Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

Առանց խմբագրման ամփոփման
{{Տաքսոտուփ2|Վիքիդատա=այո}}'''Ասպիրակ''' ({{lang-lat|Spiraea}}), թագուհի մարգաց, մարգուդշխո, [[վարդազգիներ]]ի ([[վարդածաղիկներ]]) ընտանիքի տերևաթափ թփերի ցեղ։ Հայտնի է 20 (այլ տվյալներով՝ 40), ՀՀ-ում՝ 2 տեսակ՝ {{bt-armlat|ասպիրակ աղեղնաեզր|S. crenata}} և {{bt-armlat|ասպիրակ արևքուրիկատերև|S. hypericifolia}}։ Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է սաղարթավոր անտառների բացատներում։
{{Taxobox
| name = Ասպիրակ
| image file = Spiraea - flowers (aka).jpg
| image title =
| image descr = Ասպիրակի ծաղիկները
| regnum = Բույսեր
|divisio = [[Ծածկասերմեր]]
|classis = [[Երկշաքիլավորներ]]
|ordo = [[Վարդածաղկավորներ]]
|familia = [[Վարդազգիներ]]
|subfamilia = [[Սալորազգիներ]]
|genus = Ասպիրակ
| latin = Spiraea
| author = [[L.]], 1753
| syn =
* {{bt|Eleiosina|[[Raf.]]}}
* {{bt|Pentactina|[[Nakai]]}}
| arm_syn =
*Թագուհի մարգաց
* Մարգուդշխո
| typus = ''Spiraea salicifolia''
| children =
| range map =
| range map caption =
| range map width =
| range legend =
| iucnstatus =
| wikispecies = Spiraea
| commons = Category:Spiraea
| iucn =
| itis = 25328
| ncbi = 23224
| eol = 29951
| grin = 11409
| ipni = 34048
}}'''Ասպիրակ''' ({{lang-lat|Spiraea}}), թագուհի մարգաց, մարգուդշխո, [[վարդազգիներ]]ի ([[վարդածաղիկներ]]) ընտանիքի տերևաթափ թփերի ցեղ։ Հայտնի է 20 (այլ տվյալներով՝ 40), ՀՀ-ում՝ 2 տեսակ՝ {{bt-armlat|ասպիրակ աղեղնաեզր|S. crenata}} և {{bt-armlat|ասպիրակ արևքուրիկատերև|S. hypericifolia}}։ Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է սաղարթավոր անտառների բացատներում։
== Ձևաբանություն ==
Ցողունը կլոր է, բարձրությունը՝ 1-1, 5 մ։ Տերևները հերթադիր են, ատամնաեզր կամ սղոցաեզր։ [[Ծաղկաբույլ]]ը վահանաևման է, հովաևոցանման կամ հուրանանման, ծաղիկը՝ երկսեռ, սպիտակ, կարմիր, ծիրանագույն և այլն։ Ծաղկում է հունիս-հուլիսին։ Պտուղը տերևապտուղ է, սերմերը՝ մանր, թևավոր։
 
==Բուժիչ նշանակություն==
Ժողովրդական բժշկության մեջ օգտագործում են ծաղկաբույլերը, արմատները և վերգետնյա մասը։ Հավաքում են ծաղկելու շրջանում, իսկ արմատները՝ աշնանը։ Բացի աղաղանյութերից, այս բույսի մեջ կան [[ֆլավանոնիդներ]], եթերային յուղ, լորձ, [[սալիցիլաթթու]] և այլն։ Ժողովրդական բժշկության մեջ այս բույսով բուժում են կոկորդը, աղեստամոքսային հիվանդությունները, արնալուծը և սակավարյունությունը։ Չորացած ծաղիկների փոշին շնչում են [[հարբուխ|հարբուխի]] ժամանակ։ Ծաղիկները և արմատներն օգտագործում են [[ռևմատիզմ|ռևմատիզմի]], արնալուծի, արյան բարձր ճնշման բուժման և թարախային վերքերի, խոցերի ժամանակ։ Խոտը և արմատները երբեմն օգտագործում են չարորակ ուռուցքների ժամանակ։
Ժողովրդական բժշկության մեջ այս բույսով բուժում են կոկորդը, աղեստամոքսային հիվանդությունները, արնալուծը և սակավարյունությունը։ Չորացած ծաղիկների փոշին շնչում են [[հարբուխ|հարբուխի]] ժամանակ։ Ծաղիկները և արմատներն օգտագործում են [[ռևմատիզմ|ռևմատիզմի]], արնալուծի, արյան բարձր ճնշման բուժման և թարախային վերքերի, խոցերի ժամանակ։ Խոտը և արմատները երբեմն օգտագործում են չարորակ ուռուցքների ժամանակ։
Գտել են, որ 20% խոսքի [[թրմօղի|թրմօղին]] ունի հակաբակտերիալ ազդեցություն և նպաստում է վերքերի, խոցերի, նաև այրվածքների ապաքինմանը և մաշկի վերականգնմանը։
Ծաղիկների պատրաստուկներն ունեն հանգստացնող հակակծկային ազդեցություն կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա։ Իջեցնում է մազանոթների պատերի անցանելիությունը և կանխարգելում ստամոքսի խոցի և [[էրոզա|էրոզայի]] առաջացումը։ Բուժում է ռևմատիզմը և մրսածությունը։ Նույն ազդեցությունն ունեն նաև դրա արմատները։