«Շուշիի թեմական հոգևոր դպրոց»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
{{Տեղեկաքարտ Դպրոց}}
'''Շուշիի թեմական հոգևոր դպրոց''', միջնակարգ ուսումնական հաստատություն [[Շուշի]]ում՝ 9 ուսումնական տարվա տևողությամբ։ Ընդհատումներով գործել է [[1838]]-[[1920]] թթ.։թվականներին։
 
'''Շուշիի թեմական հոգևոր դպրոց''', միջնակարգ ուսումնական հաստատություն [[Շուշի]]ում՝ 9 ուսումնական տարվա տևողությամբ։ Ընդհատումներով գործել է [[1838]]-[[1920]] թթ.։
 
== Պատմական ակնարկ ==
Բացվել է [[1838]] թվականի [[հունիսի 22]]-ին<ref>Ս. Մելքումյան|Լեռնային Ղարաբաղ|Երևան|1990|էջ 108</ref><ref>Ф. Шушинский|Шуша|Баку|1968|стр. 69</ref>։
 
[[Ներսես Աշտարակեցի|Ներսես Աշտարակեցու]] կարգադրությամբկարգադրությամբ՝ [[1852]]-ի նոյեմբերին փակվում է նաև այս դպրոցը։ Դպրոցի վերաբացումը կաթողիկոսը թույլատրում է երեք տարի անց՝ [[1855]]-ի նոյեմբերին։ [[1860]]-ին դպրոցը հանձնվում է Շուշու հասարակության կողմից ընտրված հոգաբարձությանը։ Հոգաբարձությանը հաջողվում է զգալի չափով բարելավել դպրոցի նյութական դրությունը։
 
Դպրոցը մեծ փոփոխությունների է ենթարկվում, երբ [[Մատթեոս Ա Կոնստանդնուպոլսեցի|Մաթեոս կաթողիկոսը]], շուշեցիների խնդրանքով, 1863-ին թվականին դպրոցի տեսուչ է նշանակում [[Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոց]]ում տարիներ առաջ հռչակված [[Պետրոս Շանշյան]]ին։ Վերջինիս օգնականն է եղել [[Պերճ Պռոշյան]]ը, որն այնտեղ դասավանդել է հայոց լեզու, հայ գրականություն և ազգային պատմություն։ Շանշյանի և Պռոշյանի ջանքերով թեմական դպրոցը սկսում է ծաղկել, դառնում է եռդասյան՝ իր երկու ծխական դպրոցներով։ Փոխվում է նաև դպրոցի անունը։ Այն կոչվում է «Եղիշյան ազգային հոգևոր դպրոց»՝ 5-րդ դարի պատմիչ [[Եղիշե]]ի անունով։
 
1877-781878 ուստարում Շուշու թեմական տեսուչ է եղել փիլիսոփայության դոկտոր, հետագայում [[Երևան]]ում հրատարակվող «[[Պսակ]]» թերթի խմբագիր և հասարակական գործիչ [[Վասակ Պապաջանյան]]ը։
 
1903-ին թվականին դպրոցը փակվում է, վերաբացվում է 1905 թվականի աշնանը։ Այն ավելի բարեկարգ տեսք է ստանում 1908-101910 թվերին՝թվականներին՝ տեսուչ [[Ավետիք Տեր-Պողոսյան]]ի ջանքերով։<ref>{{cite book|author=Ս. Կ. Խուդոյան|title=Արևելահայ դպրոցները 1830-1920 թվականներին|publisher=«Լույս»|location=Երևան|year=1987|page=էջ 370-374}}</ref>։ Շուշիի թեմական դպրոցը դադարեցնում է իր գոյությունը [[1920]] թ.։
 
== Աշակերտների քանակը ==
* 1838 թ.թվական - 20<ref>Արձագանք ամսագիր, 23 հունիսի 2010 թ., «[http://www.artsakank.com.cy/am/news/armenian/2010/shushi-school-opens-in-nineteen-thirty-eight 22 Յունիս 1838 Թուին Բացուեցաւ Շուշիի Թեմական Վարժարանին Հայակերտ Հնոցը]»</ref>
* 1870 թ.թվական - 158
* 1893 թ.թվական - 492
* 1909 թ.թվական - 374
 
== Հայտնի դասավանդողներ ==
 
[[Պատկեր:Aram Manoogian.gif|մինի|100px|Արամ Մանուկյան]]
 
== Առարկաներ ==
Դասավանդվել են [[հայոց լեզու]], [[ռուսաց լեզու]], [[պարսկերեն]], [[թվաբանություն]], [[կրոն]], [[պատմություն]] և [[երգեցողություն]]։ [[Սեդրակ Մանդինյան]], առաջին անգամ դասավանդել է [[մանկավարժություն]], իսկ չորրորդ դասարանն ավարտողներից կազմվել է մանկավարժական հատուկ դասարան, որը տեղի ծխական դպրոցի համար պատրաստել է ուսուցիչներ։
== Հայտնի աշակերտներ ==
[[Արամ Մանուկյան (ՀՅԴ)|Արամ Մանուկյան]], [[Արշակ Աթայան]], [[Բախշի Իշխանյան]], [[Գարեգին Ա Հովսեփյան]], [[Գրիգոր Ներսիսյան]], [[Լեո]], [[Հակոբ Խանլարյան]], [[Հակոբ Հովհաննիսյան (կենսաքիմիկոս)|Հակոբ Հովհաննիսյան]], [[Մուրացան]], [[Նիկոլ Դուման]], [[Սողոմոն Մելիք-Շահնազարյանց]], [[Ստեփան Աղաջանյան]], [[Վաղարշ Վաղարշյան]], [[Վարդան Աբովյան]], [[Տմբլաչի Խաչան]], Վանա Իշխան և այլն։
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
 
== Տես նաև ==
* [[Շուշիի ռեալական ուսումնարան]]
 
== Ծանոթագրություններ ==
==== Գրականություն ====
{{ծանցանկ}}
 
==== Գրականություն ====
* Լեո, «Պատմութիւն Ղարաբաղի հայոց թեմական հոգեւոր դպրոցի - 1838-1913», Թիֆլիզ, 1914, 692 էջ։
* Մ. Հ. Սանթրոսյան, «Արևելահայ դպրոցը 19-րդ դարի առաջին կեսին», էջ 412-418։
 
==== Մամուլ ====
* «Արարատ», 1871, Թ. էջ 295-301; 349-351։ 1873, Ը. էջ 310-312։ 1888, Թ. էջ 866-885։ 1893, էջ 866-885։
* «Նոր դպրոց», 1909, թիվ 1, էջ 89։ 1909, թիվ 6-7, էջ 149։ 1913, թիվ 4, էջ 52-64։ 1913, թիվ 5, էջ 63-72։ 1913, թիվ 6, էջ 61-63։ 1913, թիվ 7, էջ 11-18։