«Մասնակից:Մարի Ավետիսյան/Ավազարկղ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
{{Տեղեկաքարտ պատմական երկիր
'''Աբբասյան խալիֆայություն''' ({{IPAc-en|ə|ˈ|b|æ|s|ɪ|d|}} or {{IPAc-en|ˈ|æ|b|ə|s|ɪ|d|}} {{lang-ar|اَلْخِلَافَةُ ٱلْعَبَّاسِيَّةُ}}, ''{{transl|ar|al-Khilāfah al-ʿAbbāsīyah}}''), [[Մուհամմադ|Մուհամմադ մարգարեին]] հաջորդած երրորդ [[խալիֆայություն]]: Այն հիմնադրվել է Մուհամմադ մարգարեի հորեղբայր Աբբաս իբն Աբդուլ-Մուտալիբի (566-653 թվականներ) ժառանգորդների կողմից, որտեղից էլ խալիֆայության անունը{{sfn|Hoiberg|2010|p=10}}: Աբբասյան դինաստիայի ներկայացուցիչները ղեկավարել են ներկայիս [[Իրաք|Իրաքի]] մայրաքաղաք [[Բաղդադ|Բաղդադից]]՝ իբրև խալիֆներ մինչև 750 թվականը, երբ Աբբասյան հեղափոխության ժամանակ տապալել են [[Օմայյան խալիֆայություն|Օմայjան խալիֆայությունը]]:
| Անվանում= <big>الخلافة العباسية</big><br />Աբբասյան խալիֆայություն
| Նախորդ1= Օմայանների խալիֆայություն
| Դրոշ_Նախորդ1= Umayyad Flag.svg
| Հաջորդ1 = Մոնղոլական կայսրություն
| Դրոշ_Հաջորդ1 = Golden Horde flag 1339.svg
| Հաջորդ2 = Մամլուքներ
| Դրոշ_Հաջորդ2 = Mameluke Flag.svg
| Հաջորդ3 = Մարոկկո
| Դրոշ_Հաջորդ3 = Flag of Morocco 1147 1269.svg
| Հիմնադրում = Հիմնում
| Հիմնադրման տարեթիվ=[[750]]
| Ավարտ = Անկում
| Ավարտի տարեթիվ= [[1258]]
| Դրոշ=
| Դրոշի հոդված=
| Զինանշան=
| Զինանշանի հոդված=
| Քարտեզ= [[Պատկեր:Աբբասյան խալիֆայություն.png|250 px]]
| Քարտեզ2=
| Քարտեզի տարեթիվ=Աբասյան խալիֆայություն (բաց և մուգ) 850 թ.: Մուգ հատվածներն անկախացել էին ավելի վաղ։
| Պետական կարգ= [[Միապետություն]]
| Մայրաքաղաք=[[Բաղդադ]]
| Պետության գլուխ= Խալիֆա
|Մակերես1 = 10000000
|Բնակչություն1 = 50000000
| Ազգություն=
| Դինաստիա= [[Աբբասյաններ]]
| Արժույթ= Աբբասյան դինար
| Կարգախոս=
| Տոն=
| Զորք=
| Լեզու=
| Կրոն= [[Քրիստոնեություն]] <br />[[Իսլամ]]
| Նշումներ=
}}
 
'''Աբբասյան խալիֆայություն''' ({{IPAc-en|ə|ˈ|b|æ|s|ɪ|d|}} or {{IPAc-en|ˈ|æ|b|ə|s|ɪ|d|}} {{lang-ar|اَلْخِلَافَةُ ٱلْعَبَّاسِيَّةُ}}, ''{{transl|ar|al-Khilāfah al-ʿAbbāsīyah}}''), [[Մուհամմադ|Մուհամմադ մարգարեին]] հաջորդածիսլամական երրորդ [[խալիֆայություն]]: Այն հիմնադրվել է [[Մուհամմադ|Մուհամմադ մարգարեի]] հորեղբայր Աբբաս իբն Աբդուլ-Մուտալիբի (566-653 թվականներ) ժառանգորդների կողմից, որտեղից էլ խալիֆայության անունը{{sfn|Hoiberg|2010|p=10}}: 750 թվականին Աբբասյան հեղափոխության ժամանակ տապալելով [[Օմայյան խալիֆայություն|Օմայjան խալիֆայությունը]]՝ Աբբասյան դինաստիայի ներկայացուցիչները ղեկավարել են ներկայիսիրենց մայրաքաղաք [[ԻրաքԲաղդադ|ԻրաքիԲաղդադից]] մայրաքաղաք(ներկայիս [[ԲաղդադԻրաք|ԲաղդադիցԻրաքի]] մայրաքաղաք)՝ իբրև խալիֆներ մինչև 750 թվականը, երբ Աբբասյան հեղափոխության ժամանակ տապալել են [[Օմայյան խալիֆայություն|Օմայjան խալիֆայությունը]]:
 
Աբբասյան խալիֆայությունը նախ իր նստավայրն է դարձրել Քուֆան, որը գտնվում է ներկայիս Իրաքում, սակայն 762 թվականին [[Աբու ալ-Մանսուր|Ալ-Մանսուր]] խալիֆը հնագույն սասանյան մայրաքաղաք [[Տիզբոն|Տիզբոնի]] մոտակայքում հիմադրել է Բաղդադ քաղաքը: Աբբասյան ժամանակաշրջանն աչքի է ընկնում նրանով, որ խալիֆները վստահում էին պարսիկ բյուրոկարտներին (հիմնականում Բարմակիների ընտանիքին)՝ կառավարելու տարբեր տիրույթներ, ինչպես նաև աստիճանաբար ումմայի (համայնք) մեջ էին ներգրավում ոչ արաբ մուսուլմանների: Կառավարող էլիտան ընդունել է պարսկական ավանդույթներ և սկսել է հովանավորել արվեստագետներին և գիտնականներին<ref>{{cite book|title=Turko-Persia in Historical Perspective|last1=Canfield|first1=Robert L.|date=2002|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521522915|page=5}}</ref>: Բաղդադը դարձել է գիտության, մշակույթի, փիլիսոփայության և գյուտարարության կենտրոն: Այս շրջանը հայտնի է դարձել իսլամական ոսկեդար անունով: