«Գոթա»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 7590 բայտ ,  29 օր առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ
 
{{Բնակավայր}}
'''Գոթա''' ({{lang-de|''Gotha''}}), քաղաք [[Գերմանիա]]յում։ Մտնում է [[Գոթա (շրջան)|Գոթայի]] շրջանի կազմի մեջ:
'''Գոթա''' ([[գերմաներեն]]՝ ''Gotha''), քաղաք [[Գերմանիա]]ում։ Այն Գերմանիայի ամենահին քաղաքներից է, հանդիսանում է [[Թյուրինգիա]]յի մշակութային և պատմական կենտրոնը։ Քաղաքի սիմվոլը [[Ֆրիդենշտայն ամրոց]]ն է, որը կառուցվել է [[1567]] թվականին [[բարոկկո]] ոճով։
 
Քաղաքի բնակչությունը՝ 45 733 մարդ (2019 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դրությամբ): Զբաղեցնում է 69,52 կմ² տարածք: Քաղաքը բաժանված է 7 քաղաքային շրջանների: [[Ինքնակառավարման սուբյեկտի նույնականացման կոդը|Պաշտոնական կոդ]]՝ 16 0 67 029:
 
'''Գոթա''' ([[գերմաներեն]]՝ ''Gotha''), քաղաք [[Գերմանիա]]ում։ ԱյնԳոթան Գերմանիայի ամենահին քաղաքներից է, հանդիսանում է [[Թյուրինգիա]]յի մշակութային և պատմական կենտրոնը։ Քաղաքի սիմվոլըխորհրդանիշը [[Ֆրիդենշտայն ամրոց]]ն է, որը կառուցվել է [[1567]] թվականին [[բարոկկո]] ոճով։
 
== Պատմություն ==
Այս քաղաքի մասին առաջին գրավոր հիշատակումը թվագրված է [[775]] թվականի հոկտեմբերով հայտնի [[Թյուրինգյան անտառ]]ի մոտ։ Հենց այդ ժամանակ էր, որ [[Կառլոս Մեծ|Կարլ Մեծ]] կայսրը Հերսֆելդի վանքին նվիրեց անտառապատ տարածքներ և դաշտեր Gothaha վիլլայի մոտ։ Քաղաքը հիմնված է երկու ճանապարհների հատման կետում, ինչի շնորհիվ երկար ժամանակ առևտրային կարևոր կենտրոն է եղել։ Տեղական առևտրականներին պատկառելի շահույթ բերող գլխավոր ապրանքը [[գինի]]ն էր:
 
Քաղաքի պատմական տեսարժան վայրերից մեկը [[1369]] թվականին անցկացված Լեյնի 12 կիլոմետրանոց ջրանցքն է։ Այն կառուցվել է կոմս Բալթազարի կարգադրությամբ՝ Գոթային ջուր մատակարարելու համար, և օգտագործվում է այդ նպատակով մինչ օրս:
 
[[XVII դար]]ում քաղաքը դարձել է բողոքական [[Սաքսեն-Կոբուրգ-Գոթա]]յի դքսության նստավայրը: Այդ կարգավիճակում է մնացել մինչև [[1918]] թվականը։ Ինչպես նշում են պատմաբանները, հերցոգները Գոթան վերածել են օրինակելի, ցուցադրական քաղաքի՝ ինչպես վարչական, այնպես էլ ֆինանսատնտեսական առումով։
 
Լուսավորյալ կառավարիչները ոչ պակաս ուշադրություն են դարձրել [[Գիտություն|գիտության]] և [[մշակույթ]]ի զարգացմանը։ Այդ իսկ պատճառով քաղաքը դարձել է [[Քարտեզագրություն|քարտեզագրական]] և [[Հրատարակչություն|հրատարակչական]] գործի կենտրոն։ [[1826]] թվականին Գոթայում [[Հովսեփ Մեյեր|Իոսիֆ Մեյերը]] կազմակերպել է հրատարակչական [[Մատենագիտական ինստիտուտ]]ը։ Բացի այդ, հենց այստեղ է, որ առաջին անգամ Գերմանիայում ներդրվել է [[Ընդհանուր կրթություն|պարտադիր դպրոցական ուսուցում]] տղաների և աղջիկների համար: Քաղաքային դղյակում ստեղծվել է պալատական թատրոն՝ առաջին մշտական թատերախմբով։ Այսօր գերմանական առաջին թատրոնը կրում է [[Կոնրադ Էքհոֆ]]ի անունը՝ ի պատիվ նրա հիմնադիրներից մեկի։
 
Դուքս [[Էռնստ II (դուքս Սաքսեն-Կոբուրգ-Գոթացի)|Էռնստ Երկրորդը]] կարգադրել է քանդել քաղաքային ամրոցները և դրանց տեղում [[Անգլիական բնապատկերային այգի|անգլիական այգի]] հիմնել։ Այստեղ էլ նրա հրամանով կանգնեցվել է [[աստղադիտարան]], որի՝ որպես հուշարձանի հսկումը կարգադրել էր [[կտակ]]ով։
 
Գոթան համարվում է Գերմանիայի ժամանակակից ապահովագրական բիզնեսի ծննդավայրը: [[1820]]-ին [[Էռնստ-Վիլհելմ Առնոլդի]]ն այս քաղաքում ստեղծել է [[Փոխադարձ ապահովագրություն|փոխադարձության սկզբունքի]] վրա հիմնված ապահովագրական Gothaer Feuerversicherungsbank բանկը, այժմ` [[Gothaer (ապահովագրական բանկ)|Gothaer]]՝ [[Քյոլն]]ում գտնվող գլխամասային գրասենյակով:
 
[[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ի ավարտին քաղաքը փաստացի չի տուժել, քանի որ գերմանացի պարետն այն ժամանակին հանձնել է ամերիկյան զորքերին։ Ավելի ուշ այն դարձել է Խորհրդային օկուպացիոն գոտու մի մասը և, համապատասխանաբար, հայտնվել [[Գերմանիայի դեմոկրատական հանրապետություն|ԳԴՀ-ի]] տարածքում։
 
Քաղաքում էր գտնվում ''Gothaer Waggonfabrik'' գործարանը՝ նաև տրամվայներ արտադրող, որոնք շահագործվում էին [[ԽՍՀՄ]] որոշ քաղաքներում (մասնավորապես՝ [[Եվպատորիա]]յում, [[Լվով]]ում)։
 
== Հայտնի մարդիկ ==
* [[Աննա Ֆրանտիշկա Բենդա]] (1728—1781)՝ չեխ երգչուհի (սոպրանո)
* [[Ադոլֆ Բուբե]] (1802—1873) — գերմանացի բանաստեղծ և արխիվագետ, ծնվել և մահացել է Գոթայում:
* [[Լյուդվիգ Լյուդվիգի Բոնշտեդտ]] (1822—1885)՝ ճարտարապետ, մահացել է Գոթայում 1885 թվականի հունվարի 3-ին:
* [[Քրիստիան Վերմուտ]] (1661—1739)՝ բարոկկոյի դարաշրջանի գերմանացի հայտնի մեդալագործ և դրամահատ
* [[Ռիխարդ Ալեքսանդր Հես]] (1835—1916)՝ գերմանացի անտառագետ գիտնական
* [[Կարլ Էռնստ Ադոլֆ ֆոն Գոֆֆ]] (1771—1837)՝ գերմանացի երկրաբան և աշխարհագրագետ
* [[Ֆրիդրիխ Միկոնիուս]] (1491—1546)՝ գերմանացի լյութերական աստվածաբան, ֆրանցիսկյան վանական, [[Ռեֆորմացիա]]յի գործիչ
* ''Տե՛ս [[:de:Liste von Persönlichkeiten der Stadt Gotha|List of people associated with the town (German Wikipedia)]]''
 
== Քույր քաղաքներ ==
Գոթայի [[քույր քաղաքներ]]ն են<ref>{{cite web |title=Städtepartnerschaften|url=https://www.gotha.de/leben-in-gotha/stadtportraet/staedtepartnerschaften.html|website=gotha.de|publisher=Gotha|language=de|accessdate=2019-12-02}}</ref>.
 
* {{Դրոշավորում|Եթովպիա}}: [[Ադուա]]
* {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}}: [[Գաստոնիա (քաղաք)|Գաստոնիա]]
* {{Դրոշավորում|Լեհաստան}} [[Կելցե]]
* {{Դրոշավորում|Սլովակիա}}: [[Մարտին (քաղաք)|Մարտին]]
* {{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}}: [[Րօմիյի-սյուր-Սեն]] ([[1960]] թվականից)
* {{Դրոշավորում|Գերմանիա}}: [[Զալցգիտեր]]
 
== Գրականություն ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Գոթա}}
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
 
== Արտաքին հղումներ ==
* [http://www.gotha.de/ Պաշտոնական կայք]
* [https://web.archive.org/web/20110522141837/http://www.beel-online.com/Gotha.html Գոթան նկարներում]
{{Արտաքին հղումներ}}
 
1118

edits