«Մասնակից:Մարի Ավետիսյան/ԱվազարկղԱ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
[[File:Kariye mosque Istanbul.jpg|thumb|Խորայի եկեղեցին մոտավորապես 1900 թվականին]]
 
[[File:S03 06 01 003 image 1662.jpg|thumbnail|ChoraԽորայի Church,եկեղեցին Istanbul,1903 Turkeyթվականին, 1903Բրուկլինի survey.թանգարանի Brooklyn Museum Archivesարխիվ, WՎ. HՀ. GoodyearԳուդյըրի հավաքածուից Collection]]
 
==Անվանում==
| image2 = HSX Millingen 1912 fig 105.jpg
}}
[[File:Chora Church Constantinople 2007 panorama 002.jpg|thumb|RearԽորայի viewեկեղեցին of Chora Churchհետևից]]
 
===Առաջին շրջան (4-րդ դար)===
 
===Երրորդ շրջան՝ նոր զարդարանքներ (14-րդ դար)===
Եկեղեցին վերակառուցվել է Իսահակ Կոմնենոսի՝ Ալեքսիոսի երրորդ որդու կողմից: Սակայն միայն կառուցման այս երրորդ շրջանից հետո էր, որ եկեղեցին իր ներկայիս տեսքով ավարտին է հասցվել: Բյուզանդական հզոր պետական գործիչ Թեոդոր Մետոխիտեսը եկեղեցին պատել է խճանկարներով և ֆրեսկոներով: Այս տպավորիչ զարդարանքները արվել են 1315-1321 թվականների ընթացքում: Խճանկարները բյուզանդական արվեստի լավագույն օրինակներից են: Հայտնի չէ, թե ովքեր են եղել նկարիչները: 1328 թվականին Թեոդորը արտաքսվել է բռնազավթիչ Անդրոնիկոս III Պալեոլոգոսի կողմից: Սակայն երկու տարի անց նրան թույլատրվել է վերադառնալ քաղաք: Նա իր կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել է Խորայի եկեղեցում՝ իբրև վանական:
 
===Կոստանդնուպոլսի անկումից առաջ===
The church was rebuilt by [[Isaac Komnenos (son of Alexios I)|Isaac Comnenus]], Alexius's third son. However, it was only after the third phase of building, two centuries after, that the church as it stands today was completed. The powerful Byzantine statesman [[Theodore Metochites]] endowed the church with many of its fine [[mosaic]]s and [[fresco]]s. Theodore's impressive decoration of the interior was carried out between 1315 and 1321. The mosaic-work is the finest example of the [[Byzantine art#Palaeologan Age|Palaeologian Renaissance]]. The artists remain unknown. In 1328, Theodore was sent into exile by the usurper [[Andronicus III Palaeologus]]. However, he was allowed to return to the city two years later, and lived out the last two years of his life as a [[monk]] in his Chora Church.
13-րդ դարի վերջին և 14-րդ դարի սկզբին վանքում է բնակվել գիտնական Մաքսիմուս Պլանուդեսի: Նա պատասխանատու էր [[Պտղոմեոս|Պտղոմեոսի]] «Աշխարհագրության» վերականգնման և այն [[Բյուզանդական կայսրություն|Բյուզանդիային]], ի վերջո նաև [[Վերածնունդ|Վերածննդի]] շրջանի [[Իտալիա|Իտալիային]] ներկայացնելու համար: 1453 թվականին Կոստանդնուպոլսի գրավման ժամանակ քաղաքի պաշտպան համարվող Թեոտոկոս Օդիգետրիայի սրբապատկերը բերվել է Խորա՝ օսմանյան հարձակումների դեմ քաղաքի պաշտպաններին աջակցելու նպատակով<ref>Van Millingen</ref>:
 
===Քարիյե մզկիթ (մոտ 1500–1945)===
===Until the Fall of Constantinople===
[[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրության]] կողմից քաղաքի գրավումից շուրջ 50 տարի անց Աթիք Ալի փաշան՝ սուլթան [[Բայազիդ II|Բայազեդ II-ի]] [[Մեծ վեզիր|մեծ վեզիրը]], հրամայել է Խորայի եկեղեցին վերածել մզկիթի՝ Քարյե մզկիթ: Քարիյե բառը ծագում է հունական Խորա անունից<ref>{{cite web|url=https://www.choramuseum.com|title=About Chora|publisher=choramuseum}}</ref>: Այն պատճառով, որ [[Իսլամ|իսլամում]] [[Պատկերամարտություն|արգելված են սրբապատկերները]], խճանկարները և ֆրեսկոները ծածկվել են սվաղի շերտով: Վերջինս և տարածաշրջանում հաճախակի տեղի ունեցող երկրաշարժերը վնաս են հասցրել արվեստի այս գործին:
In the late 13th and early 14th centuries, the monastery was home to the scholar [[Maximus Planudes]], who was responsible for the restoration and reintroduction of [[Claudius Ptolemy|Ptolemy]]'s [[Ptolemy's Geography|''Geography'']] to the Byzantines and, ultimately, to [[Renaissance Italy]]. During the last [[Fall of Constantinople|siege of Constantinople]] in 1453, the [[Icon]] of the [[Theotokos]] [[Hodegetria]], considered the protector of the City, was brought to Chora in order to assist the defenders against the assault of the [[Ottomans]].<ref>Van Millingen</ref>
 
===Kariye MosqueԹանգարան (c. 1500–19451945–2020)===
1945 թվականին թուրքական կառավարությունը շինությունը վերածել է թանգարանի<ref name="Yackley">{{cite web|url=https://www.theartnewspaper.com/news/court-ruling-converting-turkish-museum-to-mosque-could-set-precedent-for-hagia-sophia|title=Court Ruling Converting Turkish Museum to Mosque Could Set Precedent for Hagia Sophia|last=Yackley|first=Ayla|date=3 December 2019|publisher=The Art Newspaper|access-date=9 December 2019}}</ref>: 1948 թվականին Ամերիկայի բյուզանդական ինստիստուտի և բյուզանդագիտության Դամբարթոն Օուքս կենտրոնի ամերիկացի ներկայացուցիչներ Թոմաս Ուիթմորը և Փոլ Անդերվուդը հովանավորել են եկեղեցու վերականգնման աշխատանքները: Այդ օրից ի վեր շինությունը չի ծառայել իբրև մզկիթ: 1958 թվականին այն բացվել է հանրության համար՝ իբրև Քարիյե թանգարան:
Around fifty years after the fall of the city to the [[Ottoman Empire|Ottomans]], [[Hadım Ali Pasha|Atık Ali Pasha]], the [[Grand Vizier]] of Sultan [[Bayezid II]], ordered the Chora Church to be converted into a [[mosque]] — ''Kariye Camii''. The word Kariye derived from the Greek name Chora.<ref>{{cite web |title=About Chora |url=https://www.choramuseum.com |publisher=choramuseum}}</ref> Due to the [[iconoclasm|prohibition against iconic images]] in [[Islam]], the mosaics and frescoes were covered behind a layer of plaster. This and frequent earthquakes in the region have taken their toll on the artwork.
 
===Վերածում մզկիթի(2020–)===
===Museum, art restoration (1945–2020)===
In 1945, the building was designated a museum by the Turkish government.<ref name=Yackley>{{cite web |url=https://www.theartnewspaper.com/news/court-ruling-converting-turkish-museum-to-mosque-could-set-precedent-for-hagia-sophia |title=Court Ruling Converting Turkish Museum to Mosque Could Set Precedent for Hagia Sophia |last=Yackley |first=Ayla |date=3 December 2019 |publisher=The Art Newspaper |access-date=9 December 2019}}</ref> In 1948, Americans [[Thomas Whittemore]] and Paul A. Underwood, from the [[Byzantine Institute of America]] and the [[Dumbarton Oaks]] Center for Byzantine Studies, sponsored a restoration program. From that time on, the building ceased to be a functioning mosque. In 1958, it was opened to the public as a museum — ''Kariye Müzesi''.
 
===Reconversion to a mosque (2020–)===
In 2005, the Association of Permanent Foundations and Service to Historical Artifacts and Environment filed a lawsuit to challenge the status of the Chora Church as a museum.<ref>{{cite web |last1=Kokkinidis |first1=Tassos |title=Turkey to Turn Historic Orthodox Church Into a Mosque; Is Hagia Sophia Next? |url=https://eu.greekreporter.com/2019/11/21/turkey-to-turn-historic-orthodox-church-into-a-mosque-is-hagia-sophia-next/ |publisher=Greek Reporter |accessdate=10 July 2020}}</ref> In November 2019, the [[Turkish Council of State]], Turkey's highest administrative court, ordered that it was to be reconverted to a mosque.<ref name=Yackley/> In August 2020, its status changed to a mosque.<ref>{{cite web |url=https://www.hurriyetdailynews.com/turkey-converts-kariye-museum-into-mosque-157585 |title=Turkey converts Kariye Museum into mosque |date=21 August 2020 |publisher= Hürriyet Daily News website |access-date=21 August 2020}}</ref>