«Վարք Մաշտոցի»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 163 բայտ ,  8 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
{{unreferenced}}
Կորյունի '''«Վարք Մաշտոցի»''' երկը(գրաբար՝ հայկական«Պատմութիւն Վարուց եւ մահուան սրբոյն Մեսրոպայ»), 5-րդ դարի հայ մատենագիր [[Կորյուն]]ի երկ: Հայկական տառերով գրված առաջին ինքնուրույն պատմական բնույթի երկնաշխատությունն է: [[Կորյուն]]ըԿորյունը, լինելով Մաշտոցի կրտսեր աշակերտներից մեկը, գրել է հայոց գրերի ծագման մասին և դրանց ստեղծողի վարքը (կենսագրությունը)՝ [[Հովսեփ Ա Հողոցմեցի|Հովսեփ]] կաթողիկոսի հանձնարարությամբ:
{{վիքիֆիկացում}}
Կորյունի «Վարք Մաշտոցի» երկը հայկական տառերով գրված առաջին ինքնուրույն պատմական բնույթի երկն է: [[Կորյուն]]ը, լինելով Մաշտոցի կրտսեր աշակերտներից մեկը, գրել է հայոց գրերի ծագման մասին և դրանց ստեղծողի վարքը (կենսագրությունը)՝ [[Հովսեփ Ա Հողոցմեցի|Հովսեփ]] կաթողիկոսի հանձնարարությամբ:
 
Համաձայն ժամանակակից ուսումնասիրողների՝ «Վարք Մաշտոցը» գրվել է մոտմոտավորապես [[443]]-451[[450]] թթ. ընթացքում: Երկի գրության թվականը որոշելու համար հայագետներին հիմք է տվել այն հանգամանքը, որ Կորյունի երկում չկա որևէ հիշատակում կամ ակնարկ 450-451 թթ. [[Վարդանանց պատերազմիպատերազմ]]ի մասին, իսկ [[Վասակ ՍյունինՍյունի]]ն ներկայացված է դրական գույներով:
 
«Վարք Մաշտոցում» զետեղված տեղեկությունների համաձայն՝ Կորյունը անձամբ մասնակցել է Մաշտոցի ու Սահակի գործերին իբրև արբանյակ (կրտսեր գործակից): Իր երկում նա նաև նշում է, որ մի քանի եղբայրների (հոգևորականների) հետ մեկնել է [[Կ.Պոլիս]], որտեղ միացել է [[Եզնիկ Կողբացի|Եզնիկ Կողբացուն]] և զբաղվել թարգմանություններով: Մեզ հայտնի է որ Կորյունը մանկուց սովորել է Եզնիկ Կողբացու հետ: Կորյունը Կ.Պոլսում սովորում էր այնպիսի ժամանակ, երբ հուզվում էին աստվածաբանական վեճերը, երբ տեղի ունեցավ [[Եփեսոսի Գ տիեզերական ժողով|Եփեսոսի 3-րդ տիեզերական ժողովըժողով]]ը որը ուղղված էր [[նեստորականություն|նեստորականության]] դեմ: 431 թ. Կորյունը վերադարձել է` իր հետ բերելով Եփեսոսի 3-րդ տիեզերական ժողովի կանոնները: Ենթադրվում է, որ Կորյունը իբրև վարդապետ պետք է ուսուցչություն նաև քարոզչություն տաներ, ինչպես նաև կատարեր թարգմանություններ:
 
Իր երկում Կորյունը հարց է տալիս, որթե արդյոք կարելի է նշանավոր մարդկանց վարքը գրել, ապա ավելացնում է, որ պետք է գրել որպեսզի այն օրինակ ծառայի սերունդների համար: Կորյունը մեծարում է Մաշտոցին, գրում է որ նա հետևում էր առաքյալներին՝ անգամ Քրիստոսին[[Քրիստոս]]ին: Սակայն Մաշտոցը ուներ հակառակորդներ, դրանք [[ասորի]] հոգևորականներն էին, որոնք մինչ հայ գրերի գյուտը եկեղեցիներում քարոզում էին ասորերեն լեզվով:լեզվով՝ Պարսիցվայելելով արքաներնպարսից էլ հովանավորում էին նրանց, քանի որ ասորի հոգևորականները կապերը խզել էինարքաների արևմուտքիցհովանավորությունը: Այն փաստը, որ Մաշտոցն ու Սահակը ստեղծեցին հայերեն գիրը՝ սկզբնավորելով հայատառ գրականությունը, հարվածում էր ասորի հոգևորականներին, նրանց զրկում քարոզչական մենաշնորհնից:
 
Կորյունը շեշտում է Մաշտոցի որպես կրոնավորի վաստակը` ջանալով այդպիսով լռեցնել նրա հակառակորդներին, միաժամանակ, որպեսզի չզայրացնի այդ ժամանակ Հայաստանում ազդեցիկ դիրք զբաղեցնող ասորի եկեղեցականներին ՝ նա ոչ մի խոսք չի ասում նրանց քարոզչության մասին: Կորյունը պատմում է որ Եդեսիայի[[Եդեսիա]]յի և Ամիդի[[Ամիդ]]ի ասորի եպիսկոպոսները մեծ սիրով ու հաճությամբ են ընդունել Մաշտոցին, և նա մեկնել է այն քաղաքները հայերեն գրեր հնարելու համար: Սրանով Կորյունը կամենում է ասել որ Հայաստանի ասորի հոգևորականները պետք է հետևեն այդ մարդկանց օրինակին: Կորյունը գրում է, որ Սահակն ու Մաշտոցը իրավունք ունեին թարգմանել Աստվածաշունչը[[Աստվածաշունչ]]ը, քանի որ դրանց այդ բանը անել է հրամայել Աստված:
 
Կորյունը նաև եկեղեցական գործիչ էր և կողմնակից քրիստոնեության նախնավանդ և անաղարտ պաշտամունքին: Կորյունի երկը ունի հակա-ասորական կնիք՝ Նեստորականությաննեստորականության հանդեպ խորշանք: Նա մասնակցել է ճշմարտության որոնումներին, և ընկերներին հետ միասին հիմ է դրել հայոց դավանաբանությանը: Ըստ Կորյունի Մաշտոցը անսպառ եռանդի տեր մարդ էր, շնորհազարդ և ազդեցիկ անձ, որը հոգացու էր ամբողջ հայության՝ այլև հարևան ժողովուրդների մասին:
 
Կորյունը հատուկ ուշադրություն է դարձնում նաև ժամանակագրությանը: Իր երկը ավարտում է Մաշտոցի մահվամբ և Օշականում[[Օշական]]ում նրա հուղարկավորությամբ:
 
Միջին դարերում կազմվել է Կորյունի երկի համառոտ խմբագրությունը «Փոքր Կորյուն»-ը՝ Մաշտոցի տոնը նշելիս եկեղեցիներում կարդալու համար:
16 580

edits