews.com/article/20120916/DEFREG03/309160005/Iran-Says-Will-Hit-Hormuz-U-S-Bases-Israel-Attacked |title=Iran Says Will Hit Hormuz, U.S. Bases, Israel If Attacked |work=Defense News |date=September 16, 2012 |accessdate=2014-11-13}} <br> {{cite web|url=http://www.rosbalt.ru/main/2013/04/13/1117437.html |title=Иран угрожает ответить на агрессию Израиля третьей мировой войной |publisher=Росбалт |date=13 апреля 2013 |accessdate=2014-11-13}}</ref>:
 
ԱՄՆ-ի վարչակարգը հետևողականորեն հանդես է գալիս Իսրայելի կողմից ընդդեմ Իրանի միջուկային զենքի մշակման ռազմական ուժի կիրառման դեմ: 2015 թվականի փետրվարի վերջին և մարտի սկզբին տարբեր երկրների ԶԼՄ-ները տարածել են [[Քուվեյթ]]ի «Ալ Ջարիդա» թերթի հրապարակումն այն մասին, որ նախագահ [[Բարաք Օբամա]]ն սպառնացել է հարվածել իսրայելական ռազմական ինքնաթիռներին, եթե նրանք ուղղվել Իրանի կողմը<ref>{{cite web|url=http://cursorinfo.co.il/news/novosti/2015/02/28/obama-ugrozhal-rasstrelyat-izrailskie-samoleti-v-sluchae-ataki-na-iran/ |title=Обама угрожал сбивать израильские самолеты в случае атаки на Иран |publisher=Cursorinfo.co.il |date=28 февраля 2015 |accessdate=2015-03-27}} <br> {{cite web|url=http://www.pravda.ru/news/world/03-03-2015/1250938-obama-0/ |title=Обама заявил, что готов сбивать израильские истребители |work=Правда.ru |date=3 марта 2015 |accessdate=2015-03-27}} <br> {{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/the-fix/wp/2015/03/02/how-a-rumor-about-shooting-down-israeli-jets-caught-fire-in-conservative-media/ |title=How a rumor about shooting down Israeli jets caught fire in conservative media |author=Philip Bump. |work=The Washington Post |date=March 2, 2015 |accessdate=2015-03-27}}</ref>: Այս հաղորդագրությունն անմիջապես ժխտվել է վաշինգտոնյան պաշտոնատար անձանց կողմից<ref>{{cite web|url=http://www.washingtontimes.com/news/2015/mar/1/report-obama-threatened-shoot-down-israeli-warplan/?page=all |title=Administration denies Obama threatened to shoot down Israeli warplanes |author=Jeffrey Scott Shapiro. |work=The Washington Times |date=March 1, 2015 |accessdate=2015-03-27}}</ref>, սակայն ամերիկյան ղեկավարությունը, այդ թվում նախագահն և պաշտպանության նախարարը վճռական ժխտման չեն արժանացել ճգնաժամի լուծման ռազմական տարբերակը, ինչը նախկինում հնչեցվել է բազմիցս<ref name="ZvMor" /><ref>{{cite web|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204409004577159202556087074 |title=U.S. Warns Israel on Strike |author=Adam Entous, Julian E. Barnes and Jay Solomon. |work=The Wall Street Journal |date=January 14, 2012 |accessdate=2015-03-27}} <br> {{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/tr/politics/2012/08/for-and-against-an-attack-the-pr.html# |title=Israel's Top Brass Torn Over Possible Iran Attack |author=Nahum Barnea and Shimon Shiffer. |publisher=Al-Monitor |date=August 13, 2012 |accessdate=2015-03-27}}</ref>: Իսրայելը հարցի ռազմական լուծման ռեալ հնարավորության բացակայության պայմաններում ջանքեր է գործադրում ուժեղացնելու քաղաքական ու տնտեսական միջազգային ճնշումն Իրանի վրա՝ կոչ անելով այդ երկրին դադարեցնել կամ գոնե սառեցնել միջուկային ծրագիրը: Իսրայելի պաշտոնատար անձինք փորձում են համոզել ինչպես ԱՄՆ-ին, այնպես էլ միջազգային հանրությանը, որ Իրանի միջուկային ծրագիրը սպառնալիք է ինչպես հրեական, այնպես էլ այլ պետությունների համար<ref name="ZvMor" />: 2015 թվականի հուլիսին ձեռնարկված «Գործողությունների համատեղ համընդգրկուն ծրագիրը», որով նախատեսվում է դադարեցնել Իրանի դեմ սանկցիաները՝ ի հաշիվ նրա միջուկային ծրագրի միջազգային վերահսկողության, Իսրայելի նախագահ [[Նեթանյահու Բենյամին|Նաթանյահուն]] անվանել է ոչ բավարար<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/2015/08/04/us-iran-nuclear-israel-usa-idUSKCN0Q925Y20150804 |title=Israel's Netanyahu asks U.S. Jews to oppose Iran nuclear deal |author=Louise Ireland. |publisher=Reuters |date=August 4, 2015 |accessdate=2015-08-29}}</ref>:
 
Կարծիքներ են հայտնվել այն մասին, որ այս իրողությունների լույսի տակ Իսրայելը կարող է սկսել Իրանի դեմ նոր դաշնակիցների որոնումը մերձավորարևելյան շրջանում: Այսպես, Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարության գլխավոր տնօրեն Դորի Գոլդն ակնարկել է [[Թուրքիա]]յի հետ հնարավոր մերձեցման ուղղությամբ քայլերի մասին, որի դերակատարման ուժեղացմամբ տարածաշրջանում Իրանը կհայտնվի վտանգի առաջ: Որպես իրանյան ազդեցության դեմ ուղղված համատեղ ճակատի ստեղծման քայլ դիտարկվում է [[Իսրայել]]ի և [[Արաբական Միացյալ Էմիրություններ]]ի հարաբերությունների լիակատար կարգավորումը, որի մասին հայտարարվել է 2020 թվականի օգոստոսին (ընդ որում, ԱՄԷ-ում հերքում են այդպիսի նպատակադրումը):
 
Իսրայելի հատուկ ծառայությունների հետ են նաև կապվում իրանյան համակարգչային ցանցում [[Սթաքսնեթ]] վիրուսի ներդրումը, որը միառժամանակ պարալիզացրել էր իրանյան ցենտրիֆուգի աշխատանքը, և իրանցի միջուկային գիտնականների սպանությունների շարքը: Առնվազն հինգ գիտնական է սպանվել ավտոմեքենաներում տեղադրված ռումբերի պայթյուններից, սակայն այդ դեպքերից և ոչ մեկում հնարավոր չի եղել հայտնաբերել «իսրայելական հետքը»: Ամեն դեպքում, համաշխարհային մամուլում ձևավորվել է համոզմունք, որ այդ սպանությունների հետևում կանգնած է Իսրայելը, իսկ [[Բարաք Օբամա]]յի վարչակարգն ուժեղացրել է ճնշումը իսրայելական ղեկավարության նկատմամբ՝ նպատակ ունենալով դադարեցնել սպանությունները («Bulletin of the Atomic Scientists» հրատարակչությունում կարծիք է հայտնվել, որ այդ սպանություններից գոնե մի քանիսի հետևում կարող է կանգնած լինել Իրանի ղեկավարությունը՝ վախենալով միջուկագետ գիտնականների՝ Եվրոպա փախուստից:)
 
== Ծանոթագրություններ ==
10 523

edits