«Արշավիր Շիրակյան»–ի խմբագրումների տարբերություն

→‎top: Կատարվել է խմբագրում եւ լրացումներ։
(ավելացվեց Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ ՀոթՔաթ գործիքով)
(→‎top: Կատարվել է խմբագրում եւ լրացումներ։)
{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Արշավիր Շիրակյան''' ({{ԱԾ}}), հայ վրիժառու, ՀՅԴ անդամ։ Կամավոր կերպով ներգրավվել է [[Հայոց ցեղասպանություն]]ը կազմակերպած և իրականացրած երիտթուրքական ղեկավարների ահաբեկման գործին ([[«Նեմեսիս» գործողություն]])։ 1921 թվականին [[Հռոմ]]ում ահաբեկել է 1915 թվականին Օսմանյան կայսրության մեծ վեզիր (կառավարության ղեկավարվարչապետ) [[Սայիդ Հալիմ փաշա]]յին։ 1922 թվականի ապրիլի 17-ին [[Բեռլին]]ում [[Արամ Երկանյան]]ի հետ ոչնչացրել է [[Բեհաեդդին Շաքիր]]ին ու [[Ջեմալ Ազմի]]ին։ 1923 թ. հաստատվել է ԱՄՆ-ում, որտեղ ապրել ու գործել է մինչև մահը։
 
== Կենսագրություն ==
Արշավիր Շիրակյանն անդամագրվել է հայ ազատագրական պայքարի առաջամարտիկը համարվող Հայ հեղափոխական դաշնակցության շարքերը դեռևս պատանության տարիներին։ Արշավիրի ողջ ընտանիքը եղել է դաշնակցական։ Պոլսի իրենց տունը եղել է հայ գործիչների հավաքատեղին, որտեղ հաճախ հավաքվել են հասարակական, քաղաքական, մշակույթի գործիչներ՝ քննարկելու ստեղծված բարդ իրավիճակը, որոնց մասնակիցն է դարձել նաև պատանի Արշավիրը։ [[Առաջին աշխարհամարտ]]ի սկզբից Պոլսում ստեղծված ծանր ու լարված իրավիճակում հայ գործիչները նոր կոտորածների կասկածանքով զգուշորեն էին գործում։ Պատանի Արշավիրը իրենց տանը կատարվող գաղտնի հավաքների և քննարկումների ժամանակ հետախույզի դեր էր ստանձնում և ներկաներին փոխանցում իր հավաքած տեղեկությունները թուրքերի ծրագրերի մասին։ Շուտով համարձակ երիտասարդը կուսակցության առաջադրանքով լծվում է այլ պատասխանատու գործի և զենք-զինամթերք հայթայթում ու տեղավորում պահեստներում։
 
Փրկվելով թուրքական յաթաղանից՝ Արշավիր Շիրակյանն անդամագրվել է ՀՅԴ-ի ստեղծած «Նեմեսիս» գործողության պատասխանատու մարմնին, որի նպատակն է եղել հայոց ցեղասպանություն իրականացնող դահիճների և հայ դավաճանների ահաբեկումը։
[[1922]] թվականի փետրվարին Արշավիր Շիրակյանը [[Շահան Նաթալի|Շահան Նաթալու]], Արամ Երկանյանի և մի քանի այլ ընկերների հետ ժամանում է [[Բեռլին]]՝ պատուհասելու երիտթուրք պարագլուխ, «Թեշքիլաթը մահսուսե» կազմակերպության ստեղծող, «Թուրքիան՝ թուրքերին» կարգախոսի հեղինակ Բեհաէդդին Շաքիրին և Տրապիզոնի ջարդերի կազմակերպիչ Ջեմալ Ազմիին։
 
Խումբը հայտնաբերում է Ջեմալ Ազմիի բնակարանը և հետախուզում նրան։ Այս գործում «Նեմեսիսին» մեծ ծառայություն է մատուցում Մեհմեդ Ալի կեղծանունով թուրքերի շրջապատ սողոսկած վրիժառու հայորդին՝ [[Հրաչ Փափազյան]]ը։ Նա հայտնում է «Նեմեսիսի» պարագլուխներին, որ թուրքերի հավաքատեղին հենց Ազմիի խանութն է։ Վրիժառուները որոշում են հավաքի ժամանակ ներխուժել խանութ և բոլորին շանսատակ անելսպանել այնտեղ։ Սակայն այս պլանըծրագիրը ձախողվում է։ Բայց դա չի հուսահատեցնում Շիրակյանին ու իր ընկերներին, որոնք մշակում են վրիժառության երկրորդ պլանը։ծրագիրը։ Վրիժառուները որոշում են գործողությունն ի կատար ածել [[մարտի 15]]-ին, երբ թուրքերը հավաքվելու էին Թալեաթի տանը՝ նշելու նրա սպանության տարելիցը։ ՊլանիԾրագրի համաձայն՝ այդ օրը պիտի իսկական «տոն» դառնար թուրք ոճրագործների համար։ Սակայն այս պլանը նույնպես ձախողվում է, ինչը հուսահատեցնում է Շահան Նաթալիին, որը ցանկանում է անգամ չեղյալ համարել գործողությունն այդ փուլում։
 
1922 թվականի [[ապրիլի 17]]-ին թուրք հասարակության սերուցքը խնջույքի էր հավաքվել Պոլսի նախկին ոստիկանապետ Ազմի բեյի տանը։ Կեսգիշերից առաջ խնջույքն ավարտվում է, և թուրքերը խմբերով հեռանում են հյուրընկալի տնից։ Նրանց մեջ էին Թալեաթի կինը՝ Հայրիե Թալեաթը, Բեհաէդդին Շաքիրը, Ջեմալ Ազմին՝ իրենց կանանցով և երեխաներով, մի խումբ թիկնապահներ։ Հետևի կողմից մոտենալով խմբին՝ Արշավիր Շիրակյանն ու Արամ Երկանյանը հարձակվում են նրանց վրա։ Արշավիրը, հայտնվելով Ջեմալի կողքին՝ մի կրակոցով գետին է տապալում նրան։ Մյուս կրակոցն ուղղված էր Բեհաէդդին Շաքիրին, սակայն այս անգամ Արշավիրը վրիպում է։ Արամ Երկանյանի կրակոցը վերջ է տալիս Բեհաէդդին Շաքիրի կյանքին։ Իրենց գործը ավարտած՝ հայ վրիժառուները հեռանում են Բեռլինից։
 
== Ընտանիք ==
1922 թվականին Արշավիր Շիրակյանը ընտանիք է կազմում՝ ամուսնանալով սիրած աղջկա՝ ԳայանեիԳայանե Ասլանյանի հետ։ Շուտով ՀՅԴ-ն փոխում է իր մարտավարությունը Թուրքիայի նկատմամբ, «Նեմեսիս» ծրագիրը կասեցվում է։ Անելիք չունենալով [[Եվրոպա]]յում՝ Արշավիր Շիրակյանը [[1923]] թվականին ընտանիքով հաստատվում է [[ԱՄՆ]]-ում, որտեղ էլ գործում է մինչև կյանքի վերջը։ Հաստատվել է Նյու-Յորքում, որտեղ զբաղվել է արևելյան գորգերի առևտրով<ref>[http://ankakh.com/article/940/arshavir--shirakyan--hay-vrijarru-bazuke--- Արշավիր Շիրակյան, հայ վրիժառու բազուկը]</ref><ref>[http://patm.arma-vir.com/nyut.php?id=278 Արշավիր Շիրակյան]</ref>։
 
== Ծանոթագրություններ ==
1851

edits