Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

չ
clean up, փոխարինվեց: )- → ), oգտվելով ԱՎԲ
 
== Բանահյուսության մեջ ==
Ամենահայտնի դժոխային շունը, երևի, [[Կերբերոս|Կերբերոսն]]ն է՝ [[Հադես|Հադեսի]]ի պահապանը հունական առասպելաբանության մեջ։ Դժոխային շունը հայտնվում է նաև հյուսիսային-եվրոպական առասպելաբանության և բանահյուսության մեջ որպես Վայրի Որսի մաս։ Այդ շները տարբեր անուններ ունեն տեղական բանահյուսություններում, սակայն տիրապետում են դժոխային շների տիպիկ բնավորության գծերին։ [[Մեծ Բրիտանիա]]յում շատ անուններ տրվում են երևույթներով․ Արևելյան Անգլիայի ''Սև Շակ'' (որը իր առասպալական արմատներով մտնում է վիկինգների, ինչպես նաև կելտերի առասպելաբանության մեջ), Մեն կղզու ''Մուդդի Դուն''<ref name="ReferenceA">{{книга |автор=Rose, Carol |заглавие=Giants, Monsters & Dragons: An Encyclopedia of Folklore, Legend, and Myth |ответственный= |ссылка= |место=New York |издательство=Norton |год=2000 |том= |страниц= |страницы= |isbn=0-393-32211-4 |ref= }}</ref>, ''Ուելսի Գվիլլուն'' և այլն։ Բացի այդ՝ հարկ է նման անուններն անվանել ինչպես Գարմը՝ սկանդինավյան առասպելաբանության մեջ, և [[Հեկատա (աստվածուհի)|Հեկատան]]՝ հունական առասպելաբանության մեջ, քանի որ դժոխային շները, որոնք հսկում էին խաչմերուկները, ոռնոցով ազդարարում էին նրա գալուստը։ Դժոխային շների մասին ամենահին հիշատակումները հանդիպում են Վալտեր Մապի De nugis curialium ([[1190]])-, ում և վալիական առասպելաբանության Մաբինոգիի Չորս ճյուղերը շարքում (10-12-րդ դարեր)։
 
Հարավային Մեքսիկայի և Կենտրոնական Ամերկայի բանահյուսության մեջ դժոխայն շունը կրում է Կախեդո անունը և ներկայանում է մեծ սև շան տեսքով, որը ուշ գիշերով գյուղական ճանապարհներին հետևում է ճանապարհորդներին։ Այս տերմինը տարածվել է ամերիկական այնպիսի բլյուզ երաժշտության մեջ, ինչպիսին է Ռոբերտ Ջոնսոնի «Hellhound on my Trail» երգը։
 
=== Մուդդի Դու ===
Մուդդի Դու անունը Մեն<ref>{{книга |авторname=Rose, Carol |заглавие=Giants, Monsters & Dragons: An Encyclopedia of Folklore, Legend, and Myth |ответственный= |ссылка= |место=New York |издательство=Norton |год=2000 |том= |страниц= |страницы= |isbn=0-393-32211-4 |ref= }}<"ReferenceA"/ref> կղզու բանահյուսության մեջ կրում է սև շունը, որը ապրում է բացառապես Պիլ ամրոցում<ref name="mackillop">{{Citation|last=Mackillop|first=James|year=1998|title=Dictionary of Celtic Mytholgy|place=Oxford|publisher=Oxford University Press|ISBN=0192801201}}</ref>: Շանը նկարագրում են որպես «մեծ, հորթի հասակի, անագե ամանների չափի աչքերով»<ref name="mackillop" /><ref>Killip (1976), Folkore of the Isle of Man, p. 150</ref>: Ամենից հաճախ Մուդդի Դուին տեսնում է ամրոցի թիկնազորը, որից էլ դուրս են եկել ուրվական-շան մասին առաջին խոսակցությունները<ref>Rose, Carol. Giants, Monsters & Dragons: An Encyclopedia of Folklore, Legend, and Myth. New York: Norton, 2000. Print</ref>:
=== Եկեղեցական Գրիմ ===
Եկեղեցական ''Գրիմը'' անգլիական և սկանդինավյան բանահյուսության կերպարներից է։ Գրիմները եկեղեցու ոգիների ուղեկցողներն են և կոչված են հսկել եկեղեցու բարեկեցությունը։ Նրանք կարող են հայտնվել սև շների կամ ձևափոխաված մարդկային փոքրիկ սևամորթ կերպարանքների ձևով<ref name=arrow>{{книга |автор=Arrowsmith, Nancy |заглавие=A Field Guide to the Little People |ответственный= |ссылка= |место=London |издательство=Pan |год=1978 |том= |страниц= |страницы= |isbn=0-330-25425-1 |ref= }}</ref>։
 
Շվեդական ''Կիրկգրիմը'' նույնացվում է այն կենդանիների ոգիների հետ, որոնց նորակառույց եկեղեցիներում զոհաբերել են վաղ քրիստոնյաները<ref>[https://books.google.co.uk/books?id=_wTCSv2CGqUC&pg=PA247&lpg=PA247&dq=%22church+grim%22&source=web&ots=gJyRNssOQV&sig=gidEE_3Oi_Ioag4jiZDQZ4x7_uM&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=7&ct=result Scandinavian Folk Belief and Legend], Reimund Kvideland, Henning K. Sehmsdorf, p247, 1991, ISBN 0-8166-1967-0 accessed 2008-10-20</ref>։ Եվրոպայի որոշ մասերում, ներառյալ [[Մեծ Բրիտանիա|Մեծ Բրիտանիան]]ն և [[Սկանդինավիա|Սկանդինավիան]]ն, ընդունված էր կառուցվող եկեղեցու հյուսիսային մասում ողջ-ողջ թաղել սև շներին՝ այդպիսով ստեղծելով պահապան ոգի՝ եկեղեցական գրիմ, որը պիտի պաշտպաներ եկեղեցին սատանայից<ref name=arrow/>։
 
Գրիմի կերպարը հիմնավորվել է գրականության մեջ։ Այսպես, [[1914]] թվականին «The Century Magazine» պարբերականում հրատարակվեց Դեն Ֆիլպոտտսի «The Church-grim» պատմությունը։ Որպես վտանգի նախազգուշացում՝ գրիմը հայտնվում է նաև Հարրի Փոթերի մասին պատմող գրքի 3-րդ մասում։
 
== Մշակույթում ==
Ավելի ուշ շրջանում դժոխային շների կերպարը զարգացում է գտել գրականության մեջ․ ավելի հայտնի կերպարներ, ինչպես Գրիմը, հիշատակվում են «Հարրի Փոթերում» և Շերլոկ Հոլմսի մասին պատմող վեպում (Բասկերվիլների Շունը)։ Նաև հայտնվում է Ռիկ Ռիորդանի գրքերի շարքում։
 
Համակարգչային և դերային խաղերում այս կերպարը հանդիասնում է ամենահայտնիներից մեկը․ դժոխային շները տարբեր սատանայական արարածների ուղեկցորդն են։ Նրանք կարող են կրակ արտաշնչել և անխոնջաբար հետևել փախստականների։ Դժոխային շունը որոշ աղբյուրներում սատանայի ծառան է և հայտնվում է տանելու այն մարդու հոգին, որը նրա հետ պայմանագիր է կնքել։ Դժոխային շները հիշատակվում են «[[Գերբնական (հեռուստասերիալ)|Գերբնականը]]» սերիալում։
 
== Ծանոթագրություններ ==