«Մասնակից:Մարի Ավետիսյան/ԱվազարկղԱ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Հեզբոլլահի գաղափարախոսությունը սահմանվում է որպես շիա արմատականություն (ռադիկալիզմ)<ref>Barak, Oren. "Hizballah." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. Avraham Sela. New York: Continuum, 2002. p. 350.</ref><ref>Rosenthal, Donna. ''The Israelis: Ordinary People in an Extraordinary Land''. New York: Free Press, 2003. p. 15.</ref><ref>Collier, Robert. [http://www.sfgate.com/politics/article/Everyone-casting-suspicious-eye-on-Iraq-s-2524752.php "Everyone casting suspicious eye on Iraq's Hezbollah."] ''San Francisco Chronicle''. 29 December 2003. 14 March 2008.</ref>: Հեզբոլլահը հետևում է Իրանի առաջնորդ այաթոլլա Ռուհոլլահ Խոմեյնիի շիական աստվածաբանությանը<ref name="autogenerated1">Adam Shatz, New York Review of Books, 29 April 2004 [http://www.nybooks.com/articles/17060 In Search of Hezbollah] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060822195222/http://www.nybooks.com/articles/17060|date=22 August 2006}}. Retrieved 15 August 2006.</ref>: Հեզբոլլահը ստեղծվել է այաթոլլա Խոմեյնիի հետևորդների աջակցությամբ 1980-ական թվականների սկզբին՝ նպատակ ունենալով տարածել իսլամական հեղափոխությունը<ref name="autogenerated2">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/12/AR2006071201557.html|first=Robin|last=Wright|work=Washington Post|title=Options for U.S. Limited As Mideast Crises Spread|date=13 July 2006|page=A19}}</ref> և հետևում է իսլամական շիա գաղափարախոսության յուրահատուկ տեսակի (''Valiyat al-faqih'' կամ Իսլամական իրավագետների խնամակալություն), որը մշակել է [[Ռուհոլլահ Խոմեյնի|այաթոլլա Ռուհոլլահ Խոմեյնին]]՝ [[Իրանի իսլամական հեղափոխություն|Իրանի իսլամական հեղափոխության]] առաջնորդը<ref name="HG20Ak02" /><ref name="mfaGOV960411" />: Չնայած ի սկզբանե Հեզբոլլահը նպատակադրվել էր Լիբանանը վերափոխել Իսլամական իրավագետների հանրապետության, այս նպատակից հրաժարվել են հօգուտ առավել ընդգրկուն մոտեցման<ref name="bbc-hi-me"/>:
 
=== 1985 manifestoթվականի մանիֆեստ ===
1985 թվականի փետրվարի 16-ին շեյխ Իբրահիմ ալ-Ամինը ներկայացրել է Հեզբոլլահի մանիֆեստը: Վերջինիս գաղափարախոսությունը արմատական էր: Նրա առաջին նպատակն էր պայքարել, ինչպես Հեզբոլլահն էր նկարագրում, ամերիկյան և իսրայելական ծավալապաշտության դեմ, այդ թվում ընդդեմ Իսրայելի՝ հարավային Լիբանանի և այլ տարածքների օկուպացիայի: Երկրորդն նպատակն էր հավաքել բոլոր մուսուլմաններին «ումմայի» մեջ, որի ներքո Լիբանանը առաջ կտաներ Իրանի 1979 թվականի հեղափոխության գաղափարը: Այն նաև հայտարարել է, որ պաշտպանում Լիբանանի բոլոր համայնքներին, բացի նրանցից, որոնք աջակցում են Իսրայելին, և աջակցում է բոլոր ազգային շարժումներին՝ ինչպես մուսուլմանական, այնպես էլ ոչ մուսուլմանական: Կազմակերպության գաղափարախոսությունը զարգացել է, և այսօր Հեզբոլլահը ձախակողմյան քաղաքական կառույցը, որը կենտրոնացած է սոցիալական անարդարության խնդրի վրա<ref>{{cite book|title=From Terrorism to Politics|last1=Engeland|first1=Dr Anisseh Van|last2=Rudolph|first2=Ms Rachael M|date=2013|publisher=Ashgate Publishing, Ltd.|isbn=978-1-4094-9870-4|page=36}}</ref>:
On 16 February 1985, Sheik Ibrahim al-Amin issued Hezbollah's manifesto. The ideology presented in it was described as radical.{{By whom|date=January 2020}} Its first objective was to [[Anti-imperialism|fight against]] what Hezbollah described as [[American imperialism|American]] and [[Israeli occupation of the West Bank|Israeli imperialism]], including the [[Israeli occupation of Southern Lebanon]] and other territories. The second objective was to gather all Muslims into an "[[ummah]]", under which Lebanon would further the aims of the [[1979 Revolution]] of Iran. It also declared it would protect all Lebanese communities, excluding those that collaborated with Israel, and support all national movements—both Muslim and non-Muslim—throughout the world.{{which|date=January 2020|reason=Which kinds of national movements?}} The ideology has since evolved, and today Hezbollah is a left-wing political entity focused on social injustice.<ref>{{cite book|last1=Engeland|first1=Dr Anisseh Van|last2=Rudolph|first2=Ms Rachael M|title=From Terrorism to Politics|date=2013|publisher=Ashgate Publishing, Ltd.|isbn=978-1-4094-9870-4|page=36}}</ref>{{doubtful|date=May 2019}}
 
Հեզբոլլահի 1985 թվականի մանիֆեստից հատվածներ՝
Translated excerpts from Hezbollah's original 1985 manifesto read:
 
{{quote|Մենք ումմայի (մուսուլմանական համայնք) որդիներ ենք&nbsp;...
{{quote|We are the sons of the umma (Muslim community)&nbsp;...
 
...&nbsp;Մենք ումմա ենք, որը իսլամի դավանաբանական և կրոնական ամուր կապով կապած է ամբողջ աշխարհի մուսուլմանների հետ, որոնց ուղերձը աստված ցանկանում էր իրակնացնել մարգարեների կնիքով, օրինակ՝ [[Մուհամմադ]]ի....&nbsp;... Ինչ վերաբերում է մշակույթին, այն հիմնված է սուրբ [[Ղուրան]]ի, [[Սուննա]]յի և ֆակիհների (իսլամական իրավագետ) իրավական վճիռների վրա, որը մեզ համար ընդօրինակման աղբյուր է&nbsp;...<ref name="The Hizballah Program" />:}}
...&nbsp;We are an ummah linked to the Muslims of the whole world by the solid doctrinal and religious connection of Islam, whose message God wanted to be fulfilled by the Seal of the [[Prophets of Islam|Prophets]], i.e., Prophet [[Muhammad]].&nbsp;... As for our culture, it is based on the Holy [[Quran]], the [[Sunnah|Sunna]] and the legal rulings of the [[faqih]] who is our source of imitation&nbsp;...<ref name="The Hizballah Program" />}}
 
=== Attitudes, statements, and actions concerning Israel and Zionism ===