«Մանգաղաբջջային սակավարյունություն»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
→‎top: մանր-մունր oգտվելով ԱՎԲ
չ (→‎top: մանր-մունր oգտվելով ԱՎԲ)
| մահեր = 114,800 (2015)<ref name=GBD2015De/>
|}}
'''Մանգաղաբջջային սակավարյունություն''', արյան հիվանդությունների խումբ է, որը ժառանգվում է հիվանդի ծնողներից<ref name=NIH2015What>{{cite web|title=What Is Sickle Cell Disease?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/sca|website=National Heart, Lung, and Blood Institute|access-date=8մարտի March8, 2016|date=Juneհունիսի 12, 2015|deadurl=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306021706/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/sca/|archive-date=6մարտի March6, 2016|df=}}</ref>։ Այս հիվանդության դեպքում էրիտրոցիտների թթվածին տեղափոխող մոլեկուլի՝ հեմոգլոբինի կառուցվածքը խախտվում է<ref name=NIH2015What/>։ Այն բերում է կոպիտ, մանգաղի նման էրիտրոցիտների առաջացմանը<ref name=NIH2015What/>։ Մանգաղաբջջային սակավարյունության դեպքում խնդիրները սկսվում են սովորաբար 5-6 ամսական տարիքից<ref name=NIH2015Sign/>։ Բազմաթիվ առողջական խնդիրներ կարող են զարգանալ, օրինակ՝ ցավային գրոհներ, անեմիա, ձեռքերի և ոտքերի այտուցվածություն, բակտերիալ ինֆեկցիաներ և ինսուլտ<ref name=NIH2015Sign>{{cite web|title=What Are the Signs and Symptoms of Sickle Cell Disease?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/sca/signs|website=National Heart, Lung, and Blood Institute|access-date=8մարտի March8, 2016|date=Juneհունիսի 12, 2015|deadurl=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309034557/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/sca/signs|archive-date=9մարտի March9, 2016|df=}}</ref>։ Երկար ժամանակ տևող ցավը կարող է զարգանալ հիվանդի տարիքի հետ մեկտեղ<ref name=NIH2015What/>։ Կյանքի սպասելիությունը զարգացած աշխարհում 40-60 տարի է<ref name=NIH2015What/>։
 
Մանգաղաբջջային սակավարյունություն առաջանում է․ որբ մարդը ժառանգում է հեմոգլոբինի գենի երկու ոչ նորմալ տարբերակներ՝ մորից և հորից<ref name=NIH2015Caus>{{cite web|title=What Causes Sickle Cell Disease?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/sca/causes|website=National Heart, Lung, and Blood Institute|access-date=8մարտի March8, 2016|date=Juneհունիսի 12, 2015|deadurl=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20160324034054/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/sca/causes|archive-date=24մարտի March24, 2016|df=}}</ref>։ Այդ գենը տեղակայված է 11-րդ քրոմոսոմում<ref>{{cite web |url=https://www.genome.gov/10001219/learning-about-sickle-cell-disease/ |title=Learning About Sickle Cell Disease |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=Mayմայիսի 9, 2016 |website= |publisher=[[National Human Genome Research Institute]] |access-date=Januaryհունվարի 23, 2017 |quote= |deadurl=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104195627/https://www.genome.gov/10001219/learning-about-sickle-cell-disease/ |archive-date=Januaryհունվարի 4, 2017 |df= }}</ref>։ Առկա են բազմաթիվ ենթատեսակներ՝ կախված կոնկրետ մուտացիայից հեմոգլոբինի գենում<ref name=NIH2015What/>։ Ցավային գրոհ կարող է առաջանալ ջերմաստիճանի փոփոխությունից, ջրազրկումից, սթրեսից, մեծ բարձրություններից<ref name=NIH2015Sign/>։ Ոչ նորմալ գենի 1 օրինակ ունեցող մարդու մոտ սովորաբար չեն զարգանում ախտանիշներ<ref name=NIH2015Caus/>։ Այդ մարդիկ որակվում են որպես հիվանդության կրողներ<ref name=WHO2011>{{cite web|title=Sickle-cell disease and other haemoglobin disorders Fact sheet N°308|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs308/en/|access-date=8մարտի March8, 2016|date=January 2011|deadurl=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309034307/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs308/en/|archive-date=9մարտի March9, 2016|df=}}</ref>։ Ախտորոշումը կատարվում է արյան քննությամբ, իսկ որոշ երկրներում ծնվելուց հետո հետազոտվում են բոլոր երեխաները<ref name=NIH2015Diag/>։ Ախտորոշումը նաև հնարավոր է կատարել հղիության ժամանակ<ref name=NIH2015Diag>{{cite web|title=How Is Sickle Cell Disease Diagnosed?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/sca/diagnosis|website=National Heart, Lung, and Blood Institute|access-date=8մարտի March8, 2016|date=Juneհունիսի 12, 2015|deadurl=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309032258/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/sca/diagnosis|archive-date=9մարտի March9, 2016|df=}}</ref>։
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}