«Հղիություն (մարդ)»–ի խմբագրումների տարբերություն

fixing doi from hijacked website, see here
(fixing doi from hijacked website, see here)
 
=== Սնուցում ===
Սնուցումը հղիության ընթացքում շատ կարևոր գործոն է պտղի առողջ զարգացումն ապահովելու համար<ref name=":2">{{Cite book|title=Handbook of nutrition and pregnancy|date=2008|publisher=Humana Press|isbn=978-1-59745-112-3|editor-last=Lammi-Keefe|editor-first=Carol Jean|series=Nutrition and health|location=Totowa, NJ|page=28|doi=10.1007/978-1-59745-112-3|name-list-format=vanc|editor-last2=Couch|editor-first2=Sarah C.|editor-last3=Philipson|editor-first3=Elliot H.}}</ref>: Հղիների սննդակարգը տարբերվում է ոչ հղիների սննդակարգից<ref name=":2" />: Առաջանում է էներգիայի և միկրոէլեմենտների մեծացած պահանջ<ref name=":2" />: Գիտությունը խրախուսում է կանանց, որպեսզի նրանք ընդունեն էներգետիկ և սպիտակուցային բալանսավորված սնունդ հղիության ընթացքում<ref>{{cite journal|date=June 2015|title=Antenatal dietary education and supplementation to increase energy and protein intake|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=6|issue=6|pages=CD000032|doi=10.1002/14651858.CD000032.pub3|pmid=26031211|vauthors=Ota E, Hori H, Mori R, Tobe-Gai R, Farrar D}}</ref>: Որոշ կանայք կարող են հատուկ բժշկական խորհրդատվության կարիք ունենալ, եթե նրանց սննդակարգը սահմանափակվում է որոշակի բժշկական ցուցումներով, սննդային ալերգիաներով կամ յուրահատակուկ կրոնական/ժողովրդական ավանդույթներով<ref>{{Cite web|url=http://www.choosemyplate.gov/moms-medical-conditions|title={{!}} Choose MyPlate|date=2015-04-29|website=Choose MyPlate|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117030557/http://www.choosemyplate.gov/moms-medical-conditions|archive-date=17 November 2015|access-date=2015-11-15|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref>: Բեղմնավորման ժամանակահատվածում (բեղմնավորումից առաջ և հետո) ֆոլաթթվի (կոչվում է նաև ֆոլատ կամ վիտամին B9) օգտագործումը նվազեցնում է պտղի նյարդային խողովակի զարգացման արատների հավանականությունը (սպինա բիֆիդա)<ref name="pmid16303691">{{cite journal|date=November 2005|title=A decreasing rate of neural tube defects following the recommendations for periconceptional folic acid supplementation|url=http://www.blackwell-synergydoi.comorg/openurl?genre=article&sid=nlm:pubmed&issn=0803-5253&date=2005&volume=94&issue=11&spage=153810.1080/08035250500340396|journal=Acta Paediatrica|volume=94|issue=11|pages=1538–1542|doi=10.1080/08035250500340396|pmid=16303691|vauthors=Klusmann A, Heinrich B, Stöpler H, Gärtner J, Mayatepek E, Von Kries R}}{{dead link|date=March 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>: Նյարդային խողովակը ձևավորվում է հղիության առաջին 28 օրերի ընթացքում: Հղիության թեստերը սովորաբար տալիս են բացասական արդյունք առաջին 14 օրերի ընթացքում, դրա համար էլ անհրաժեշտ է ֆոլաթթվի ադեկվատ քանակի ընդունում նաև նախքան բեղմնավորումը<ref name="pmid11015508">{{cite journal|date=October 2000|title=Decline in prevalence of neural tube defects in a high-risk region of the United States|journal=Pediatrics|volume=106|issue=4|pages=677–683|doi=10.1542/peds.106.4.677|pmid=11015508|vauthors=Stevenson RE, Allen WP, Pai GS, Best R, Seaver LH, Dean J, Thompson S}}</ref>: Ֆոլաթթուն պարունակվում է կանաչ բույսերում, լոբազգիներում և ցիտրուսային մրգերում<ref>{{Cite web|url=https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002408.htm|title=Folic acid in diet: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=www.nlm.nih.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022119/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002408.htm|archive-date=17 November 2015|access-date=2015-11-15|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref>: ԱՄՆ-ում և Կանադայում հացամթերքների մեծամասնությունը հարստացված է ֆոլաթթվով<ref name="pmid18185493">{{cite journal|author1=Centers for Disease Control Prevention (CDC)|date=January 2008|title=Use of supplements containing folic acid among women of childbearing age--United States, 2007|journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report|volume=57|issue=1|pages=5–8|pmid=18185493}}</ref>: Չհագեցած օմեգա-3 ճարպաթթուները կարևոր կառուցվածքային նշանակություն ունեն ուղեղի և ցանցաթաղանթի համար: Դրանք գտնվում են մայրական կաթում<ref name=":6">{{cite journal|date=January 2011|title=Docosahexaenoic acid (DHA) and the developing central nervous system (CNS) – Implications for dietary recommendations|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0300908410001823|journal=Biochimie|series=Bioactive Lipids, Nutrition and Health|volume=93|issue=1|pages=7–12|doi=10.1016/j.biochi.2010.05.005|pmid=20478353|vauthors=Guesnet P, Alessandri JM}}</ref>:Շատ կարևոր է, որպեսզի կինը ստանա չհագեցած ճարպաթթուների ադեկվատ քանակ, ապահովելու համար իր և նորածնի առողջությունն ու բարեկեցությունը<ref name=":6" />: Զարգացող պտուղը այս կարևոր նյութը ստանում է մորից՝ հղիության ժամանակ պլացենտայով, իսկ ծննդաբերությունից հետո՝ մայրական կաթով<ref name="pmid11724467">{{cite journal|date=September 2001|title=Mechanisms of action of docosahexaenoic acid in the nervous system|journal=Lipids|volume=36|issue=9|pages=945–959|doi=10.1007/s11745-001-0805-6|pmid=11724467|vauthors=Salem N, Litman B, Kim HY, Gawrisch K}}</ref>: Շատ միկրոնուտրիենտներ ևս կարևոր են զարգացող պտղի համար, հատկապես այն երկրներում, որտեղ տարածված է մարդկանց թերսնուցումը<ref name="Bat2017">{{cite journal|date=April 2017|title=Multiple-micronutrient supplementation for women during pregnancy|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=4|pages=CD004905|doi=10.1002/14651858.CD004905.pub5|pmid=28407219|vauthors=Haider BA, Bhutta ZA}}</ref>: Չզարգացած և զարգացող երկրներում շատ կանայք ստիպված են լինում արհեստական հավելումների ստանալ երկաթ, ֆոլաթթու և այլ միկրոնուտրիենտներ<ref name="Bat2017" />: Այս հավելումները զարգացող երկրներում մեծացնում են նորածինների դրական ելքի հավանականությունը, սակայն չեն ազդում պերինատալ մահացության վրա<ref name="Bat2017" /><ref>{{cite journal|date=June 2011|title=Maternal multiple micronutrient supplementation and pregnancy outcomes in developing countries: meta-analysis and meta-regression|url=http://www.who.int/bulletin/volumes/89/6/10-083758/en/|deadurl=no|journal=Bulletin of the World Health Organization|volume=89|issue=6|pages=402–411B|doi=10.2471/BLT.10.083758|pmc=3099554|pmid=21673856|archive-url=https://web.archive.org/web/20150907233210/http://www.who.int/bulletin/volumes/89/6/10-083758/en/|archive-date=7 September 2015|vauthors=Kawai K, Spiegelman D, Shankar AH, Fawzi WW|df=dmy-all}}</ref>: Ֆոլաթթվի և երկաթի ադեկվատ քանակների ընդունումը հաճախակի է խորհուրդ տրվում<ref>{{Cite web|url=https://www.canada.ca/en/public-health/services/pregnancy/folic-acid-iron-pregnancy.html|title=Folic acid, iron and pregnancy|last=Canada|first=Public Health Agency of|website=www.canada.ca|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170807202447/https://www.canada.ca/en/public-health/services/pregnancy/folic-acid-iron-pregnancy.html|archive-date=7 August 2017|access-date=2017-08-25|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.cdc.gov/ncbddd/folicacid/recommendations.html|title=Recommendations {{!}} Folic Acid {{!}} NCBDDD {{!}} CDC|date=2017-08-21|work=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=2017-08-25|language=en-us|deadurl=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825060912/https://www.cdc.gov/ncbddd/folicacid/recommendations.html|archive-date=25 August 2017|df=dmy-all}}</ref>: Զարգացած երկրներում՝ ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում, հավելումների մեջ ավելացվում է նաև վիտամին D և կալցիում, որոնք պատասխանատու են պտղի ոսկրերի նորմալ զարգացման համար <ref name="pmid17476978">{{cite journal|year=2007|title=Eating for pregnancy and breast-feeding|journal=The Journal of Family Health Care|volume=17|issue=2|pages=45–49|pmid=17476978|vauthors=Theobald HE}}</ref><ref name="pmid17625571">{{cite journal|date=September 2007|title=Neonatal vitamin D status at birth at latitude 32 degrees 72': evidence of deficiency|journal=Journal of Perinatology|volume=27|issue=9|pages=568–571|doi=10.1038/sj.jp.7211796|pmid=17625571|vauthors=Basile LA, Taylor SN, Wagner CL, Quinones L, Hollis BW}}</ref><ref name="pmid3488981">{{cite journal|date=July 1986|title=Serum levels of vitamin D metabolites, calcium, phosphorus, magnesium and alkaline phosphatase in Finnish women throughout pregnancy and in cord serum at delivery|journal=Human Nutrition. Clinical Nutrition|volume=40|issue=4|pages=287–293|pmid=3488981|vauthors=Kuoppala T, Tuimala R, Parviainen M, Koskinen T, Ala-Houhala M}}</ref>: Ապացուցված չէ վիտամին E-ի դրական ազդեցությունը պտղի լավ ելքի վրա<ref>{{cite journal|last=Rumbold|first=Alice|last2=Ota|first2=Erika|last3=Hori|first3=Hiroyuki|last4=Miyazaki|first4=Celine|last5=Crowther|first5=Caroline A|date=2015-09-07|title=Vitamin E supplementation in pregnancy|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=9|pages=CD004069|doi=10.1002/14651858.cd004069.pub3|pmid=26343254|name-list-format=vanc|df=dmy-all}}</ref>: Ցինկի ընդունումը նվազեցնում է վաղաժամ ծննդաբերության հավանականությունը, սակայն դեռ լիովին պարզաբանված չէ արժե այն կիրառել, թե ոչ<ref>{{cite journal|last=Ota|first=Erika|last2=Mori|first2=Rintaro|last3=Middleton|first3=Philippa|last4=Tobe-Gai|first4=Ruoyan|last5=Mahomed|first5=Kassam|last6=Miyazaki|first6=Celine|last7=Bhutta|first7=Zulfiqar A|date=2015-02-02|title=Zinc supplementation for improving pregnancy and infant outcome|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=2|pages=CD000230|doi=10.1002/14651858.cd000230.pub5|pmid=25927101|name-list-format=vanc|df=dmy-all}}</ref>: Երկաթի ամենօրյա ընդունումը նվազեցնում է մոր մոտ անեմիայի զարգացման ռիսկը<ref>{{cite journal|last=Peña-Rosas|first=Juan Pablo|last2=De-Regil|first2=Luz Maria|last3=Garcia-Casal|first3=Maria N|last4=Dowswell|first4=Therese|date=2015-07-22|title=Daily oral iron supplementation during pregnancy|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=7|pages=CD004736|doi=10.1002/14651858.cd004736.pub5|pmc=4233117|pmid=26198451|name-list-format=vanc|df=dmy-all}}</ref>: Երկաթի ամենօրյա ընդունման վերաբերյալ հետազոտությունները ցույց են տվել, որ այդ դեպքում երկաթի մակարդակը պահպանվում է նորմալ, սակայն դեռ ակնհայտ չեն կլինիկական օգուտները<ref name="AHRQ-iron-supplementation-2015">{{cite journal|last1=McDonagh|first1=M.|last2=Cantor|first2=A.|last3=Bougatsos|first3=C.|last4=Dana|first4=T.|last5=Blazina|first5=I.|date=March 2015|title=Routine Iron Supplementation and Screening for Iron Deficiency Anemia in Pregnant Women: A Systematic Review to Update the U.S. Preventive Services Task Force Recommendation|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0073510/|journal=Evidence Syntheses|series=U.S. Preventive Services Task Force Evidence Syntheses, formerly Systematic Evidence Reviews|issue=123|pmid=25927136}}</ref>: Երկվորյակներ կամ եռյակների սպասող կանայք ավելի մեծ քանակի սննդանյութերի կարիք ունեն, քան միապտուղ հղիները<ref>{{Cite news|url=https://www.choosemyplate.gov/nutritional-needs-during-pregnancy|title=Nutritional Needs During Pregnancy|date=2015-07-01|work=Choose MyPlate|access-date=2017-12-02|language=en|deadurl=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203082850/https://www.choosemyplate.gov/nutritional-needs-during-pregnancy|archive-date=3 December 2017|df=dmy-all}}</ref>: Հղի կանայք պետք է հեռու մնան այնպիսի սննդանյութերից, որոնք կարող են վարակված լինել և թունավորում առաջացնել<ref>{{cite web|url=http://www.choosemyplate.gov/moms-food-safety|title={{!}} Choose MyPlate|date=2015-04-29|website=Choose MyPlate|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117033508/http://www.choosemyplate.gov/moms-food-safety|archive-date=17 November 2015|access-date=2015-11-16|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref>: Մրգերի և բանջարեղենի խնամքով լվանալը, ինչպես նաև մսի, կիսաֆաբրիկատների ջերմամշակումը նվազեցնում են այդ ռիսկը<ref name=":4">{{cite web|url=https://www.cdc.gov/parasites/toxoplasmosis/gen_info/pregnant.html|title=Toxoplasmosis – General Information – Pregnant Women|website=www.cdc.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118053645/http://www.cdc.gov/parasites/toxoplasmosis/gen_info/pregnant.html|archive-date=18 November 2015|access-date=2015-11-16|author=CDC – Centers for Disease Control and Prevention|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref>: Չպաստերիզացված կաթը կարող է պարունակել Լիստերիա, որը կարող է առաջացնել ներածնային մենինգիտ, վաղաժամ ծննդաբերություն և վիժում<ref>{{cite web|url=https://www.cdc.gov/pregnancy/infections-listeria.html|title=Listeria and Pregnancy, Infections|website=www.cdc.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117032055/http://www.cdc.gov/pregnancy/infections-listeria.html|archive-date=17 November 2015|access-date=2015-11-16|deadurl=yes|df=dmy-all}}</ref>: Հղի կանայք նաև ավելի հակաված են սալմոնելային վարակի: Սալմոնելաները կարող են պարունակվել ձվում և թռչնամսում, որոնք նորմալ ջերմամշակում չեն անցել<ref name=":5">{{cite journal|date=April 2010|title=Food-borne illnesses during pregnancy: prevention and treatment|journal=Canadian Family Physician|volume=56|issue=4|pages=341–343|pmc=2860824|pmid=20393091|vauthors=Tam C, Erebara A, Einarson A}}</ref>: Կատվի մազերն ու լավ չեփված միսը կարող են պարունակել տոքսոպլազմա գոնդի և առաջացնել տոքսոպլազմոզ<ref name=":4" />: Նորմալ խոհանոցային հիգիենան կարող է նվազեցնել սրանց ռիսկերը<ref name="Tarlow">{{cite journal|date=August 1994|title=Epidemiology of neonatal infections|journal=The Journal of Antimicrobial Chemotherapy|volume=34 Suppl A|pages=43–52|doi=10.1093/jac/34.suppl_a.43|pmid=7844073|vauthors=Tarlow MJ}}</ref>: Կանայք նաև պետք է հրաժարվեն սնդիկ պարունակող ծովամթերքից, քանի որ դա կարող է առաջացնել բնածին արատներ<ref name=":5" />: Պետք է խուսափել կոֆեինի մեծ քանակներից, քանի որ այն կարող է առաջացնել վիժում: Սակայն կոֆեինի, վաղաժամ ծննդաբերության և պտղի քաշի միջև կապը դեռ պարզաբանված չէ<ref>{{Cite journal|last=Jahanfar|first=Shayesteh|last2=Jaafar|first2=Sharifah Halimah|date=2015-06-09|title=Effects of restricted caffeine intake by mother on fetal, neonatal and pregnancy outcomes|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=6|pages=CD006965|doi=10.1002/14651858.cd006965.pub4|pmid=26058966|name-list-format=vanc|df=dmy-all}}</ref>:
 
=== Քաշի ավելացում ===
76

edits