«Գավառ (քաղաք)»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 4959 բայտ ,  1 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (Ռոբոտ․ Ավելացվել է 1830 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր կատեգորիան)
 
== Պատմություն ==
Հին ժամանակներից քաղաքը հայտնի է եղել Գավառ անունով։ Գավառ քաղաքն ու իր տարածաշրջանը, ըստ [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացու]] «Աշխարհացույցի», մտել է [[Մեծ Հայք]]ի Սյունիքի նահանգի մեջ: Հնագիտական պեղումներից պարզվեց, որ այս տարածքը եղել է բնակեցված դեռևս մ.թ.ա. 2-1 հազարամյակից: Քաղաքը բնակեցված է եղել նաև Արշակունիների թագավորության ժամանակահատվածում (66-428թթ.):
Հին ժամանակներից քաղաքը հայտնի է եղել Գավառ անունով։ Այն ամայացել է [[Շահ Աբաս I]]-ի կազմակերպած բռնագաղթի պատճառով և ամայի է մնացել մինչև 19-րդ դարը։ [[1829]]-[[1830]] թվականներին Բայազետից ներգաղթում են 240 ընտանիք, որոնք էլ բնակավայրը կոչում են Նոր Բայազետ։
 
Հին ժամանակներից քաղաքը հայտնի է եղել Գավառ անունով։ Այն ամայացել է [[Շահ Աբաս I]]-ի կազմակերպած բռնագաղթի պատճառով ևքաղաքն ամայիամայացել է և մնացել է չբնակեցված մինչև 19-րդ դարը։ [[1829]]-[[1830]] թվականներին ԲայազետիցԲայազետ ներգաղթումքաղաքից Գավառ են ներգաղթում 240 ընտանիք, որոնք էլ բնակավայրըբնակավայրն կոչումանվանում են Նոր Բայազետ։
[[1995]] թ.-ի դեկտեմբերի 4-ին բնակավայրը վերանվանվել է Գավառ։ Քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1924 թվականին։
 
===Գավառ քաղաքի հիմնադրման արձանագրություն===
Գավառ քաղաքի բնակատեղին գոյություն է ունեցել դեռևս մ.թ.ա. 8-րդ դարում: Քաղաքը հիմնադրվել է ուրարտական թագավոր [[Ռուսա Ա]]-ի կողմից (մ.թ.ա. 735-713թթ.), որի ապացույցն է Գավառի «Դարի գլուխ» դամբարանադաշտում հայտնաբերված մ.թ.ա. 732թ. սեպագիր արձանագրությունը<ref>[http://www.gavariqaghaqapetaran.am/community-passport Գավառ համայնքի անձնագիր]</ref>: Արձանագրությունը հայտնաբերվել է անվանի հնագետ [[Թադևոս Ավդալբեգյան]]ի կողմից 1927 թ. այդ դամբարանադաշտում կատարվող հնագիտական աշխատանքաների ժամանակ:
 
Ըստ Ավդալբեգյանի նկարագրության, շիրմաքարերի մոտով անցնելիս («Դարիգլուխ» բնակատեղին ժամանակի ընթացքում վերածվել է գերեզմանոցի) նրա որդին` Մարտիկը, մատնացույց է անում գետնի վրա մի շիրմաքար` ասելով, որ «վրան գծեր կան, բայց հայերեն չեն»: Ավդալբեգյանը հասկանում է, որ գործ ունի սեպագիր արձանագրության հետ: Նա ենթադրում է, որ սեպագիրը ժամանակին գտնվելիս է եղել ամրոցի հյուսիսասյին պատի և միջնապատի հատման կետում որտեղից և տեղափոխվել և վեր է ածվել Սողոեյանների ընտանիքի գերեզմանաքարի:<ref>Թադևոս Ավդալբեգյան, Նոր Բայազեդի նորագյուտ սեպագիրը, Տեղեկագիր գիտության և արվեստի, 1929</ref>
 
Ավդալբեգյանի կողմի հայտնաբերված սեպագիր արձանագրությունը իր վրա է սևեռում ուսումնասիրողների ուշադրությունը: Առաջինը դրան անդրադառնում է Արտաշես Քալանթարը, իսկ երեք տարի անց` 1930 թվականին, մեծանուն լեզվաբան Գրիգոր Ղափանցյանը հրատարակում է «Նոր Բայազետի սեպագիր արձանագրությունը» փոքրածավալ, բայց խիստ արժեքավոր աշխատությունը, որում բանասիրական մանսրակրկիտ քննությունից հետո ներկայացնում է սեպագիր արձանագրության թարգմանությունը:
 
====Սեպագրի թարգմանությունը====
Սեպագիրը փորագրված է խորանարդաձև բազալտի քարի վրա` երկու կողմերում, բաղկացած է 8 տողից: Առաջին երեսին արձանագրված տողերը շարունակվում են երկրորդ երեսին:
 
(1) Աստված Խալդուն մեծին: Ռուսան <br>
(2) Սրադուրիյի որդին ասում է. թագավորին Վելիքուխ<br>
(3) նվաճեցի, ստրուկ դարձրի, երկիրն ու վայրը ենթարկեցի <br>
(4) կառավարիչ այնտեղ կարգեցի, խալդական դռներըը<br>
(5) պալատը խախտված վերակառուցեցի, հաստատեցի, անվանելով<br>
(6) Խալդ-քաղաք. Երկրին Բիայնին մեծ<br>
(7) երկրին ամբողջ աշխարհին ի շահս Ռուսայի-Սարդուրիի որդու համար<br>
(8) թագավորի հզոր, որը Բիայնական թագավոր է գրված<ref>Գրիգոր Ղափանցյան, «Նոր Բայազետի սեպագիր արձանագրությունը», 1930 թ., Երևան, էջ 27-28</ref>:<br>
 
Արձանագրություից պարզ է դառնում, որ [[Ռուսա Ա]]-ն գրավում է Վելիքուխի երկիրը և կառուցում քաղաք՝ անվանելով այն Խալդի:
 
Ներկայումս արձանագրությունը ցուցադրության է ներկայացված Գավառի երկրագիտական թանգարանում:
 
== Բնակչություն ==
1507

edits