«Ախալքալաք»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 62 բայտ ,  1 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (Ռոբոտ․ Ավելացվել է 1064 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր կատեգորիան)
| պարամետր2 =
}}
 
'''Ախալքալաք'''<ref>{{ՏՈՒՏ|section=II.A.2|page=46}}</ref> ({{lang-ka|ახალქალაქი}} [ախալքալաքի], թարգմանաբար՝ '''Նոր Քաղաք'''), քաղաք [[Վրաստան]]ում, [[Սամցխե-Ջավախք]] մարզի կազմի մեջ մտնող համանուն շրջանի շրջկենտրոն, [[Ջավախք]] երկրամասի (պատմական [[Մեծ Հայք]]ի [[Գուգարք նահանգ]]ի Վերին Ջավախք գավառի տարածք) կենտրոն։
 
== Քաղաքի պատմություն ==
[[Պատկեր:Akhalkalak Sb.Khach ekeghetci.JPG|ձախից|մինի|Ախալքալաքի Սուրբ Խաչ եկեղեցին և Կարապետ արքեպիսկոպոս Բագրատունու արձանը|248x248px]]
Ախալքալաքը հիշատակվում է 12-րդ դարի վերջերից ի թիվս Հյուսիսային Հայաստանի այլ գավառների՝ վրաց [[Թամար թագուհի|Թամար թագուհու]] կողմից հայ [[Զաքարյաններ]]ին՝ որպես ժառանգական կալվածք փոխանցելու կապակցությամբ։ 1637 թ.թվսկսնին քաղաքը գրավում են օսմանյան թուրքերը, իսկ 1829 թ.թվականին այն անցնում է Ռուսական կայսրության տիրապետության տակ։ 1830-ական թթ. Ախալքալաք քաղաք և գավառ են տեղափոխվում Էրզրումից գաղթած հազարավոր հայեր, որոնք հիմնադրում են 50 գյուղ<ref>Հայկական հարց հանրագիտարան, Երևան, 1996, էջ 25:</ref>։
 
19-րդ դարի ընթացքում Ախալքալաքը դառնում է արհեստավորական կենտրոն, իսկ գավառի գյուղերը սկսում են կարևոր դեր խաղալ Անդրկովկասում հացահատիկի ու մսամթերքի արտադրության բնագավառում։ 1830-ական թթ.թվականների սկզբներին Ախալքալաքում բացվում է Մեսրոպյան ծխական արական դպրոցը։ 1918 թ.թվականի մայիսին Անդրկովկաս կատարած թուրքական արշավանքի պատճառով քաղաքի և գավառի բնակչության ճնշող մեծամասնությունն արտագաղթում է Բակուրիանի անտառներ ու Ծալկայի շրջան։ Գաղթած 80 հազար հայերից 35-40 հազարը զոհվում է<ref>http://www.miacum.am/forum/politics/djavahk/2927</ref>։
 
Հայաստանի և Վրաստանի խորհրդայնացումից հետո, 1921 թ.թվականի նոյեմբերի 6-ին երկու խորհրդային հանրապետությունների միջև պայմանագիր է կնքվում, որի համաձայն Ախալքալաքն ու գավառը անցնում են Վրաստանին։
 
== Նշանավոր ախալքալաքցիներ ==