«Վիքիմեդիա Հիմնադրամ»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
մանր-մունր oգտվելով ԱՎԲ
չ (մանր-մունր oգտվելով ԱՎԲ)
 
== Նպատակ ==
Վիքիմեդիա Հիմնադրամի նպատակն է [[Վիքի|վիքիիվիքի]]ի վրա հիմնված նախագծերի միջոցով զարգացնել և պահպանել [[ազատ բովանդակություն|ազատ բովանդակությունը]]ը և այդ նախագծերում ստեղծված ողջ բովանդակությունը [[անվճար]] տրամադրել հանրությանը։
<ref name="wikimedia-mission">{{cite web | url = https://wikimediafoundation.org/wiki/Mission_statement | title = Mission statement | publisher = Wikimedia Foundation | accessdate = January 28, 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080117000000/http://wikimediafoundation.org/wiki/Mission_statement | archivedate = January 17, 2008 | first = Florence | last = Devouard | authorlink = Florence Devouard | url-status = live }}</ref> Վիքիմեդիա Հիմնադրամի մեկ այլ կարևոր խնդիրներից է քաղաքական խմբերի շահերի պաշտպանությունը։<ref>{{cite news |last=Jackson |first=Jasper |date=12 Feb 2017 |title='We always look for reliability': why Wikipedia's editors cut out the Daily Mail |url=https://www.theguardian.com/technology/2017/feb/12/wikipedia-daily-mail-reliability-ban-katherine-maher |newspaper=[[The Guardian]] |access-date=13 Feb 2017 |quote="Another core job for the foundation – and Maher – is political advocacy. While copyright and press freedom are important issues for Wikipedia, there is one area even more fundamental to its operation - the rules that protect web firms from full liability for what their users post." |archive-url=https://web.archive.org/web/20170213213309/https://www.theguardian.com/technology/2017/feb/12/wikipedia-daily-mail-reliability-ban-katherine-maher |archive-date=February 13, 2017 |url-status=live }}</ref>
 
== Պատմություն ==
{{See also|Վիքիպեդիայի պատմությունը}}
2001 թվականին [[Ջիմմի Ուելս|Ջիմմի Ուելսը]]ը, ինտերնետ ձեռնարկատեր և [[Լարի Սանգեր|Լարի Սանգերը]]ը, առցանց համայնքային կազմակերպիչ և փիլիսոփայության պրոֆեսոր, հիմնեցին Վիքիպեդիա ինտերնետ հանրագիտարանը [[Նուպեդիա|Նուպեդիան]]ն լրացնելու համար։ 2001 թվականից նախագիծն ի սկզբանե ֆինանսավորվում էր [[Բոմիս|Բոմիսի]]՝ի՝ Ջիմմի Ուելսի բիզնեսի կողմից: Վիքիպեդիայի հանրաճանաչությունը մեծանալուն զուգահեռ նախագծի ֆոնդերը սպառվում էին։<ref name="Rupert Neate" /> Քանի որ Վիքիպեդիան սպառում էր Բոմիսի ռեսուրսները, նախագիծը ֆինանսավորելու համար, Ուելսը և Սանգերը մտածում էին բարեգործական մոդելի մասին։<ref name="Rupert Neate" /> 2003 թվականի հունիսի 20-ին Վիքիմեդիա Հիմնադրամը գրանցվեց Ֆլորիդայում:<ref name="Announcing Wikimedia Foundation">{{cite web|author=[[Jimmy Wales]]|url=http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html|title=Announcing Wikimedia Foundation|date=June 20, 2003|publisher=[[mail:wikipedia-l]]|accessdate=November 26, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330033331/http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html|archive-date=March 30, 2013|url-status=live}}</ref><ref>Florida Department of State, Division of Corporations. [http://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 Wikimedia Foundation, Inc Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160618194844/http://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 |date=June 18, 2016 }} and [http://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/ConvertTiffToPDF?storagePath=COR1%5C2003%5C0620%5C90039369.tif&documentNumber=N03000005323 Letters of Incorporation, Wikimedia Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160618163144/http://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/ConvertTiffToPDF?storagePath=COR1%5C2003%5C0620%5C90039369.tif&documentNumber=N03000005323 |date=June 18, 2016 }}, filed June 20, 2003</ref> 2004 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Հիմնադրամը դիմեց Միացյալ Նահանգների արտոնագրերի և ապրանքային նշանների գրասենյակին՝ Վիքիպեդիայի ապրանքանիշի համար։ Նշանը ապրանքանիշի կարգավիճակ ստացավ 2006 թվականի հունվարի 10-ին։ [[Ճապոնիա|Ճապոնիան]]ն ապրանքանիշը գրանցեց 2004 թվականի դեկտեմբերի 16-ին, իսկ [[Եվրամիություն|Եվրամիությունը]]՝ը՝ 2005 թվականի հունվարի 20-ին։<ref>{{cite news |first=Vipin |last=Nair |title=Growing on volunteer power |date=December 5, 2005 |newspaper=Business Line |url=http://www.thehindubusinessline.com/ew/2005/12/05/stories/2005120500070100.htm |accessdate=December 26, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011182601/http://www.thehindubusinessline.com/ew/2005/12/05/stories/2005120500070100.htm |archive-date=October 11, 2007 |url-status=live }}</ref>
 
The name "Վիքիմեդիա" անունը կազմվել է վիքի և մեդիա բառերի միացումից, ինչը հորինվել էր ամերիկացի հեղինակ Շելդոն Ռամփթոնի կողմից, 2003 թվականի մարտին,<ref>{{cite web | url = http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-March/001887.html | title = Wikipedia English mailing list message | date = March 16, 2003 | first = Sheldon | last = Rampton | authorlink = Sheldon Rampton | access-date = July 11, 2005 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051101074301/http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-March/001887.html | archive-date = November 1, 2005 | url-status = live }}</ref> [[Վիքիբառարան|Վիքիբառարանի]]՝ի՝ Ուելսի հարթակում երկրորդ վիքի նախագծի, ստեղծումից երեք ամիս անց։
 
2005 թվականի ապրիլին, ԱՄՆ հարկային ծառայությունը Հիմնադրամին հաստատեց որպես կրթական հաստատություն "Չափահասների շարունակական կրթություն" անվանակարգում, ինչը նշանակում է, որ Հիմնադրամին արվող բոլոր ներդրումները հարկերից ազատվում են։
 
2006 թվականի դեկտեմբերի 11-ին հիմնադրամի խորհուրդը արձանագրեց, որ կազմակերպությունը չի կարողացել դառնալ անդամակցվող կազմակերպություն․ ինչպես ծրագրված էր ի սկզբանե, Ֆլորիդա նահանգի օրենսդրության գրանցման պահանջներին չբավարարելու պատճառով։ Ուստի կանոնադրությունից համապատասխանաբար հանվեցին անդամների իրավունքների և գործունեությանը վերաբերող բոլոր հղումները։ Կանոնադրության փոփոխությունների որոշումը խորհուրդն ընդունեց միաձայն։<ref name="Announcing Wikimedia Foundation" /><ref>[[wmf:Resolution:Bylaws revision|Bylaws revision]].</ref><ref name="Announcing Wikimedia Foundation" />
 
2007 թվականի սեպտեմբերի 25-ին հիմնադրամի խորհուրդը տեղեկացրեց, որ տեղափոխվում են Սան Ֆրանցիսկո։ Սան Ֆրանցիսկոյի ընտրության հիմնական փաստարկներն էին․ նույնատիպ կազմակերպություններին և պոտենցիալ գործընկերներին մոտ լինելը, ավելի լավ կադրային ռեզերվ, ինչպես նաև ավելի էժան միջազգային չվերթներ։<ref name="MoncadaWikimoveTribune">{{cite web | url = http://www2.tbo.com/content/2007/sep/25/wikimedia-foundation-moving-another-bay-area/?news-breaking | title= Wikimedia Foundation Moving To Another Bay Area | first = Carlos| last = Moncada | work = [[The Tampa Tribune]] |date = September 25, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071228091301/http://www2.tbo.com/content/2007/sep/25/wikimedia-foundation-moving-another-bay-area/?news-breaking|archivedate=December 28, 2007}}</ref><ref name="MullinsWikimoveTribune">{{cite web | url= http://www.tbo.com/news/money/MGBNF5F517F.html | title = Online Encyclopedia To Leave St. Petersburg For San Francisco | first = Richard| last = Mullins | work = The Tampa Tribune |date = September 26, 2007 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20071228091316/http://www.tbo.com/news/money/MGBNF5F517F.html|archivedate=December 28, 2007}}</ref><ref name="KimWikimoveSFChronicle">{{cite web | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/10/10/BU69SNMQ2.DTL&tsp=1 | title = Wikipedia team plans move to San Francisco | first = Ryan | last = Kim | work = San Francisco Chronicle | date = October 10, 2007 | access-date = August 7, 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071011020807/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2007%2F10%2F10%2FBU69SNMQ2.DTL&tsp=1 | archive-date = October 11, 2007 | url-status = live }}</ref> Ֆլորիդայից Սան Ֆրանցիսկո տեղափոխումն ավարտվեց 2008 թվականի հունվարի 31-ին։<ref>{{Cite web|url=https://wikimediafoundation.org/wiki/Press_releases/Relocation|title=Press releases/Relocation - Wikimedia Foundation|date=October 9, 2007|website=wikimediafoundation.org|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180316152024/https://wikimediafoundation.org/wiki/Press_releases/Relocation|archive-date=March 16, 2018|url-status=live|access-date=2018-03-16}}</ref>
Վիքիմեդիա նախագծերի մեծ մասի բովանդակությունը լիցենզավորված է վերաբաշխման համար [[Wikipedia:Text of Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License|v3.0]] of the [[Attribution (copyright)|Attribution]] and [[Share-alike]] [[Creative Commons license]]s. Այս բովանդակությունը հավաքվել է կամավորների ներդրումներից և հեղինակային քիչ սահմանափակումներ ունեցող աղբյուրներից, ինչպիսիք են [[քոփիլեֆթ]] նյութերը և [[հանրային սեփականություն]] համարվող աշխատանքներից։
==== Բովանդակության նախագծեր ====
Հիմնադրամը գործարկում է տասնմեկ վիքիներ, որոնք գիտելիքի տարածման իրենց հիմնական նպատակով աջակցում են ազատ բովանդակությանը։ Ըստ գործարկման ամսաթվի դրանք ներառում են․
 
{| style="margin-top: 2em"
|-
| style="vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%" | [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|50px]]
| style="vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%" | '''Անվանում․''' [[Վիքիպեդիա]]<br />'''Նկարագրություն․''' [[առցանց հանրագիտարան]]<br />'''Website:''' {{URL|https://www.wikipedia.org/}}<br />'''Գործարկվել է''' հունվարի 15, 2001<br />'''Տարբերակներ․''' [[Վիքիպեդիաների ցանկ|290-ից ավել, ավելի քան 250 լեզուներով]]<br />'''[[Alexa Internet|Alexa]] դասակարգմամբ:''' 10 {{small|{{nowrap|(Global, {{as of|2020|01|13|alt=January 2020}})}}}}<ref>{{cite web |title=wikipedia.org Competitive Analysis, Marketing Mix and Traffic - Alexa |url=https://www.alexa.com/siteinfo/wikipedia.org |website=www.alexa.com |accessdate=13հունվարի January13, 2020}}</ref>
| style="vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%" | [[File:Wiktionary-logo.svg|50px]]
| style="vertical-align: top; padding-bottom: 3em; width: 28%" | '''Անվանում․''' [[Վիքիբառարան]]<br />'''Նկարագրություն․''' [[առցանց բառարան]] և [[թեզաուրուս]]<br />'''Website:''' {{URL|https://www.wiktionary.org/}}<br />'''Գործարկվել է''' Դեկտեմբերի 12, 2002<br />'''Editions:''' [[Վիքիբառարանների ցանկ|ավելի քան 170 լեզուներով և պարզ անգլերենով]]<br />'''[[Alexa Internet|Alexa]] դասակարգմամբ''' 561 {{small|{{nowrap|(Global, {{as of|2020|01|13|alt=January 2020}})}}}}<ref>{{cite web |title=wiktionary.org Competitive Analysis, Marketing Mix and Traffic - Alexa |url=https://www.alexa.com/siteinfo/wiktionary.org |website=www.alexa.com |accessdate=13հունվարի January13, 2020}}</ref>
| style="vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%" | [[File:Wikibooks-logo.svg|50px]]
| style="vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%" | '''Անվանում․''' [[Վիքիգրքեր]]<br />'''Նկարագրություն․''' [[Դասագիրք|դասագրքերի]] հավաքածու<br />'''Website:''' {{URL|https://www.wikibooks.org/}}<br />'''Launched:''' July 10, 2003<br />'''[[Alexa Internet|Alexa]] դասակարգմամբ''' 2,445 {{small|{{nowrap|(Global, {{as of|2020|01|13|alt=January 2020}})}}}}<ref>{{cite web |title=wikibooks.org Competitive Analysis, Marketing Mix and Traffic - Alexa |url=https://www.alexa.com/siteinfo/wikibooks.org |website=www.alexa.com |accessdate=13հունվարի January13, 2020}}</ref>
|-
| style="vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%" | [[File:Wikiquote-logo.svg|50px]]
| style="vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%" | '''Անվանում''' [[Վիքիքաղվածք]]<br />'''Նկարագրություն․''' [[քաղվածք|քաղվածքների]]ների հավաքածու<br />'''Website:''' {{URL|https://www.wikiquote.org/}}<br />'''Գործարկվել է''' Հուլիսի 10-ին, 2003<br />'''[[Alexa Internet|Alexa]] դասակարգմամբ:''' 5,568 {{small|{{nowrap|(Global, {{as of|2020|01|13|alt=January 2020}})}}}}<ref>{{cite web |title=wikiquote.org Competitive Analysis, Marketing Mix and Traffic - Alexa |url=https://www.alexa.com/siteinfo/wikiquote.org |website=www.alexa.com |accessdate=13հունվարի January13, 2020}}</ref>
| style="vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%" | [[File:Wikivoyage-logo.svg|50px]]
| style="vertical-align: top; padding-bottom: 3em; width: 28%" | '''Անվանում․''' [[Վիքիճամփորդ]]<br />'''Նկարագրություն․''' [[ճամփորդական ուղեցույց]]<br />'''Website:''' {{URL|https://www.wikivoyage.org/}}<br />'''Գործարկվել է''' Հուլիս 2003 որպես [[Վիքիճամփորդ]]<br />'''Ճյուղավորվել է''' Դեկտեմբերի 10, 2006 (գերմաներեն)<br />'''Վերագործարկվել է''' հունվարի 15, 2013, Վիքիմեդիա Հիմնադրամի կողմից անգլերեն <br />'''[[Alexa Internet|Alexa]] rank:''' 19,792 {{small|{{nowrap|(Global, {{as of|2020|01|13|alt=January 2020}})}}}}<ref>{{cite web |title=wikivoyage.org Competitive Analysis, Marketing Mix and Traffic - Alexa |url=https://www.alexa.com/siteinfo/wikivoyage.org |website=www.alexa.com |accessdate=13հունվարի January13, 2020}}</ref>
| style="vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%" | [[File:Wikisource-logo.svg|50px]]
| style="vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%" | '''Անվանում''' [[Վիքիդարան]]<br />'''Նկարագրություն․''' [[թվային գրադարան]]<br />'''Website:''' {{URL|https://wikisource.org/}}<br />'''Գործարկվել է''' նոյեմբեր 24, 2003<br />'''[[Alexa Internet|Alexa]] դասակարգմամբ․''' 2,934 {{small|{{nowrap|(Global, {{as of|2020|01|13|alt=January 2020}})}}}}<ref>{{cite web |title=wikisource.org Competitive Analysis, Marketing Mix and Traffic - Alexa |url=https://www.alexa.com/siteinfo/wikisource.org |website=www.alexa.com |accessdate=13հունվարի January13, 2020}}</ref>
|-
| style="vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%" | [[File:Commons-logo.svg|50px]]
| style="vertical-align: top; padding-bottom: 3em; width: 28%" | '''Անվանում''' [[Վիքիցեղեր]]<br />'''Նկարագրություն․''' Ցեղերի [[կենսաբանական տաքսոնոմիա|տաքսոնոմիական]] կատալոգ]<br />'''Website:''' {{URL|https://species.wikimedia.org/}}<br />'''Գործարկվել է''' սեպտեմբերի 14, 2004
| style="vertical-align: top; padding-top: 5px; padding-right: 1em; width: 5%" | [[File:Wikinews-logo.svg|50px]]
| style="vertical-align: top; padding-right: 3em; padding-bottom: 3em; width: 28%" | '''Անվանում․''' [[Վիքիլուրեր]]<br />'''Նկարագրություն․''' [[առցանց լրագիր]]<br />'''Website:''' {{URL|https://www.wikinews.org/}}<br />'''Գործարկվել է''' Նոյեմբերի 8, 2004<br />'''[[Alexa Internet|Alexa]] դասակարգմամբ:''' 62,218 {{small|{{nowrap|(Global, {{as of|2020|01|13|alt=January 2020}})}}}}<ref>{{cite web |title=wikinews.org Competitive Analysis, Marketing Mix and Traffic - Alexa |url=https://www.alexa.com/siteinfo/wikinews.org |website=www.alexa.com |accessdate=13հունվարի January13, 2020}}</ref>
|-
=== Շարժման գործընկերներ ===