«Բողոքի ցույցեր Բուլղարիայում (2020)»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
{{Տեղեկաքարտ Քաղաքացիական հակամարտություն}}
 
'''ԲողոքներԲողոքի ցույցեր Բուլղարիայում''', մի շարք ցույցեր (բողոքներ), որոնք տեղի են ունենում 2020 թվականին [[Բուլղարիա]]յում  (հիմնականում` մայրաքաղաք [[Սոֆիա]]յում), ինչպես նաև բուլղարական մեծ սփյուռք ունեցող քաղաքներում, ինչպիսին է [[Լոնդոն|Լոնդոնը]]<ref>[https://www.dnes.bg/politika/2020/07/14/za-shesti-den-antipravitelstven-protest-v-sofiia.456628 За шести ден: Антиправителствен протест в София]</ref><ref>[https://btvnovinite.bg/svetut/protest-i-pred-balgarskoto-posolstvo-v-london-1.html Протест и пред българското посолство в Лондон]</ref>։
 
Բողոքի շարժումն ուղղված է կոռուպցիային և վարչապետ [[Բոյկո Բորիսով]]ի կառավարության վարած քաղաքականության դեմ, որը ղեկավարում է իշխանությունը 2009 թվականից: Ինքնաբուխ ցույցերը հրահրվել են ոստիկանության և դատախազների կողմից 2020 թվականի հուլիսի 9-ին արշավանքի արդյունքում, որն ընկալվել է որպես նախագահ [[Ռումեն Ռադև]]ի վրա հարձակում, Բորիսովի վարչության խիստ քննադատություն: Վարչապետը հրաժարվել է հրաժարական տալ՝ պնդելով, որ «մաֆիան ցանկանում է տապալել իրեն», և որ իր կառավարմանը «այլընտրանք» չի ներկայացվել<ref>[https://www.dnevnik.bg/bulgaria/2020/09/09/4111547_borisov_mafiiata_iska_da_ni_svali_niama_da_dam_ostavka/ Борисов: Мафията иска да ни свали, затова няма да дам оставка]</ref>։ Դրա նախարարները, պատգամավորները և խորհրդարանական դաշնակիցները ցուցարարներին անվանում էին «տականքներ», «կապիկներ» և «նախիր», որոնք «պետք է իրենց տեղը դնեն»:։Ցուցարարների քննադատության օբյեկտներն են Բոյկո Բորիսովի կառավարությունը և «ՔԲԵԶ» կուսակցության գլխավորած իշխող կոալիցիան, ինչպես նաև գլխավոր դատախազ Իվան Գեշևը և Սոֆիայի քաղաքապետ [[Յորդանկա Ֆանդիկովա|Յորդանկա Ֆանդիկովան]], ովքեր համարվում են Բորիսովի կողմնակիցները՝ և օլիգարխներ Ահմեդ Դողանը և Դելյան Պեև<ref>[https://www.dnevnik.bg/video/2020/08/25/4106087_videocitat_kogato_stadoto_se_vzeme_za_glutnica/ Видеоцитат: Когато стадото се вземе за глутница, овчарят трябва да размаха тоягата]</ref>սկին: Բողոքը սկսվել է 2020 թվականի հուլիսի 9-ին և շարունակվում է 2020 թվականի սեպտեմբերի 10-ի դրությամբ: Այն ուղղված է մաֆիայի աճող ազդեցությանը<ref>Проф. Николай Радулов: Националната сигурност е в ръцете на служби, които са инструмент на тесен олигархичен кръг на който хората на митинга викат мафия. [http://m.focus-news.net/?action=news&id=2789024 10 юли 2020, Инф. агенция Фокус.]</ref>,կոռուպցիային<ref>Евронюз: В корумпирана България изход от кризата е малко възможен. [http://bgnesagency.com/nocomment/евронюз-в-корумпирана-българия-изход/ 19/07/2020 БГНЕС.]</ref> և ապօրինություններ<ref>Организатор на протеста в Барселона: Усещането за липса на правосъдие изкарва българите на протест. [https://www.bnr.bg/post/101314197 22.07.2020, БНР.]</ref> երկրի կառավարման գործում<ref>Евгений Дайнов, България е в хаос, олигархията се разпада. Предстои развръзка? [https://www.dw.com/bg/българия-е-в-хаос-олигархията-се-разпада-предстои-развръзка/a-54102722 09.07.2020, Дойче веле.]</ref><ref>Огнян Минчев: «Тази промяна в кабинета няма да ограничи протестите»[https://www.dw.com/bg/огнян-минчев-тази-промяна-в-кабинета-няма-да-ограничи-протестите/a-54302957 24.07.2020 г. Дойче веле.]</ref>։Մեկ այլ պատճառ է լրատվամիջոցների ազատության ցածր մակարդակը, որով Բուլղարիան ԵՄ-ում ամենավատ ցուցանիշն ունի<ref>Все още сме на 111-о място по свобода на медиите. В годишния доклад на «Репортери без граници» България е наречена «черната овца на Европейския съюз». [https://bnr.bg/sofia/post/101262347/pak-sme-na-111-masto-po-svoboda-na-mediite БНР, 21.04.2020 г.]</ref>։ Ցուցարարներին իրենց աջակցության մասին հայտարարել են Բուլղարիայի նախագահ Ռումեն Ռադևը և ձախ կուսակցությունները: «Հարձակում» աջ արմատական կուսակցությունը, որն ավելի վաղ աջակցում էր կառավարությանը, 2020 թվականի օգոստոսից նույնպես անցել է ցուցարարների կողմը: Այն բանից հետո, երբ բողոքի ցույցերի ընթացքում թուլացան կառավարության դիրքերը, նրանից աստիճանաբար դուրս եկավ [[Իրավունքի և ազատության շարժում|ԻԱՇ]] կուսակցությունը, որի առաջնորդ Ահմեդ Դողանն՝ ինքն էր ցուցարարների քննադատության թիրախը:
 
== Նախադրյաներ ==
Բողոքի ցույցերը սկսվել են գործադիր և դատական իշխանությունների գործողությունների և անգործության հետ կապված<ref>[https://www.dnevnik.bg/bulgaria/2020/07/09/4089081_nad_trichasoviiat_protest_prikljuchi_s_priziv_za Над тричасовият протест приключи с призив за повторение утре (хронология)]// 09 юли 2020, в-к Дневник.</ref>։ Ցուցարարները հիմնականում երիտասարդներ են<ref>Писна ни — лайтмотив на протестите в България. [https://bnr.bg/radiobulgaria/post/101313484/pisna-ni-laitmotiv-na-protestite-v-balgaria публикувано на 21.07.20, БНР.]</ref> և նրանց հետևում կոնկրետ քաղաքական կուսակցություն չկա,<ref>ТАСС: Какво искат протестиращите в България? [https://www.bnr.bg/varna/post/101310843 15.07.20, БНР.]</ref>, սակայն բողոքի ցույցերին աջակցում են ընդդիմադիր կուսակցությունների մեծ մասը:
 
Չնայած հստակ պահանջների բացակայության և սեփական ներկայացուցչական մարմիններ ստեղծելու անկարողության քննադատությանը,<ref>Ясен Бояджиев, Една неистина за протестите в България. [https://www.dw.com/bg/една-неистина-за-протестите-в-българия/a-54343100 28.07.2020, Дойче веле.]</ref>, ցուցարարների հեռավոր նպատակը ապագա կառավարությունն ու դատական ​​համակարգն է, որում օլիգարխ<ref>Václav Štětka, The Rise of Oligarchs as Media Owners in Media and Politics in New Democracies: Europe in a Comparative Perspective with Jan Zielonka as editor, Oxford University Press, 2015, {{ISBN|0198747535}}, pp. 85 — 99.</ref><ref>Delia Hallberg, Marinus Ossewaarde, Protest and Recognition in the Bulgarian Summer 2013 Movement in Protest, Social Movements, and Global Democracy since 2011, with Thomas Davies, Holly Eva Ryan, Alejandro Milcíades Peña as ed., Emerald Group Publishing, 2016, {{ISBN|1786350270}}, pp. 85 — 107.</ref><ref>Marek Payerhin, Nordic, Central, and Southeastern Europe 2016—2017, World Today (Stryker), Rowman & Littlefield, 2016, {{ISBN|1475828977}}, p. 575.</ref> Դելյան Պեևսկին (մի շարք հեռուստաալիքների սեփականատեր և տպագիր պարբերականների մոտ 80%-ը) և ԻԱՇ պատվավոր նախագահ Ահմեդ Դողանը վճռական դեր չեն խաղա կուլիսների հետևում<ref>Чужди медии: Борисов се движи по ръба на бръснача. Българите изливат своя гняв срещу основните политически брокери в страната: Ахмед Доган и Делян Пеевски. [https://www.dw.com/bg/чужди-медии-борисов-се-движи-по-ръба-на-бръснача/a-54305059 24.07.2020, Дойче веле.]</ref>։ Որոշ վերլուծաբանների կարծիքով՝ այս երկուսը փաստացի վերահսկում են երկրի կառավարումը<ref>Дикме: Не ДПС, а Доган и Пеевски участват в управлението на страната. [https://bnr.bg/horizont/post/101312040/mehmed-dikme-ne-dps-a-dogan-i-peevski-uchastvat-v-upravlenieto-na-stranata 17.07.20 г. БНР, Хоризонт.]</ref><ref>Дачков: Ще е грешка ако протестите спрат при оставка на Борисов, трябва да отстранят и ДПС. [https://eurocom.bg/new/dachkov-shche-e-greshka-ako-protestite-sprat-pri-ostavka-na-borisov-tryabva-da-otstranyat-i-dps 18.07.20 г. Евроком.]</ref><ref>Петър Чолаков, Талантите на Пеевски и Доган. [https://www.dw.com/bg/талантите-на-пеевски-и-доган/a-50679342 02.10.2019 г. Дойче Веле.]</ref>։
 
Ցուցարարների անմիջական թիրախը կառավարության, գլխավոր դատախազի հրաժարականն ու արտահերթ ընտրություններն են, բայց տարբեր նախաձեռնողներ այլ պահանջներ են ավելացնում: Դրանք ներառում են հեռահար քվեարկությունը, Ազգային մեծ ժողովի գումարումը և Սահմանադրության բարեփոխումը, նախկին կոմունիստների իշխանության լյուստրացիան, վարչակազմի արդիականացումը,« քրեական եղբայրների»՝ որպես արտոնյալ շերտի վերացումը, խոսքի ազատության աճը և այլն ։<ref>Шеста вечер на протести в София и други големи градове. [https://nova.bg/news/view/2020/07/14/293792/шеста-вечер-на-протести-в-софия-и-други-големи-градове-видео-снимки/ 14 юли 2020, Нова. ТВ.]</ref><ref>Николай Лавчиев, Оставка, лустрация, дистанционно гласуване. Кой за какво се бори, докато участва в протестите. [https://www.svobodnaevropa.bg/a/30739550.html юли 22, 2020, Свободна Европа.]</ref><ref>Евгения Маринова, Р. Радев: Преходът започна с мутрите и ще приключи с изхвърлянето им от властта. [https://www.investor.bg/ikonomika-i-politika/332/a/r-radev-prehodyt-zapochna-s-mutrite-i-shte-prikliuchi-s-izhvyrlianeto-im-ot-vlastta-308318/ 17.07.2020, Investor.bg.]</ref><ref>Протестът ескалира в седем възлови блокади в София. [https://www.mediapool.bg/protestat-eskalira-v-sedem-vazlovi-blokadi-v-sofiya-news310114.html БГНЕС, 22 юли, 2020.]</ref>։ Նաև երկրի իրադրության մեղավորներին պատասխանատվության ենթարկելու պահանջներ են ներկայացվել,<ref>[https://www.dnevnik.bg/sviat/2020/07/22/4094179_vikame_ostavka_no_iskame_zatvor_chujdi_medii_za «Викаме оставка, но искаме затвор»: Чужди медии за протестите, миллиардите от ЕС и Бойко Борисов]// 22 юли 2020, в-к Дневник.</ref>, որոնք արձագանք են գտնում հասարակական կարծիքի մեջ<ref>Желание за промяна, но и неохота за предсрочни избори. Страх от коронавируса, но и нежелание за строги ограничения. [https://www.gallup-international.bg/43756/will-for-change-but-also-reluctance-for-early-elections/ 30 юли 2020 г. Галъп интернешънъл].</ref>։
 
Նրանց պահանջած ընտրություններում բողոքողներին ներկայացնող կազմակերպության բացակայությունը մտավախություն է առաջացնում, որ նրանց էներգիան կարող է օգտագործվել ընդդիմադիր կուսակցությունների կողմից իրենց ոչ լավ նպատակների համար<ref>Георги Лозанов, Кукувици в гнездото на протестите. [ttps://www.dw.com/bg/кукувици-в-гнездото-на-протестите/a-54321658 26.07.2020, Дойче Веле.]</ref>։ Վարչապետի և ՔԲԵԶ կուսակցության առաջնորդ Բոյկո Բորիսովի ԻԱՇ-ից հեռանալու հետագա փորձերը` պաշտոնապես ընդդիմադիր, որակվեցին որպես «ճգնաժամային պիար»<ref>Цветанов: Разграничаването на Борисов от ДПС е кризисен пиар. Необходими са предсрочни избори. [http://glasove.com/categories/novini/news/cvetanov-razgranichavaneto-na-borisov-ot-dps-e-krizisen-piar-neobhodimi-sa-predsrochni-izbori 18.07.2020 г. Гласове.]</ref>։ Գլխավոր դատախազ Իվան Գեշևի պնդումներն այն մասին, որ բողոքները հիմնականում վճարվում են ֆուտբոլային քարոզիչների կողմից, որոնք օգտագործվում են քրեական տարրերի և որոշ կուսակցությունների կողմից՝ իրենց քաղաքական նպատակներին հասնելու համար<ref>Гешев: Прокуратурата застава зад МВР срещу платените агитки на Черепа. [https://www.actualno.com/society/geshev-prokuraturata-zastava-zad-mvr-sreshtu-platenite-agitki-na-cherepa-news_1480604.html 11.07.2020, Actualno.com.]</ref>, հասարակության մեջ աջակցություն չեն գտել<ref>Социологическо проучване: Над 50 % смятат, че задкулисие контролира Гешев. [https://www.actualno.com/society/sociologichesko-prouchvane-nad-50-smjatat-che-zadkulisie-kontrolira-geshev-news_1487479.html 04.08.2020, Actualno.com.]</ref>։
24 401

edits