«Մասնակից:ArthurZQ/Ավազարկղ Զ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ջնջվում է էջի ամբողջ պարունակությունը
Պիտակ: Reverted
(Ջնջվում է էջի ամբողջ պարունակությունը)
Պիտակ: Դատարկում Manual revert
 
{{Տեղեկաքարտ Միջազգային հարաբերություններ
|անվանում = Իսրայելա-թուրքական հարաբերություններ
|պատկեր = Israel Turkey Locator.svg
|երկիր1 = Իսրայել
|երկիր2 = Թուրքիա
|գույն1 = green
|գույն2 = orange
}}
'''Իսրայելա-թուրքական հարաբերություններ՝''' երկկողմ հարաբերություններ [[Իսրայել|Իսրայելի]] և [[Թուրքիա|Թուրքիայի Հանրապետության]] միջև։
 
== Հարաբերությունների պատմություն ==
[[Թուրքիա|Թուրքիան]] առաջին երկրներից մեկն էր, որ ճանաչեց [[Իսրայել պետության ստեղծում|Իսրայելի պետությունը]]<ref>{{cite web |url=http://www.washingtoninstitute.org/documents/44edf1a5d337f.pdf |title=アーカイブされたコピー |accessdate=2016-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090319134207/http://www.washingtoninstitute.org/documents/44edf1a5d337f.pdf |archivedate=2009-03-19 }}</ref>։ Երկար ժամանակ [[Թուրքիա|Թուրքիան]] և [[Իսրայել|Իսրայելը]] պահպանել են սերտ տնտեսական և ռազմական գործընկերությունը։ Մասնավորապես, երկու երկրների կառավարությունները համաձայնագիր են ստորագրել [[Թուրքիա|Թուրքիայից]] [[Իսրայել]] գազատարերի և նավթատարերի կառուցման բազմամիլիարդանոց նախագծի մասին<ref>[http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1145961328841&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull Israel and Turkey plan energy pipeline | Israel | Jerusalem Post<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615040415/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1145961328841&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |date=2011-06-15 }}</ref>։
 
=== 2003—2010 թվականներ ===
[[2003]] թվականին թուրք-հրեական մշակութային ժառանգությունը պահպանելու նպատակով [[Իսրայել|Իսրայելում]] հիմնադրվել է «Արկադաշ» ([[:en:Arkadas Association]]) ասոցիացիան, որի գրասենյակը գտնվում է [[Եխուդ]] քաղաքում։ [[2004]] թվականին Գերմանիայի հրեաների և [[Թուրքերը Գերմանիայում|թուրքերի]] կողմից հիմնադրվել է Յուլքյումենի եւ Սարֆատի անվան միությունը<ref>[http://www.qantara.de/webcom/show_article.php/_c-478/_nr-491/i.html 2006] // Qantara.de</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ulkumen-sarfati.de/ |title=Ülkümen-Sarfarti-Gesellschaft e.V |accessdate=2011-10-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160309174827/http://ulkumen-sarfati.de/ |archivedate=2016-03-09 |deadlink=yes }}</ref>։
 
[[2003]] թվականին [[Թուրքիա|Թուրքիայի]] վարչապետ ընտրվելուց ի վեր Թուրքիայի «[[Արդարություն և զարգացում կուսակցություն (Թուրքիա)|Արդարություն և զարգացում]]» կուսակցության առաջնորդ [[Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան|Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի]] կողմից նկատելի Է Թուրքիայի արագ իսլամացման սկզբունքը՝ հակաիսրայելական հռետորաբանության ուժեղացման հետ միաժամանակ<ref name="rubina"/><ref>{{cite web|url=http://korrespondent.net/world/840058|title=В Турции прошли демонстрации против исламизации страны|date=18 мая 2009|publisher=Корреспондент.net|accessdate=2010-05-27}}</ref>․ [[Թուրքիա|Թուրքիան]] ավելի ու ավելի էր դիստանցիա պահում [[Իսրայել|Իսրայելից]]։ Հարաբերությունների վատթարացման կարևոր փուլեր են դարձել [[2008]] թվականի վերջին և [[2009]] թվականի սկզբին [[Գազայի հատված|Գազայի հատվածում]] «[[Թափվող արճիճ]]» օպերացիան և [[Հակամարտություն Գազայի ափերի մոտ (2010)|իսրայելական ռազմածովային ուժերի կողմից թուրքական «Մավի Մարմարա» նավի գրավումը]] ([[2010]] թվականի [[մայիսի 31]]), որը փորձում էր ճեղքել [[Գազայի հատված|Գազայի]] շրջափակումը<ref name="1az">[http://www.1news.az/authors/119/20110919034517419.html Перспективы турецко-израильских отношений] // 1NEWS.AZ</ref> (ընդ որում, մի շարք աղբյուրներ կարծում են, որ «Ազատության ֆլոտիլիայի» գրավման հետ կապված հակամարտությունը հրահրվել էր հենց թուրք քաղաքական գործիչների կողմից, որոնք միտումնավոր սրում էին հարաբերություններն [[Իսրայել|Իսրայելի]] հետ հանուն ներքին և արտաքին քաղաքական նպատակների)։ Իսրայելական «[[Թափվող արճիճ]]» գործողությունից հետո և [[2009]] թվականին [[Թուրքիա|Թուրքիայի]] նոր արտգործնախարար [[Ահմեդ Դավութօղլու|Ահմեդ Դավութօղլուի]] նշանակմամբ արտաքին քաղաքականությունը գնաց նույն ուղղությամբ<ref name="analitika">{{cite web|url=http://analitika.at.ua/news/tureckij_ehkspert_poterjav_turciju_izrail_vstanet_pered_sereznoj_ugrozoj/2010-02-01-20731|title=Турецкий эксперт: Потеряв Турцию, Израиль встанет перед серьёзной угрозой|author=Испирян А.|date=Февраль 2010|publisher=analitika.at.ua|accessdate=2010-05-27|archiveurl=https://www.webcitation.org/60wMQyrnT?url=http://analitika.at.ua/news/tureckij_ehkspert_poterjav_turciju_izrail_vstanet_pered_sereznoj_ugrozoj/2010-02-01-20731|archivedate=2011-08-14}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ru.danielpipes.org/article/8483|title=Исламистская Турция выходит за рамки|author=[[Пайпс, Даниэль|Пайпс Д.]]|date=8 июня 2010|accessdate=2010-06-18}}</ref>.
[[Պատկեր:WORLD ECONOMIC FORUM ANNUAL MEETING 2009 - Recep Tayyip Erdogan.jpg|thumb|300px|[[Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան|Ռեջեփ Էրդողանը]] լքում է [[Դավոս|Դավոսի]] [[Համաշխարհային տնտեսական ֆորում|համաշխարհային տնտեսական համաժողովը]] [[Իսրայելի նախագահ]] [[Շիմոն Պերես|Շիմոն Պերեսի]] հետ վիճաբանությունից հետո։ [[2009]] թվականի [[հունվարի 29]]<ref>{{cite web|url=http://www.lenta.ru/articles/2009/01/30/row/|title=Разборки гуманистов|author=Яковина И.|date=30.01.2009|publisher=[[Lenta.ru]]|accessdate=2010-05-27}}</ref>]]
 
[[Թուրքական ազգայնականություն|Թուրք ազգայնականները]] կատաղի քննադատության ենթարկեցին [[2009]] թվականի կառավարական պլանը՝ իսրայելական ընկերությանը երկարաժամկետ վարձակալության տրամադրելու [[Սիրիա-թուրքական սահման|Սիրիայի հետ սահմանին]] գտնվող թուրքական հողակտորը՝ դրա [[Ական|ականազերծման]] թանկարժեք գործողություն իրականացնելու դիմաց (որը, [[Օտտավայի պայմանագիր|Օտտավայի պայմանագրին]] միանալուց հետո, Թուրքիան պարտավոր էր այն ավարտել մինչև [[2014]] թվականը), ընդ որում, «հրեական ֆինանսների» ներդրման անթույլատրելիության մասին ընդդիմության փաստարկները վարչապետ [[Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան|Էրդողանի]] կողմից գնահատվում էին որպես «[[Ֆաշիզմ|ֆաշիստական]]» և որպես «փոքրամասնությունների և օտարերկրացիների նկատմամբ [[ֆոբիա]]»<ref>{{статья|автор=[[:en:Mustafa Akyol|Akyol M.]]|заглавие=Fascism, Anti-Semitism and All Sorts of Turks|ссылка=http://thewhitepath.com/unveiling-turkey/fascism_anti-semitism_and_all_sorts_of_turks/|язык=en|издание=Hürriyet Daily News|год=May 31, 2009}}</ref>։
 
[[2010]] թվականի հունվարին «[[Հաարեց]]» թերթում հրապարակվել Է [[Իսրայել|Իսրայելի]] Արտաքին գործերի նախարարությանը կից [[Մամադ|Քաղաքական հետազոտությունների միջազգային կենտրոնի]] զեկույցը, որում ասվում է, որ [[Թուրքիա|Թուրքիայի]] վարչապետ [[Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան|Էրդողանի]] հակաիսրայելական ելույթները նպաստել են թուրքական հասարակության մեջ [[Հակասեմությունը Թուրքիայում|հակասեմական տրամադրությունների]] աճին<ref>{{статья|заглавие=Премьера Турции обвинили в антисемитизме|ссылка=http://www.trud.ru/article/26-01-2010/235510_premjera_turtsii_obvinili_v_antisemitizme.html|издание=Труд|тип=газета|год=26 Января 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ru.trend.az/regions/met/israel/1625935.html|title=Израиль обвинил Эрдогана в антисемитизме|quote=Несмотря на то, что на международных форумах Эрдоган постоянно заявляет, что антисемитизм является преступлением против человечности, он по-прежнему «косвенно подстрекает или поощряет» антисемитизм в Турции|date=26.01.2010|publisher=TREND|accessdate=2010-06-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/60wMKVLxh?url=http://ru.trend.az/regions/met/israel/1625935.html|archivedate=2011-08-14}}</ref>։
 
=== 2010-ականներ ===
[[Թուրքիա|Թուրքիայի]] հետ հարաբերությունների վատթարացման արդյունքներից մեկը [[Իսրայել|Իսրայելի]] արագ մերձեցումն էր [[Հունաստան|Հունաստանի]] և [[Կիպրոս|Կիպրոսի]] հետ<ref>{{cite web|datepublished=20 мая 2012|url=http://www.newsru.co.il/mideast/20may2012/cypros8008.html|title=Турция: Израиль хочет разместить на Кипре 20.000 спецназовцев|publisher=[[NEWSru.com|NEWSru.co.il]]|accessdate=2012-7-13}}</ref>։
 
== Հակաիսրայելական ֆիլմեր Թուրքիայում ==
Թուրքական «Ayrılık» («Հրաժեշտ») հեռուստաշոուի՝ «[[Թափվող արճիճ]]» օպերացիայի ֆոնին սիրո պատմության կադրերը, առիթ են դարձել [[2009]] թվականի հոկտեմբերին [[Իսրայել|Իսրայելում]] [[Թուրքիա|Թուրքիայի]] գործերի ժամանակավոր հավատարմատար Դ. Օզենին [[Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարություն|Իսրայելի ԱԳՆ]] կանչելու և բացատրություններ տալու համար<ref>{{cite web|url=http://www.iimes.ru/rus/stat/2009/25-10-09.htm|title=Об отношениях Турции с Израилем|author=Свистунов И. А.|publisher=[[Институт Ближнего Востока]]|date=25 октября 2009|accessdate=2010-05-17}}</ref>։ Մասնավորապես դժգոհություն էին առաջացրել շոուում ցուցադրված այն կադրերը, որտեղ իսրայելցի զինվորներին մարմնավորող դերասանները գնդակահարում են պաղեստինցիներին, «զինվորը» սպանում է պաղեստինցի աղջկան, և մի շարք այլ տեսարաններ, որոնք [[Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարություն|Իսրայելի ԱԳՆ-ի]] պաշտոնատար անձանց կողմից գնահատվել են որպես «իրականության հետ նույնիսկ հեռավոր կապ չունեցող տեսարաններ և Իսրայելի բանակի զինվորներին ցույց են տալիս որպես անմեղ երեխաների մարդասպաններ»<ref name="rubina">{{cite news
|first=Дина
|last=Рубина
|authorlink=Рубина, Дина Ильинична
|title=Турецкий сериал «Айрылык» (Расставание) – новый этап в кризисе отношений между Анкарой и Иерусалимом |url=http://www1.rfi.fr/acturu/articles/118/article_4468.asp
|publisher=[[Международное французское радио]]
|date=2009-10-23
|accessdate=2020-03-08
}}</ref><ref>{{статья|автор=Реутов А.|заглавие=Турецкий сериал нарушил границы сектора Газа|ссылка=http://www.kommersant.ru/doc.aspx?docsid=1256379|издание=[[Коммерсантъ|Коммерсант]]|тип=|год=16.10.2009|выпуск=193 (4248)|страницы=6}}</ref>։ [[Իսրայել|Իսրայելում]] նշել են, որ դա մասնավոր նախաձեռնություն չէր, քանի որ սերիալը ցուցադրվում էր [[Հեռուստատեսությունը Թուրքիայում|պետական ալիքով]]<ref>{{cite web|url=http://cursorinfo.co.il/news/novosti/2010/03/20/prida/|title=Турецкий сериал об «убийцах из ЦАХАЛа» стал шлягером у арабов|date=20.03.2010|publisher=Курсор|accessdate=2010-06-01}}</ref>:
 
[[2010]] թվականի հունվարին, «[[Գայլերի հովիտ|Գայլերի հովիտ. Դարան]]», սերիալի հերթական մասի ցուցադրությունից հետո [[Իսրայել|Իսրայելում]] [[Թուրքիա|Թուրքիայի]] դեսպան Ահմեթ Օգուզ Չելիքքոլը ({{lang-en|Ahmet Oguz Celikkol}}) կանչվել է [[Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարություն|Իսրայելի ԱԳՆ]]՝ բացատրություններ տալու։ Իսրայելի դժգոհությունն է առաջացրել այն տեսարանը, որտեղ «[[Մոսադ|Մոսադի]]» գործակալները, թուրք դերասանների կատարմամբ, առևանգում են թուրք երեխաներին և ընտանիքի հետ միասին պատանդ են վերցնում թուրք դեսպանին<ref name="cnn">{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/meast/01/12/turkey.israel/index.html|title=Israel-Turkey tensions high over TV series|author=Flower K., Medding S.|date=January 12, 2010|publisher=[[CNN]]|accessdate=2010-06-01|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/60wLoD9ZM?url=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/meast/01/12/turkey.israel/index.html|archivedate=2011-08-14}}</ref><ref>{{статья|автор=Herb Keinon.|заглавие=Ayalon: My Aim Wasn't to Humiliate, Rather Make a Point|ссылка=http://www.turkishweekly.net/news/95525/ayalon-my-aim-wasn-39-t-to-humiliate-rather-make-a-point.html|язык=en|издание=Journal of Turkish Weekly|место=[[Анкара|Ankara]]|год=12 January 2010}}</ref><ref>{{статья|автор=Barak Ravid.|заглавие=Netanyahu: Turkey drift toward Iran is worrying|ссылка=http://www.haaretz.com/news/netanyahu-turkey-drift-toward-iran-is-worrying-1.261313|язык=en|издание=[[Haaretz]]|год=12.01.2010}}</ref>։ Իսրայելի փոխարտգործնախարար [[Դանի Այալոն|Դանի Այալոնը]] դեսպանի հետ զրույցում կարծիք է հայտնել, որ «սերիալում ցուցադրված տեսարանները վտանգավոր են դարձնում Թուրքիայում հրեաների կյանքը»<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8453694.stm|title=Israel rebukes Turkey over a television series|date=12 January 2010|publisher=[[BBC]]|lang=en|accessdate=2010-06-05|archiveurl=https://www.webcitation.org/60wLscLlq?url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8453694.stm|archivedate=2011-08-14}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/135468|title=Israel Warns Turkey over Mossad Drama|author=Gil Ronen.|date=January 11 2010|work=IsraelNationalNews.com|publisher=Arutz Sheva Syndication|lang=en|accessdate=2010-06-05}}</ref>։ Այդ հանդիպման ժամանակ [[Դանի Այալոն|Այալոնը]] ցուցադրաբար խախտել է դիվանագիտական էթիկայի մի շարք նորմեր, ինչը հետագայում հանգեցրել է դիվանագիտական սկանդալի<ref>{{статья|автор=Березинцева О.|заглавие=Израиль отомстил Турции|ссылка=http://www.kommersant.ru/doc-rss.aspx?DocsID=1302594|издание=[[Коммерсантъ|Коммерсант]]|тип=|год=13.01.2010|выпуск=№ 3 (4303)|страницы=5}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rian.ru/world/20100112/204066311.html|title=Израиль «отомстил» Турции за сериал, усадив посла в низкое кресло|date=12.01.2010|publisher=[[РИА «Новости»|РИАН]]|accessdate=2010-06-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/60wLufaaD?url=http://ria.ru/world/20100112/204066311.html|archivedate=2011-08-14}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=1302793&NodesID=5|title=Израиль извинился перед турецким послом|date=13.01.2010|publisher=КоммерсантЪ|accessdate=2010-06-06}}</ref>։ Ինքը՝ Օգուզ Չելիքքոլը, նույնպես դատապարտել է թուրքական հեռուստատեսությամբ սերիալի ցուցադրման վերսկսումը<ref>{{cite web|url=http://www.newsru.com/arch/world/12jan2010/posol.html|title=Турция поссорилась с Израилем из-за сериала: израильские дипломаты еще и унизили её посла|date=12 января 2010|publisher=[[Newsru.com]]|accessdate=2010-06-06}}</ref>։
 
== Առևտրային հարաբերություններ և ռազմական համագործակցություն ==
[[1996]] թվականին [[Թուրքիա|Թուրքիայի]] և [[Իսրայել|Իսրայելի]] միջև ստորագրվեց ''Պայմանագիր [[Ազատ առևտրի գոտի|ազատ առևտրի]] մասին'', որից հետո փոխադարձաբար չեղյալ հայտարարվեցին ավելի քան 200 ապրանքների համար նախատեսված [[Մաքսատուրքեր|մաքսատուրքերը]]<ref name="1az" />։ [[Թուրքիա|Թուրքիայի]] տարեկան արտահանումը [[Իսրայել]] [[2001]]-[[2011]] թվականներին 805 մլն [[Դոլար|դոլարից]] հասել է 2391 մլն [[Դոլար|դոլարի]]<ref>''Калугин П. Е.'' [http://isu.ru/ru/science/boards/dissert/dissert.html?id=5 Современное стратегическое сотрудничество Российской Федерации с Турцией в сфере энергетики] // Диссертация на соискание ученой степени кандидата исторических наук. Иркутск, 2014. — С. 167</ref>։ Այդ նույն ընթացքում [[Թուրքիա]] իսրայելական արտահանման տարեկան արժեքը 529 մլն դոլարից հասել է 2057 մլն դոլարի<ref>''Калугин П. Е.'' [http://isu.ru/ru/science/boards/dissert/dissert.html?id=5 Современное стратегическое сотрудничество Российской Федерации с Турцией в сфере энергетики] // Диссертация на соискание ученой степени кандидата исторических наук. Иркутск, 2014. — С. 168</ref>։
 
[[2010]] թվականին թուրքական [[Արտահանում|արտահանման]] ավելի քան 50 %-ը կազմել է<ref name="1az" />՝
* [[մետաղներ]] և մետաղական արտադրանք՝ 22% - 392 միլիոն դոլար
* [[Ավտոմեքենա|ավտոմեքենաներ]] և անիվների թրթուրահոդեր՝ 17 %, 303 միլիոն դոլար (Իսրայել ներկրված մեքենաների 10 %-ը հավաքվել է Թուրքիայում),
* հաստոցներ և այլ մեխանիկական հարմարանքներ՝ 15%, 274 միլիոն դոլար
[[Իսրայել|Իսրայելն]] իր հերթին [[Թուրքիա]] է արտահանում նոր տեխնոլոգիաներ և, հիմնականում, [[Ռազմական տեխնիկա|ռազմական արտադրանք]]<ref name="1az" />։ Սակայն [[Թուրքիա]] բարձր տեխնոլոգիաների ներմուծման հարցում [[Իսրայել|Իսրայելը]] առաջին տեղը չի զբաղեցնում։ Ըստ Անկարայի Առևտրի պալատի՝ [[2010]] թվականի տվյալների, այդ ոլորտում առաջնությունը զբաղեցնում Է [[Չինաստան|Չինաստանը]]՝ 4,4, [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ-ը]]՝ 4,1, [[Գերմանիա|Գերմանիան]]՝ 1,8, [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիան]]՝ 1,6 մլրդ դոլարի մատակարարումներով, իսրայելական հայթեքի ներկրումը գնահատվում է ընդամենը 186 մլն դոլար<ref>[http://www.atonet.org.tr/yeni/index.php?p=1742&l=1 Teknoloji Açığı ANKARA TİCARET ODASI] {{Wayback|url=http://www.atonet.org.tr/yeni/index.php?p=1742&l=1 |date=20110809194002 }}{{ref-tr}}</ref>։
 
Իր հերթին Իսրայելը Թուրքիային չի վերադարձնում հինգ «[[Հերոն]]»-ները, որոնց շարժիչները փոխարինման կարիք ունեն, ինչպես նաև հրաժարվել են մատակարարել Բարաք-8 հրթիռներ և [[M60]] [[Տանկ|տանկերի]] ռեակտիվ զրահամեքենաներ: Հայտնի չէ, թե ինչ կլինի [[Ռադիոտեխնիկայի և ուղղորդման ավիացիոն համալիր|AWACS]] չորս ինքնաթիռների արդիականացման ծրագրի ապագայի հետ, որոնք ավելի վաղ ձեռք են բերվել [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ-ից]], որտեղ իսրայելական [[Israel Aerospace Industries|IAI-Elta]] ընկերությունը պետք է 25 մլն դոլար արժողությամբ աջակցության ծրագրային համակարգ սահմաներ<ref name="1az" />։
 
Սակայն կար մի գործոն, որը բարդացնում էր [[Իսրայել|Իսրայելի]] դրությունը տվյալ առճակատման մեջ։ Դա [[2008]] թվականի [[Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամ (2007-2010)|տնտեսական ճգնաժամն]] էր Եվրոպայում և Ամերիկայում, որն անդրադառձավ հենց երկրի վրա։ [[Իսրայել|Իսրայելի]] ընդհանուր արտահանումը [[2010]] թվականին կազմեց 58 մլրդ դոլար, իսկ ընդհանուր արտահանման 65,2 տոկոսը մատակարարվել է 10 երկիր: Արտահանման մեծ մասն ուղղվել է, իհարկե, [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]], երկրորդ տեղում [[Եվրոպական միություն|ԵՄ-ն]] է, [[Թուրքիա|Թուրքիան]] 8-րդ տեղում էր։
 
Կարևոր տեղ է զբաղեցնում [[Թուրքիա|Թուրքիան]] նաև ներմուծման մեջ։ Սակայն, ճգնաժամը հարվածեց Արևմուտքին, հանգեցրեց [[Իսրայել|Իսրայելից]] գնումների նվազմանը այնպես, որ [[2011]] թվականին տնտեսական աճը կազմել է 3,3 տոկոս, մինչդեռ [[2010]] թվականին այն կազմում էր 4,8 տոկոս առաջին կիսամյակում և 7,6 տոկոս՝ երկրորդում։ Այդ պատճառով Թուրքիայի նման առևտրային գործընկերոջ կորուստը, թուրք վերլուծաբանների կարծիքով, զգալի վնաս պետք է հասցներ Իսրայելի տնտեսությանը։ Մյուս կողմից, Թուրքիայի համար արտահանման և ներմուծման միջև առկա դրական բացը էլ ավելի պետք է մեծանար հօգուտ Թուրքիայի՝ հաշվի առնելով մատակարարներին և մատակարարումների տեսակը<ref>Barış Erkaya, İşte Fischer’i konuşturan rakamlar!, Habertürk Gazeti, 07 Sentyabr 2011, s.6{{ref-tr}}</ref>։ Թուրքիայի պաշտոնական անձինք, իրենց հերթին, հայտարարել են, որ կարող են [[Ներմուծման փոխարինում|փոխարինել]] Իսրայելին՝ որպես գործընկեր, իրենց ռազմական պետպատվերում։
 
== Տես նաև ==
* [[Հակասեմությունը Թուրքիայում]]
* [[Հրեաների ելքը մահմեդական երկրներից]]
* [[Հակամարտություն Գազայի ափերի մոտ (2010)]]
 
== Հղումներ ==
* {{cite web
|author = И.А.Свистунова
|authorlink =
|datepublished = 2009
|url = http://www.iimes.ru/rus/stat/2009/25-10-09.htm
|title = Об отношениях Турции с Израилем
|publisher = [[Институт Ближнего Востока]]
|accessdate = 2011-10-9
}}
* {{cite web
|datepublished =
|url = http://easttime.ru/reganalitic/3/218p.html
|title = Израиль теряет самообладание и Турцию. Версия для печати
|publisher = easttime.ru
|accessdate = 2011-10-10
|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304202705/http://easttime.ru/reganalitic/3/218p.html
|archivedate = 2016-03-04
|deadlink = yes
}}
* ''[[Даниэль Пайпс]]''. [http://ru.danielpipes.org/article/7718 Турция: более не союзник] // [[The Jerusalem Post|Jerusalem Post]], 28 октября 2009
* ''[[Густерин Павел Вячеславович|Густерин П.]]'' [https://web.archive.org/web/20120118212512/http://www.tribuna.ru/news/world/turkish_gambit/?sphrase_id=19536 Турецкий гамбит] // "Трибуна", 2012 /вебархив/
* [https://cursorinfo.co.il/all-news/turki-hoteli-peredat-hamasu-sputnikovye-snimki-izrailya/ Турки хотели передать ХАМАСу спутниковые снимки Израиля] [http://cursorinfo.co.il/news/novosti/2010/10/30/turk/] // сursorinfo.co.il , 22 марта 2017(?2010)
* [https://web.archive.org/web/20111211080611/http://russian.eurasianet.org/node/30931 Турция: Анкара вступила в дипломатический конфликт с Израилем] // 16 января 2010 /вебархив/
* [https://web.archive.org/web/20101217025556/http://jewish.ru/news/world/2010/10/news994290321.php Израиль и Турция провели конференцию по улучшению взаимопонимания] // 29.10.2010 /вебархив/
* ''Бехор Г.'' "Нам было плохо на приличном расстоянии от Эрдогана?" // перевод на zman.com, 25.03.2013 /[https://www.webcitation.org/6G1EDbBuD?url=http://www.zman.com/news/2013/03/25/147799.html вебархив]/
 
* [https://web.archive.org/web/20120402233246/http://www.turkishweekly.net/op-ed/2701/turkish-israeli-relations-is-it-all-about-iran.html Turkish-Israeli Relations: Is It All About Iran?] /вебархив/
* {{cite web
|author =
|authorlink =
|datepublished = 12 January 2010
|url = http://www.mfa.gov.tr/no_-7_-12-january-2010_-press-release-regarding-the-attitude-of-israeli-deputy-foreign-minister-during-his-meeting-with-turkey_s-ambassador-to-tel-aviv.en.mfa
|title = Press Release Regarding the Attitude of Israeli Deputy Foreign Minister During His Meeting With Turkey's Ambassador To Tel Aviv / Rep. of Turkey Ministry of Foreign Affairs
|publisher = [[Министерство иностранных дел Израиля]]
|accessdate = 2011-10-10
|lang = en
|archiveurl = https://www.webcitation.org/67iKDLONG?url=http://www.mfa.gov.tr/no_-7_-12-january-2010_-press-release-regarding-the-attitude-of-israeli-deputy-foreign-minister-during-his-meeting-with-turkey_s-ambassador-to-tel-aviv.en.mfa
|archivedate = 2012-05-16
}}
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{примечания}}
 
 
[[Категория:Турецко-израильские отношения|*]]
9532

edits