«Քիթ»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
մանր-մունր oգտվելով ԱՎԲ
Պիտակ: Վիզուալ խմբագիր Խմբագրում բջջային սարքով Խմբագրում կայքի բջջային տարբերակից
չ (մանր-մունր oգտվելով ԱՎԲ)
 
{{այլ կիրառումներ|Խոռոչ (այլ կիրառումներ)}}
[[Պատկեր:Illu nose nasal cavities.jpg|մինի|Քթի կառուցվածքը։]]
'''Քիթ''' ({{lang-lat|Nasus}}), [[մարդ]]ու և ողնաշարավոր կենդանիների [[շնչառություն|շնչառական ուղիների]] սկզբնական հատված.<ref>{{Cite web|url=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Nose#cite_note-2|title=Nose - Wikipedia|website=en.m.wikipedia.org|language=en|accessdate=2020-05-26}}</ref>
 
Այն իրենից ներկայացնում է շնչառական և հոտառական օրգան։ Քթի ձևը որոշվում է քթի ոսկորների և քթի աճառների միջոցով, ներառյալ քթի միջնապատը , որն առանձնացնում է քթանցքները և քթի խոռոչը բաժանում է երկու մասի:  Միջին հաշվով տղամարդու քիթը ավելի մեծ է, քան կնոջը:
 
Քթի հիմնական գործառույթը շնչառությունն է, իսկ քթի խոռոչը պատող լորձաթաղանթը և հարքթային սինուսները իրականացնում են ներշնչված օդի անհրաժեշտ օդափոխությունը `այն տաքացնելով և խոնավացնելով:  Քթի խեցիները (ոսկորները) մեծ դեր են խաղում այս գործընթացում:  Քթի մեջ եղած մազմզուկների միջոցով նույնպես օդը ֆիլտրվում է՝ նրանք խոչնդոտում են խոշոր մասնիկների թոքեր մուտք գործելուն:  <nowiki/>[[Փռշտալը]] `քթից անցանկալի մասնիկները արտանետելու ռեֆլեքս է, որոնք գրգռում են լորձաթաղանթը:  Փռշտալը կարող է փոխանցել վարակները, քանի որ ստեղծվում են աերոզոլներ, որոնցում կաթիլները կարող են ունենալ պաթոգեններ:
== Կլինիկական նշանակություն ==
 
Քթի հետ կապված ամենատարածված բժշկական խնդիրներից մեկը քթից արյունահոսությունն է (epistaxis):  Քթի վնասվածքների մեծ մասը տեղի է ունենում Կիսելբախի հանգույցում `<ref>{{Cite news}}</ref> միջնապատի ստորին առջևի մասում գտնվող անոթային ցանց, որը ներառում է չորս զարկերակների համընկնում:  Քթից արյունահոսությունների ավելի փոքր մասն էլ բաժին է ընկնում Վուդրոֆի հանգույցին:  Վուդրոֆի հանգույցը ստորին անցուղու հետին մասում պառկած խոշոր բարակ պատերով երակների երակային հանգույց է :
 
Քթի հետ կապված ամենատարածված բժշկական խնդիրներից մեկը քթից արյունահոսությունն է (epistaxis):  Քթի վնասվածքների մեծ մասը տեղի է ունենում Կիսելբախի հանգույցում `<ref>{{Cite news}}</ref>միջնապատի ստորին առջևի մասում գտնվող անոթային ցանց, որը ներառում է չորս զարկերակների համընկնում:  Քթից արյունահոսությունների ավելի փոքր մասն էլ բաժին է ընկնում Վուդրոֆի հանգույցին:  Վուդրոֆի հանգույցը ստորին անցուղու հետին մասում պառկած խոշոր բարակ պատերով երակների երակային հանգույց է :
 
Մեկ այլ տարածված կլինիկական խնդիր է քթային արտադրությունը, որը սովորաբար վարակի ախտանիշ է, մասնավորապես սինուսիտի կամ ռինիտի, ինչպես նաև քթի լորձաթաղանթի այլ բորբոքումների, ներառյալ ալերգիկ և ոչ ալերգիկ ռինիտի:  Քթի քրոնիկ փակվելը, որին հետևում է բերանի միջոցով շնչելը, կարող է մեծապես խանգարել շնչառությանը կամ առաջացնել ռնգային շնչառություն: Խռացնելու պատճառներից մեկը քթի քրոնիկ խցանումն է և քթի վրա տեղադրվող հակախռացնելու պլաստիրները օգնում են բաց պահել օդուղիները և խուսափել այդ խնդրից: Ռնգային շնչառությունը, որը սովորաբար նկատվում է երեխաների մոտ, տեղի է ունենում, երբ շնչառությունը դժվարացած է: Քթի գերբնակվածության պատճառների մեծ մասը հանգեցնում է նաև հոտի զգացողության կորստի (անոսմիա):  Դա կարող է առաջանալ նաև այլ պայմաններում, օրինակ ՝ տրավմայից հետո ՝ Կալման սինդրոմում կամ Պարկինսոնի հիվանդությամբ:  Արգելափակված հարքթային խոռոչը, որը բացվում է պարանազալ խոռոչից, կհանգեցնի հեղուկի կուտակմանը սինուսում:
Փռշտալը կարող է փոխանցել լորձի կաթիլներում տեղակայված վարակները:  Այս ճանապարհը կոչվում է կամ օդային փոխանցում կամ աերոզոլային փոխանցում:
 
'''Վիրաբուժական պրոցեդուրաներ'''
 
Լրացուցիչ տեղեկություններ ՝ ռինոպլաստիկա
Վատ տեղակայված քթի թևակերպ աճառները չունեն պատշաճ հենարան և կարող են ազդել արտաքին քթային փականի գործառույթի վրա:  Սա կարող է հանգեցնել շնչառության հետ կապված խնդիրներ հատկապես խորը ինհալացիայի ժամանակ:  Քթի կառուցվածքում անկարգությունների պատճառով շնչառության հետ կապված խնդիրները շտկելու վիրաբուժական կարգը կոչվում է ռինոպլաստիկա, և սա նաև ընթացակարգ է, որն օգտագործվում է կոսմետիկ վիրաբուժության համար, երբ այն սովորաբար կոչվում է «քթի գործ»:  Ռինոպլաստիկայի վիրաբուժական պրոցեդուրաների համար քիթը գծագրվում է մի շարք ենթամիավորների և հատվածների:  Սա օգտագործվում է քթի գեղագիտական ​​ինը ստորաբաժանում և վեց գեղագիտական ​​քթի հատվածներ ստանալու համար: Սեպտոպլաստիկան քթի միջնապատի շեղումը շտկելու հատուկ վիրահատություն է:
 
Կոտրված քիթը կարող է վնասվածքների հետևանք լինել:  Փոքր կոտրվածքները կարող են ինքնուրույն բուժվել:  Վիրահատությունը, որը հայտնի է որպես ոսկրերի ռեդուկցիա, կարող է իրականացվել ավելի խիստ կոտրվածքների համար, որոնք առաջացնում են ոսկրերի տեղաշարժում:
 
Քթի և պարանազալ սինուսների հետ կապված որոշ պրոցեդուրաներ կարող են իրականացվել ՝ օգտագործելով նվազագույն ինվազիվ էնդոսկոպիան:  Այս ընթացակարգերը նպատակ ունեն վերականգնել սինուսների օդափոխությունը, լորձաթաղանթի մաքրումը և պահպանել սինուսների լորձաթաղանթի առողջությունը: Ոչ քթային որոշ վիրահատություններ ևս կարող են իրականացվել էնդոսկոպի օգտագործման միջոցով, որը մտնում է քթի միջոցով:  Այս էնդոսկոպիկ էնդոնազալ վիրահատությունները օգտագործվում են գանգի հիմքի դիմային մասից ուռուցքները հեռացնելու համար:
 
Այտուցված կոնխաները կարող են առաջացնել խոչընդոտ և քթի գերբնակվածություն, և հնարավոր է առաջանա վիրահատական ​​միջամտության կարիքտուրբինէկտոմիայի կամ խեցիները այրելու միջոցով: