«Շիա իսլամ»–ի խմբագրումների տարբերություն

 
Շիաները մեծամասնություն են կազմում [[Իրան|Իրանում]], [[Իրաք|Իրաքում]], [[Ադրբեջան|Ադրբեջանում]] և [[Բահրեյն|Բահրեյնում]]<ref name="mafhoum1">{{cite web|url=http://www.mafhoum.com/press9/282S26.htm|title=Foreign Affairs – When the Shiites Rise – Vali Nasr|publisher=Mafhoum.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140115124722/http://www.mafhoum.com/press9/282S26.htm|archivedate=15 January 2014|accessdate=2014-01-27|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref><ref name=":7">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/6213248.stm|work=BBC News|title=Quick guide: Sunnis and Shias|date=2006-12-11|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081228101639/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/6213248.stm|archivedate=28 December 2008|df=dmy-all}}</ref>։ Նրանք բավականին շատ են նաև [[Լիբանան|Լիբանանում]] (մեծամասնություն չեն, սակայն ամենամեծ խումբն են)։ Շիաները կազմում են տեղական բնակչության 36,3%-ը, իսկ Միջին Արևելքի (այդ թվում նաև Իրանը) ամբողջ մուսուլման բնակչության 38,6%-ը<ref name="sha">{{cite book|url=|title=Atlas of the Middle East|last=|first=|last2=|first2=|date=2008|publisher=[[National Geographic Society|National Geographic]]|isbn=978-1-4262-0221-6|edition=Second|series=|volume=|place=|publication-place=Washington, DC|pages=80–81|doi=|oclc=|id=|postscript=<!--None-->|author-link=|author2-link=|accessdate=}}</ref>։
 
Շիաները Լիբանանի բնակչության 27-35% են, [[Եմեն|Եմենի]] բնակչության 35%-ը, այլ տվյալներով՝ 35-40%-ը<ref>{{cite web|url=http://islamicweb.com/beliefs/cults/shia_population.htm|title=How many Shia?|publisher=Islamicweb.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110525012639/http://www.islamicweb.com/beliefs/cults/shia_population.htm|archivedate=25 May 2011|accessdate=2011-05-04|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref>, [[Քուվեյթ|Քուվեյթի]] բնակչության 30-35%-ը (տվյալներ չկան քաղաքացիություն չունեցողների համար)<ref name="irfr2012">{{cite web|url=https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2012&dlid=208398#wrapper|title=International Religious Freedom Report for 2012|year=2012|work=[[US State Department]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170627000111/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2012&dlid=208398#wrapper|archivedate=27 June 2017|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref><ref name="ssi">{{cite web|url=http://www.strategicstudiesinstitute.army.mil/pdffiles/pub861.pdf|title=The New Middle East, Turkey, and the Search for Regional Stability|date=April 2008|work=[[Strategic Studies Institute]]|page=87|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150318173523/http://www.strategicstudiesinstitute.army.mil/pdffiles/pub861.pdf|archivedate=18 March 2015|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref>, [[Թուրքիա|Թուրքիայի]] բնակչության ավելի քան 20%-ը<ref name="PRC" /><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=lFFRzTqLp6AC&pg=PP1|title=The Alevis in Turkey: The Emergence of a Secular Islamic Tradition|last=Shankland|first=David|publisher=Routledge|year=2003|isbn=978-0-7007-1606-7|location=}}</ref>, [[Պակիստան|Պակիստանի]] բնակչության 5-20%-ը<ref>{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Pakistan.pdf|title=Country Profile: Pakistan|date=February 2005|work=[[Library of Congress Country Studies]] on Pakistan|publisher=[[Library of Congress]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050717171649/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Pakistan.pdf|archivedate=17 July 2005|accessdate=2010-09-01|quote=''Religion: The overwhelming majority of the population (96.3 percent) is Muslim, of whom approximately 95 percent are Sunni and 5 percent Shia.''|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref><ref name="PRC" />, իսկ [[Աֆղանստան|Աֆղանստանի]] բնակչության 10-19%-ը<ref name="lcweb2.loc.gov">{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf|title=Shia women too can initiate divorce|date=August 2008|publisher=[[Library of Congress Country Studies]] on Afghanistan|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140408085103/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf|archivedate=8 April 2014|accessdate=2010-08-27|quote=''Religion: Virtually the entire population is Muslim. Between 80 and 85 percent of Muslims are Sunni and 15 to 19 percent, Shia.''|deadurl=yes|df=}}</ref><ref name="CIAAFG">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af&regionCode=sas&#af|title=Afghanistan|work=[[Central Intelligence Agency]] (CIA)|publisher=[[The World Factbook]] on Afghanistan|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100528122742/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af&regionCode=sas&#af|archivedate=28 May 2010|accessdate=2010-08-27|quote=Religions: Sunni Muslim 80%, Shia Muslim 19%, other 1%|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref>։
 
Սաուդյան Արաբիայում կան շիական տարբեր համայնքներ, այդ թվում՝ Արևելյան նահանգում տասներկուական [[բահրեյնցիներ]] և Մադինաում Նախավիլաներ, իսմայիլական սուլեյմանիյա և զեյդիականներ Նաջրանում։ Հաշվարկները ցույց են տալիս, որ շիա քաղաքացիների թիվը 2-4 միլիոն է կամ կոպիտ հաշվարկով տեղական բնակչության 15%-ը<ref>{{cite news|last=al-Qudaihi|first=Anees|title=Saudi Arabia's Shia press for rights|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/7959531.stm|publisher=BBC Arabic Service|accessdate=24 March 2009|date=2009-03-24|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100407072038/http://news.bbc.co.uk/2/hi/7959531.stm|archivedate=7 April 2010|df=dmy-all}}</ref>։
 
{{Pie chart
|value5 = 0.1
|color5 = Orange
}}Շիաները Լիբանանի բնակչության 27-35% են, [[Եմեն|Եմենի]] բնակչության 35%-ը, այլ տվյալներով՝ 35-40%-ը<ref>{{cite web|url=http://islamicweb.com/beliefs/cults/shia_population.htm|title=How many Shia?|publisher=Islamicweb.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110525012639/http://www.islamicweb.com/beliefs/cults/shia_population.htm|archivedate=25 May 2011|accessdate=2011-05-04|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref>, [[Քուվեյթ|Քուվեյթի]] բնակչության 30-35%-ը (տվյալներ չկան քաղաքացիություն չունեցողների համար)<ref name="irfr2012">{{cite web|url=https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2012&dlid=208398#wrapper|title=International Religious Freedom Report for 2012|year=2012|work=[[US State Department]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170627000111/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2012&dlid=208398#wrapper|archivedate=27 June 2017|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref><ref name="ssi">{{cite web|url=http://www.strategicstudiesinstitute.army.mil/pdffiles/pub861.pdf|title=The New Middle East, Turkey, and the Search for Regional Stability|date=April 2008|work=[[Strategic Studies Institute]]|page=87|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150318173523/http://www.strategicstudiesinstitute.army.mil/pdffiles/pub861.pdf|archivedate=18 March 2015|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref>, [[Թուրքիա|Թուրքիայի]] բնակչության ավելի քան 20%-ը<ref name="PRC" /><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=lFFRzTqLp6AC&pg=PP1|title=The Alevis in Turkey: The Emergence of a Secular Islamic Tradition|last=Shankland|first=David|publisher=Routledge|year=2003|isbn=978-0-7007-1606-7|location=}}</ref>, [[Պակիստան|Պակիստանի]] բնակչության 5-20%-ը<ref>{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Pakistan.pdf|title=Country Profile: Pakistan|date=February 2005|work=[[Library of Congress Country Studies]] on Pakistan|publisher=[[Library of Congress]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050717171649/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Pakistan.pdf|archivedate=17 July 2005|accessdate=2010-09-01|quote=''Religion: The overwhelming majority of the population (96.3 percent) is Muslim, of whom approximately 95 percent are Sunni and 5 percent Shia.''|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref><ref name="PRC" />, իսկ [[Աֆղանստան|Աֆղանստանի]] բնակչության 10-19%-ը<ref name="lcweb2.loc.gov">{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf|title=Shia women too can initiate divorce|date=August 2008|publisher=[[Library of Congress Country Studies]] on Afghanistan|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140408085103/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf|archivedate=8 April 2014|accessdate=2010-08-27|quote=''Religion: Virtually the entire population is Muslim. Between 80 and 85 percent of Muslims are Sunni and 15 to 19 percent, Shia.''|deadurl=yes|df=}}</ref><ref name="CIAAFG">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af&regionCode=sas&#af|title=Afghanistan|work=[[Central Intelligence Agency]] (CIA)|publisher=[[The World Factbook]] on Afghanistan|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100528122742/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af&regionCode=sas&#af|archivedate=28 May 2010|accessdate=2010-08-27|quote=Religions: Sunni Muslim 80%, Shia Muslim 19%, other 1%|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref>։
}}Բավականին շատ շիական համայնքներ կան [[Ինդոնեզիա|Ինդոնեզիայում]]՝ Արևմտյան Սումատրայի և Աչեի ափամերձ շրջաններում<ref name="Leo">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eYSA2uew3CUC&pg=PA261|title=International Religious Freedom (2010): Annual Report to Congress|author=Leonard Leo|publisher=Diane Publishing|isbn=978-1-4379-4439-6|pages=261–|accessdate=24 October 2012}}</ref>։ Հարավարևելյան Ասիայի մնացած շրջաններում շիաները աննշան թիվ են կազմում․ այստեղ բնակչությունը հիմնականում սուննիական ուղղություններից շաֆիական մազհաբի հետևորդ է։
 
Սաուդյան Արաբիայում կան շիական տարբեր համայնքներ, այդ թվում՝ Արևելյան նահանգում տասներկուական [[բահրեյնցիներ]] և Մադինաում Նախավիլաներ, իսմայիլական սուլեյմանիյա և զեյդիականներ Նաջրանում։ Հաշվարկները ցույց են տալիս, որ շիա քաղաքացիների թիվը 2-4 միլիոն է կամ կոպիտ հաշվարկով տեղական բնակչության 15%-ը<ref>{{cite news|last=al-Qudaihi|first=Anees|title=Saudi Arabia's Shia press for rights|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/7959531.stm|publisher=BBC Arabic Service|accessdate=24 March 2009|date=2009-03-24|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100407072038/http://news.bbc.co.uk/2/hi/7959531.stm|archivedate=7 April 2010|df=dmy-all}}</ref>։
 
}}Բավականին շատ շիական համայնքներ կան [[Ինդոնեզիա|Ինդոնեզիայում]]՝ Արևմտյան Սումատրայի և Աչեի ափամերձ շրջաններում<ref name="Leo">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eYSA2uew3CUC&pg=PA261|title=International Religious Freedom (2010): Annual Report to Congress|author=Leonard Leo|publisher=Diane Publishing|isbn=978-1-4379-4439-6|pages=261–|accessdate=24 October 2012}}</ref>։ Հարավարևելյան Ասիայի մնացած շրջաններում շիաները աննշան թիվ են կազմում․ այստեղ բնակչությունը հիմնականում սուննիական ուղղություններից շաֆիական մազհաբի հետևորդ է։
 
Նիգերիայում շիական զգալի փոքրամասնություն է առկա, որը կազմված է Քանո և Սոքոթո պետությունների շուրջ կենտրոնացած Շիական շարժման ներկայացուցիչներից<ref name="PRC" /><ref name="mgmpPRC" /><ref>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/201011170502.html|title=Nigeria: 'No Settlement With Iran Yet'|date=16 November 2010|publisher=This Day|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121018004932/http://allafrica.com/stories/201011170502.html|archivedate=18 October 2012|author=Paul Ohia|deadurl=no|df=dmy-all}}</ref>։ Մի շարք աֆրիկյան քաղաքներում, օրինակէ [[Քենիա]]<ref name="Nairobi">Helene Charton-Bigot, Deyssi Rodriguez-Torres. ''Nairobi Today. the Paradox of a Fragmented City''. African Books Collective, 2010. {{ISBN|9987-08-093-6|978-9987-08-093-9}}. [https://books.google.com/books?id=SLX9n4fG5V8C&pg=PA239 p. 239]</ref>, [[Հարավային Աֆրիկա]]<ref name="Matthée2008">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hwGjbDurQ5IC&pg=PA136|title=Muslim Identities and Political Strategies: A Case Study of Muslims in the Greater Cape Town Area of South Africa, 1994–2000|author=Heinrich Matthée|publisher=kassel university press GmbH|year=2008|isbn=978-3-89958-406-6|pages=136–|accessdate=14 August 2012}}</ref>, [[Սոմալի]]<ref>Mohamed Diriye Abdullahi. ''Culture and customs of Somalia''. Greenwood Publishing Group, 2001. {{ISBN|0-313-31333-4|978-0-313-31333-2}}. [https://books.google.com/books?id=2Nu918tYMB8C&pg=PA55 p. 55]</ref>, կան շիական տարբեր ուղղությունների փոքրամասնություններ, որոնք գաղութային շրջանում Հարավային Ասիայից, օրինակ՝ Խոջա, գաղթածների ժառանգորդներն են<ref name="HaseMiyake2002">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Qh0EAQAAIAAJ|title=South Asian migration in comparative perspective, movement, settlement and diaspora|author1=Yasurō Hase|author2=Hiroyuki Miyake|author3=Fumiko Oshikawa|publisher=Japan Center for Area Studies, National Museum of Ethnology|year=2002}}</ref>։