«Աշխարհամաս»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
մանր-մունր oգտվելով ԱՎԲ
չ (մանր-մունր oգտվելով ԱՎԲ)
{{անաղբյուր}}
'''Աշխարհամաս''', ցամաքի տարածքներ, որոնք ընդգրկում են [[Մայրցամաք|մայցամաքներ]]ն իրենց շրջապատող [[Կղզի|կղզիներիկղզի]]ների հետ միասին<ref name="bse">{{БСЭ3|Части света}}<!--https://archive.is/Wb4Wn--></ref><ref name="sea">{{книга |автор= |заглавие= Толковый военно-морской словарь|ответственный= |ссылка= |место= |издательство= |год= 2010|том= |страниц= |страницы= |isbn= |ref= }}<!--https://archive.is/OhZIO--></ref><ref name="es">{{книга |автор= |заглавие= Энциклопедический словарь|ответственный= |ссылка= |место= |издательство= |год= 2009|том= |страниц= |страницы= |isbn= |ref= }}<!--https://archive.is/9rW02--></ref><ref name="natural">{{книга |автор= |заглавие= Энциклопедический словарь «Естествознание»|ответственный= |ссылка= |место= |издательство= |год= |том= |страниц= |страницы= |isbn= |ref= }}<!--https://archive.is/63TVi|Части света--></ref><ref name="words">{{книга |автор= |заглавие= Словарь многих выражений|ответственный= |ссылка= |место= |издательство= |год= 2014|том= |страниц= |страницы= |isbn= |ref= }}<!--https://archive.is/F5bqT--></ref><ref name="geo">{{книга |автор= |заглавие= Словарь по географии|ответственный= |ссылка= |место= |издательство= |год= 2015|том= |страниц= |страницы= |isbn= |ref= }}<!--https://archive.is/aVOTI--></ref><ref name="around">{{Из|Энциклопедии «Вокруг Света»|http://www.vokrugsveta.ru/encyclopedia/index.php?title{{=}}Части_света|Части света}}</ref>։
[[Պատկեր:Maailmajaod pd.png|մինի|250px|Աշխարհամասերը՝
 
[[Ավստրալիա և Օվկիանիա]] - մանուշակագույն<br /> [[Ասիա]] - նարնջագույն <br /> [[Ամերիկա]] - կանաչ <br />[[Անտարկտիդա]] - երկնագույն <br />[[Աֆրիկա]] - դեղին <br />[[Եվրոպա]] - կարմիր]]
Սովորաբար առանձնացվում են վեց [[Աշխարհամաս|աշխարհամասեր]]՝աշխարհամասեր՝
* [[Ավստրալիա և Օվկիանիա]]
* [[Ասիա]]
* [[Եվրոպա]]
 
Երբեմն առանձնահատուկ մաս առանձնացվում [[Օվկիանիա|Օվկիանիան]]ն<ref name="bse"/><ref name="sea"/><ref name="natural"/><ref name="around"/>։ Ավելի հազվադեպ, [[Ավստրալիա և Օվկիանիա]]ն [[Ավստրալիա (մայրցամաք) | Ավստրալիա]] մայրցամաքի հետ միասին դիտվում է որպես աշխարհի կրկնակիացած մաս<ref name="bse"/> ([[Օվկիանիա]]<ref name="geo"/>)։
 
Չպետք է շփոթել [[Մայրցամաքներ|մայրցամաքներիմայրցամաքներ]]ի բաժանումը աշխարհամասերի բաժանման հետ, ինչպես նաև [[Հին աշխարհ]]ը ([[[Եվրասիա]]ն և [[Աֆրիկա]]ն), որը հայտնի էր մինչև [[Ամերիկա | Ամերիկա]]յի բացահայտումը, և [[Նոր աշխարհ]]ը ([[Հյուսիսային Ամերիկա|Հյուսիսայի Ամերիկա]] և [[Հարավային Ամերիկա]])<ref name="bse"/><ref name="sea"/><ref name="es"/><ref name="natural"/><ref name="around"/>։ Ցամաքների բաժանումը աշխարհամասերի զարգացել է պատմականորեն։<ref name="sea"/><ref name="es"/><ref name="natural"/><ref name="around"/>։
 
Գոյություն ունի տարբերություն «մայրցամաք» և «աշխարհամաս» եզրույթների միջև։ Մայրցամաքների առանձնացումը կատարվում է այլ մայրցամաքներից ջրային տարածությունների անջատումով, իսկ աշխարհամասն ավելի պատմամշակութային հասկացություն է։ Աշխարհամասերը մայրցամաքներից բացի ընդգրկում են նաև իրենց շրջապատող [[կղզի]]ները։ Աշխարհամասերի բաժանումը է պայմանական է։ Օրինակ՝ [[Եվրասիա]] մայրցամաքը բաժանվում է Ասիա և Եվրոպա աշխարհամասերի։ Ամերիկա աշխարհամասը ընդգրկում է երկու մարյցամաքներ՝ [[Հյուսիսային Ամերիկա|Հյուսիսային Ամերիկա]]ն և [[Հարավային Ամերիկա]]ն, իրենց հարակից կղզիների հետ միասին։ [[Ավստրալիա (մայրցամաք)|Ավստրալիա մայրցամաքի]] ափերը ողողող [[Խաղաղ օվկիանոս|Խաղաղ օվկիանոսի]]ի կղզիների հետ միասին կոչվում է [[Ավստրալիա և Օվկիանիա|Ավստրալիա և Օվկիանիա աշխարհամաս]]։ [[Անտարկտիդա|Անդտարկտիդա]] մայրցամաքը հարակից կղզիների հետ միասին կազմում է [[Անտարկտիկա]] աշխարհամասը։
 
{{ՎՊԵ}}
{{Աշխարհի մայրցամաքներ}}
{{Արտաքին հղումներ}}
 
[[Կատեգորիա:Աշխարհամասեր]]
 
== Հին Աշխարհ և Նոր Աշխարհ ==
 
Աշխարհամասերի բաժանումը չպետք է շփոթել «Հին աշխարհ» և «Նոր աշխարհ» բաժանումների հետ, այսինքն, 1492 թվականից առաջ և դրանից հետո (բացի [[Австралия|Ավստրալիա]] և [[Антарктида|Անտարկըիդա]] եվրոպացիներին հայտնի մայրցամաքների իմացությամբ։ Հին աշխարհ «հնագույն մարդկանց» հայտնի աշխարհի բոլոր երեք մասերը՝ Եվրոպան, Ասիան և Աֆրիկան, իսկ Նոր աշխարհը սկսեց կոչվել հարավային անդրատլանտյան մայրցամաքը, որը հայտնաբերեցին է պորտուգալացիները 1500 և 1501-1502 թվականներին։
Ենթադրվում է, որ տերմինը 1503 թվականին առաջարկել է [[Vespucci, Amerigo | Ամերիգո Վեսպուչի]]ին<ref>{{БСЭ3|заглавие=Новый Свет (южн. часть заатлантич. материка) |том=18}}</ref>, այնուամենայնիվ,այս կարծիքը վիճելի է:
Մի շարք աղբյուրների համաձայն այն վերագրում են իտալա-իսպանացի պատմաբան {{нп5|д’Ангьера, Пьетро Мартире|Պետրո Մարտիրե դը’Անգերա|it|Pietro Martire d'Anghiera}}ին, ում նամակում արդեն իսկ կա [[Քրիստափոր Կոլումբոս]]<ref>См։ ''O’Gorman, Edmundo «The Invention of America»'', 1961, стр. 84{{ref-en}}</ref> առաջին ճանապարհորդության մասին, հասցեագրված 1492 թվականի նոյեմբերի 1-ին, օգտագործելով լատինական նշումը «{{lang-la2|novi orbis}}»<ref>См. ''de Madariaga, Salvador «Vida del muy magnífico señor Don Cristóbal Colón»'' (5-е изд.), Mexico: Editorial Hermes, 1952, на стр. 363: '''«„новый свет“, […] обозначение, которое Педро Мартир употребил первым»'''{{ref-es}}</ref>, ապա մեկ տարի անց մեկ այլ նամակով այն վերափոխվում է «{{lang-la2|orbis novus}}»<ref>См. ''[[Зерубавель, Эвиатар|Zerubavel, Eviatar]] «Terra Cognita: The Mental Discovery of America»'', 2003, стр. 72 — где цитируется по ''Thachohn B. «Christopher Columbus»'', 1903, том 1, стр. 62{{ref-en}}</ref>, և 1516 թվականին, նա հրատարակում է մի հայտնի ստեղծագործություն, որի վերնագիրը «{{lang-la2|De orbe novo…}}» («В Новом свете…») էր, նկարագրելով բնիկների հետ եվրոպացիների առաջին շփումը բաց տարածությունում: 1524 թվականինին նույն տերմինը գործածեց իտալացի ծովագնաց [[Verrazzano, Giovanni da | Ջովանի դե Վերացանո]]ն, արդեն Հյուսիսային Ամերիկայի ափեր նավարկության մասին պատմելու ժամանակ (ժամանակակից ԱՄՆ և Կանադա)<ref>См. [http://bc.barnard.columbia.edu/~lgordis/earlyAC/documents/verrazan.htm ''«The Written Record of the Voyage of 1524 of Giovanni da Verrazzano as recorded in a letter to Francis I, King of France, July 8th, 1524»''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060908085440/http://bc.barnard.columbia.edu/~lgordis/earlyAC/documents/verrazan.htm |date=2006-09-08 }}, адаптированный перевод Сюзанны Тарроу из Cellere Codex: ''Lawrence C. Wroth, ed., «The Voyages of Giovanni da Verrazzano, 1524—1528»'', Yale, 1970, стр. 133—143{{ref-en}}</ref>։ Ամեն դեպքում, Նոր Աշխարհ անվանումը սկսեց կիրառվել նաև ամբողջ հարավային մայրցամաքում, և 1541 թվականից ի վեր «Ամերիկա» անվան հետ միասին այն տարածվեց հյուսիսային մայրցամաքում ՝ նշանակելով աշխարհի չորրորդ աշխարհամասը Եվրոպայից, Ասիայից և Աֆրիկայից հետո:
 
== Աշխարամասերը օլիմպիական օղակներում ==
 
Օլիմպիական հինգ օղակները խորհրդանշում են հինգ մայրցամաքներ:
Օլիմպիական դրոշը սպիտակ կտավ է, որի կենտրոնում ասեղնագործված է հինգ միահյուսված օլիմպիական խորհրդանիշ: Խորհրդանիշը ստեղծվել է 1912 թվականին հույն [[Անգելո Բոլանկի]] կողմից, ներկայացվել է [[Միջազգային օլիմպիական կոմիտե|Միջազգային Օլիմպիական Կոմիտեի]] կոնգրեսում Փարիզում 1914 թվականին [[Պիեռ դը Կուբերտեն]]ի առաջարկությամբ: [[Օլիմպիական դրոշ|Օլիմպիական դրոշը]]ը իրենից ներկայացնում է սպիտակ կտավ, որի կենտրոնում տեղադրված է [[Օլիմպիական խորհրդանիշներ|Օլիմպիական խորհրդանիշը]]՝ 5 միահյուված օղակներ, որոնք տեղադրված են երկու շարքով (երեքը վերևում, իսկ երկուսը ներքևում)՝ կապույտ, սև, կարմիր, դեղին և կանաչ: Անտարկտիդա մայրցամաքը օղակի ձևով ներկայացված չէ։ Սակայն, ի տարբերություն տարածվածված տարբերակի, օղակներից յուրաքանչյուրը չի պատկանում որևէ կոնկրետ մայրցամաքի<ref>{{cite web|url=http://www.olympic.org/Documents/Reports/EN/en_report_1303.pdf|title=The Olympic symbols|publisher=[[Международный олимпийский комитет|МОК]]|accessdate=2014-02-08}}</ref>: Վեց գույն (կտավի սպիտակ ֆոնի հետ միասին) համակցված են, նրանք ներկայացնում են աշխարհի բոլոր երկրների ազգային գույներն առանց բացառության:
<ref>{{cite web|url=http://www.olympic.org/Documents/Reports/EN/en_report_1303.pdf|title=The Olympic symbols|publisher=[[Международный олимпийский комитет|МОК]]|accessdate=2014-02-08}}</ref>:
 
{{Տարածաշրջաններ}}
 
== Աղբյուրներ ==
{{примечания}}
 
[[Կատեգորիա:Աշխարհամասեր]]
[[Կատեգորիա:Աշխարհամասեր|*]]
[[Կատեգորիա:Աշխարհագրական տերմիններ|աշխարհամասեր]]
 
 
== Աղբյուրներ ==
{{примечания}}