«Աշխարհամաս»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 36 բայտ ,  1 տարի առաջ
== Հին Աշխարհ և Նոր Աշխարհ ==
 
Աշխարհամասերի բաժանումը չպետք է շփոթել «Հին աշխարհ» և «Նոր աշխարհ» բաժանումների հետ, այսինքն, 1492 թվականից առաջ և դրանից հետո (բացի [[Австралия|Ավստրալիա]] և [[Антарктида|Անտարկըիդա]] եվրոպացիներին հայտնի մայրցամաքների իմացությամբ։ Հին աշխարհ «հնագույն մարդկանց» հայտնի աշխարհի բոլոր երեք մասերը՝ Եվրոպան, Ասիան և Աֆրիկան, իսկ Նոր աշխարհը սկսեց կոչվել հարավային անդրատլանտյան մայրցամաքը, որը հայտնաբերեցին է պորտուգալացիները 1500 և 1501-1502 թվականներին։
Деление на части света не следует смешивать с делением на «[[Старый Свет]]» и «[[Новый Свет]]», то есть с понятиями, обозначающими известные европейцам континенты до 1492 года и после (кроме [[Австралия|Австралии]] и [[Антарктида|Антарктиды]]). Старым Светом именовались все три «известных древним» части света — Европа, Азия и Африка, а Новым Светом стала называться часть южного заатлантического материка, открытая португальцами в 1500 и 1501—1502 годах. Считается, что этот термин был предложен [[Веспуччи, Америго|Америго Веспуччи]] в 1503 году<ref>{{БСЭ3|заглавие=Новый Свет (южн. часть заатлантич. материка) |том=18}}</ref>, однако такое мнение оспаривается. Ряд источников приписывает эту заслугу итало-испанскому историку {{нп5|д’Ангьера, Пьетро Мартире|Пьетро Мартире д’Ангьера|it|Pietro Martire d'Anghiera}}, который уже в письме о первом плавании [[Колумб, Христофор|Колумба]]<ref>См. ''O’Gorman, Edmundo «The Invention of America»'', 1961, стр. 84{{ref-en}}</ref>, датированном 1 ноября 1492 года, употребляет обозначение в латинской форме «{{lang-la2|novi orbis}}»<ref>См. ''de Madariaga, Salvador «Vida del muy magnífico señor Don Cristóbal Colón»'' (5-е изд.), Mexico: Editorial Hermes, 1952, на стр. 363: '''«„новый свет“, […] обозначение, которое Педро Мартир употребил первым»'''{{ref-es}}</ref>, затем год спустя в другом письме трансформирует его в «{{lang-la2|orbis novus}}»<ref>См. ''[[Зерубавель, Эвиатар|Zerubavel, Eviatar]] «Terra Cognita: The Mental Discovery of America»'', 2003, стр. 72 — где цитируется по ''Thachohn B. «Christopher Columbus»'', 1903, том 1, стр. 62{{ref-en}}</ref>, а в 1516 году публикует известный труд под заголовком, начинающимся с «{{lang-la2|De orbe novo…}}» («В Новом свете…»), описывая первый контакт европейцев с коренными обитателями открытых земель. В 1524 году этот же термин был использован [[Верраццано, Джованни да|Джованни да Верраццано]] — уже и для рассказа о плавании к побережью Северной Америки (современные США и Канада)<ref>См. [http://bc.barnard.columbia.edu/~lgordis/earlyAC/documents/verrazan.htm ''«The Written Record of the Voyage of 1524 of Giovanni da Verrazzano as recorded in a letter to Francis I, King of France, July 8th, 1524»''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060908085440/http://bc.barnard.columbia.edu/~lgordis/earlyAC/documents/verrazan.htm |date=2006-09-08 }}, адаптированный перевод Сюзанны Тарроу из Cellere Codex: ''Lawrence C. Wroth, ed., «The Voyages of Giovanni da Verrazzano, 1524—1528»'', Yale, 1970, стр. 133—143{{ref-en}}</ref>. В любом случае, вслед за первооткрытыми берегами наименование Новый Свет стали применять ко всему южному материку, а с 1541 года, вместе с названием «Америка», оно было распространено и на северный материк, обозначая четвёртую часть света после Европы, Азии и Африки.
Ենթադրվում է, որ տերմինը 1503 թվականին առաջարկել է [[Vespucci, Amerigo | Ամերիգո Վեսպուչի]]ին<ref>{{БСЭ3|заглавие=Новый Свет (южн. часть заатлантич. материка) |том=18}}</ref>, այնուամենայնիվ,այս կարծիքը վիճելի է:
Մի շարք աղբյուրների համաձայն այն վերագրում են իտալա-իսպանացի պատմաբան {{нп5|д’Ангьера, Пьетро Мартире|Պետրո Մարտիրե դը’Անգերա|it|Pietro Martire d'Anghiera}}ին, ում նամակում արդեն իսկ կա [[Քրիստափոր Կոլումբոս]]<ref>См։ ''O’Gorman, Edmundo «The Invention of America»'', 1961, стр. 84{{ref-en}}</ref> առաջին ճանապարհորդության մասին, հասցեագրված 1492 թվականի նոյեմբերի 1-ին, օգտագործելով լատինական նշումը «{{lang-la2|novi orbis}}»<ref>См. ''de Madariaga, Salvador «Vida del muy magnífico señor Don Cristóbal Colón»'' (5-е изд.), Mexico: Editorial Hermes, 1952, на стр. 363: '''«„новый свет“, […] обозначение, которое Педро Мартир употребил первым»'''{{ref-es}}</ref>, ապա մեկ տարի անց մեկ այլ նամակով այն վերափոխվում է «{{lang-la2|orbis novus}}»<ref>См. ''[[Зерубавель, Эвиатар|Zerubavel, Eviatar]] «Terra Cognita: The Mental Discovery of America»'', 2003, стр. 72 — где цитируется по ''Thachohn B. «Christopher Columbus»'', 1903, том 1, стр. 62{{ref-en}}</ref>, և 1516 թվականին, նա հրատարակում է մի հայտնի ստեղծագործություն, որի վերնագիրը «{{lang-la2|De orbe novo…}}» («В Новом свете…») էր, նկարագրելով բնիկների հետ եվրոպացիների առաջին շփումը բաց տարածությունում: 1524 թվականինին նույն տերմինը գործածեց իտալացի ծովագնաց [[Verrazzano, Giovanni da | Ջովանի դե Վերացանո]]ը, արդեն Հյուսիսային Ամերիկայի ափեր նավարկության մասին պատմելու ժամանակ (ժամանակակից ԱՄՆ և Կանադա)<ref>См. [http://bc.barnard.columbia.edu/~lgordis/earlyAC/documents/verrazan.htm ''«The Written Record of the Voyage of 1524 of Giovanni da Verrazzano as recorded in a letter to Francis I, King of France, July 8th, 1524»''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060908085440/http://bc.barnard.columbia.edu/~lgordis/earlyAC/documents/verrazan.htm |date=2006-09-08 }}, адаптированный перевод Сюзанны Тарроу из Cellere Codex: ''Lawrence C. Wroth, ed., «The Voyages of Giovanni da Verrazzano, 1524—1528»'', Yale, 1970, стр. 133—143{{ref-en}}</ref>։ Ամեն դեպքում, Նոր Աշխարհ անվանումը սկսեց կիրառվել նաև ամբողջ հարավային մայրցամաքում, և 1541 թվականից ի վեր «Ամերիկա» անվան հետ միասին այն տարածվեց հյուսիսային մայրցամաքում ՝ նշանակելով աշխարհի չորրորդ աշխարհամասը Եվրոպայից, Ասիայից և Աֆրիկայից հետո: