«Խորհրդա-գերմանական պայմանագիր (1939)»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
Ռոբոտ․ Տեքստի ավտոմատ փոխարինում (-books.google.com/ +books.google.am/)
չ (Ռոբոտ․ Տեքստի ավտոմատ փոխարինում (-books.google.com/ +books.google.am/))
1922 թվականի ապրիլի 16-ին Գերմանիան և ԽՍՀՄԸ կնքեցին [[Ռապալլոյի պայմանագիր (1922)|Ռապալլոյի պայմանագիր]], որով հրաժարվեցին միմյանց հանդեպ ֆինանսական և տարածքային պահանջներից<ref>{{cite journal|url=http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/interwar/rapallo.htm|title=German–Russian agreement|place=Rapallo|date=16 April 1922|publisher=Mt Holyoke|ref=harv}}.</ref>: Յուրաքանչյուր կողմը նաև երաշխավորեց իր չեզոքությունը մյուսի վրա հարձակվելու դեպքում 1926 թվականի [[Բեռլինի պայմանագիր (1926)|Բեռլինի պայմանագրով]]<ref>{{cite journal|url=http://avalon.law.yale.edu/20th_century/berlin_001.asp|title=Treaty of Berlin Between the Soviet Union and Germany|date=24 April 1926|publisher=Yale|ref=harv}}.</ref>: Մինչդեռ երկու երկրների միջև առևտրային հարաբերությունները վատացել էին Առաջին աշխարհամարտից հետո, 1920-ական թվականներին կնքվեցին մի շարք առևտրային համաձայնագրեր, որոնց արդյունքում առևտուրը դարձավ 433 միլիոն [[ռայխսմարկ]] տարեկան 1927 թվականի դրությամբ:{{Sfn|Ericson|1999|pp=14–5}}
 
1930-ական թվականներին [[Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցություն|Նացիստական կուսակցությունը]] [[Ադոլֆ Հիտլեր]]ի ղեկավարությամբ եկավ իշանության, ինչը աճեցրեց լավածությունը ԽՍՀՄ-ի և այլ սլավոնական երկրների միջև{{Sfn|Bendersky|2000|p=177}}: Բացի այդ հակասեմետական նացիստները ասոցացնում էին հրեաներին կոմունիզմի և ֆինանսական կապիտալիզմի հետ<ref>{{cite book|last1=Lee|first1=Stephen J|last2=Paul|first2=Shuter|title=Weimar and Nazi Germany|publisher=Heinemann|year=1996|isbn=0-435-30920-X|page=33}}.</ref>{{Sfn|Bendersky|2000|p=159}}: Ըստ նացիստների տեսության ԽՍՀՄ-ը ղեկավարում էին «Հրեա Բոլշևիկները»<ref>{{cite book|last1=Müller|first1=Rolf-Dieter|url=https://books.google.comam/books/about/Hitler_s_War_in_the_East_1941_1945.html?id=IfHaDYVfGlgC|first2=Gerd R|last2=Ueberschär|title=Hitler's War in the East, 1941–1945: A Critical Assessment|publisher=Berghahn|year=2002|isbn=978-1-57181-293-3|page=244}}.</ref>: 1934 թվականին Հիտլերը իր խասքում նշել է, որ անխուսափելի է ճակատամարտը Պանսլավիզմի և Նեոսլավիզմի դեմ և հաղթանակը կբերի համաշխարհային վերելք, չնայած նա նշել էր, որ ռուսների հետ ճանապարհ կգնա, եթե նրանք օգնեն իրեն<ref>{{cite book|last=Rauschning|first=Hermann|title=Hitler Speaks: A Series of Political Conversations With Adolf Hitler on His Real Aims|publisher=Kessinger|year=2006|isbn=978-1-4286-0034-8|pages=136–7}}.</ref>: Գերմանիայի հակաբոլշևիկյան տրամադրվածությունները և ԽՍՀՄ արտաքին պարտքը բերեցին առևտրային հարաբերությունների անկմանը<ref>{{cite journal|last=Ericson|first=Edward E III|title=Karl Schnurre and the Evolution of Nazi–Soviet Relations, 1936–1941|journal=German Studies Review|volume=21|date=May 1998|pages=263–83|issue=2|doi=10.2307/1432205|ref=harv|jstor=1432205}}.</ref> 1934 թվականի ԽՍՀՄ ապրանքների ներմուծումը Գերմանիա իջավ 223 միլիոն Ռայսմարկի{{Sfn|Ericson|1999|pp=14–5}}{{Sfn|Hehn|2005|p=212}}:
 
1936 թվականին Գերմանիան և [[Իտալական ֆաշիզմ|Ֆաշիստական Իտալիա]]ն սատարեցին [[Իսպանիան Ֆրանկոյի օրոք|իսպանացի ազգայնականներին]] [[Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմ]]ի ժամանակ, մինչդեռ ԽՍՀՄ-ը սատարում էր մասնակից սոցիալիստ [[Իսպանիայի երկրորդ հանրապետություն|Հանրապետականներին]]<ref name="Jurado 2006, page 5">{{cite book|last1=Jurado|first1=Carlos Caballero|first2=Ramiro|last2=Bujeiro|title=The Condor Legion: German Troops in the Spanish Civil War|publisher=Osprey|year=2006|isbn=1-84176-899-5|pages=5–6}}.</ref>: Այսպիսով Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմը դարձավ միջանկյալ պատերազմ Գերմանիայի և ԽՍՀՄ-ի միջև<ref>{{cite book|first=Michael|last=Lind|title=Vietnam, the Necessary War: A Reinterpretation of America's Most Disastrous Military Conflict|publisher=Simon & Schuster|year=2002|isbn=978-0-684-87027-4|page=59}}.</ref>: 1936 թվականին Գերմանիան և Ճապոնիան կնքեցին [[Հակակոմինտեռն պակտ]]ը<ref name="weinberg">{{cite book|last=Gerhard|first=Weinberg|title=The Foreign Policy of Hitler's Germany Diplomatic Revolution in Europe 1933–36|place=Chicago|publisher=University of Chicago Press|year=1970|page=346}}.</ref>, որին մեկ տարի անց միացավ [[Իտալիայի թագավորություն|Իտալիան]]<ref name="Jurado 2006, page 5"/><ref>{{cite book|first=Robert Melvin|last=Spector|title=World Without Civilization: Mass Murder and the Holocaust, History, and Analysis|page=257}}.</ref>:
Գերմանիայի համար [[Ավտարկիա|ավտարկիկ]] տնտեսական իրավիճակը կամ դաշնակցությունը Բրիտանիայի հետ անհնար էր, լավ հարաբերությունները ԽՍՀՄ հետ, որպեսզի ստանա հումք, անհրաժեշտ էր{{Sfn|Ericson|1999|pp=1–2}}: Հետագայում սպասված բրիտանական շրջափակումը բերեց դեպի Գերմանիա անհրաժեշտ հումքի մատակարարման նվազման{{Sfn|Ericson|1999|pp=3–4}}: Մյունխենի համաձայնագրից հետո, Գերմանիան ռազմական կարիքները բավարարելու համար և ԽՍՀՄ-ը ռազմական տեխնիկայի պահանջարկի համար սկսեցին քննարկում 1938 թվականի վերջից մինչև 1939 թվականի մարտը{{Sfn|Ericson|1999|pp=29–35}}: ԽՍՀՄ-ի երրորդ հնգամյա պլանով նախատեսված էր տեխնիկական վերազինում իրականացնել արդյունաբերության ոլորտում{{Sfn|Ericson|1999|pp=1–2}}{{Sfn|Hehn|2005|pp=42–43}}: Գրեմանիայի պատերազմի նախագծողները հաշվեցին հումքի լուրջ դեֆիցիտ, եթե Գերմանիան սկսի պատերազմ առանց ԽՍՀՄ-ի մատակարարումների{{Sfn|Ericson|1999|p=44}}:
 
1939 թվականի մարտի 31-ին Նացիստական Գերմանիայի կողմից Չեխոսլովակիան օկուպացնելուց հետո<ref>{{cite book|first1=Martin|last1=Collier|first2=Philip|last2=Pedley|title=Germany, 1919–45}}.</ref>, Մեծ Բրիտանիան խոստացավ սատարել և Ֆրանսիան երաշխավորեց Լեհաստանի, Բելգիայի, Ռումինիայի, Հունաստանի և Թուրքիայի անկախությունները<ref>{{cite book|first1=Hermann|last1=Kinder|first2=Werner|last2=Hilgemann|title=The Anchor Atlas of World History|volume=II|page=165|publisher=Anchor Press, Doubleday|place=New York|year=1978|isbn=0-385-13355-3}}.</ref>: Ապրիլի 6-ին Լեհաստանը և Բրիտանիան կնքեցին [[Անգլո-լեհական ռազմական դաշնություն|ռազմական դաշնություն]]<ref>{{cite book|first=Andrew J|last=Crozier|title=The Causes of the Second World War|page=151}}.</ref>: Ապրիլի 28-ին Հիտլերը քննադատեց 1934 թվականի [[Գերմանա-լեհական չհարձակման պայմանագիր]]ը և 1935 թվականի [[Անգլո-գերմանական նավատորմային համաձայնագիր]]ը<ref name=radio>{{cite book|url=https://books.google.comam/?id=12dk9bizqIAC&pg=PA173&lpg=PA173&dq=abrogated+hitler+reichstag|title=Manipulating the Ether: The Power of Broadcast Radio in Thirties America|first=Robert J|last=Brown|isbn=0-7864-2066-9|date=2004-01-01}}.</ref>:
 
ԽՍՀՄ-ը, որը տարակուսում էր Արևմտյան տերություններից և հնարավոր «կապիտալիստական շրջափակումից», մի փոքր ավելի տարակուսած էր լքված կլինի կամ կբախվի Լեհական բանակի հետ և ոչինչ չէր ուզում բացի երկաթե ռազմական դաշինքից Ֆրանսիայի և Բրիտանիայի հետ{{sfn|Carley|1993|p =324}}, որոնք կերաշխավորեն երկու ճակատով Գերմանիայի դեմ հարձակումը{{Sfn|Watson|2000|p=695}}: Այսպիսով Ստալինի համար կոլեկտիվ անվտանգությունը հիմնական խնդիր էր դարձել<ref>{{Cite journal|type=review of Raack, R, ''Stalin's Drive to the West, 1938–1945: The Origins of the Cold War''|title=The Journal of Modern History|first=G|last=Roberts|volume=69|date=December 1997|page=787|issue=4|ref=harv}}.</ref>: Բրիտանիան և Ֆրանսիան դեռ հավատում էին, որ պատերազմից կարելի է խուսափել պատերազմից և ԽՍՀՄ-ը թուլացել է [[1930-ականների բռնաճնշում]]ներից հետո{{sfn|Watt|1989|p=118}} և չի կարող լինել պատերազմի հիմնական մասնակից{{Sfn|Watson|2000|p=695}}, նաև որ մեծ ռազմական աղբյուրներ են ծախսվել [[Խորհրդա-ճապոնական սահմանային հակամարտություններ|ԽՍՀՄ հաղթանակի]] համար ճապոնական [[Կվանտունյան բանակ]]ի նկատմամբ [[Մանջուրիա]]յի սահմանին{{sfn|Carley|1993|pp=303–41}}: Ֆրանսիան ավելի նպատակադրված էր համաձայնագիր կնքել ԽՍՀՄ-ի հետ քան Բրիտանիան և որպես մայրցամաքային տերություն ավելի շատ էր ցանկանում հասնել համաձայնությամբ և վախենում էր ԽՍՀՄ-ի և Գերմանիայի միջև համաձայնագրի կնքումից{{Sfn|Watson|2000|p=696}}: Այս իրադարձությունները մասնակի բացատրում էին, թե ինչու էր Մոսկվան երկակի խաղ խաղում 1939 թվականին` դաշնակցության շուրջ բաց քննարկումներ իրականացնելով Ֆրանսիայի և Բրիտանիայի հետ, իսկ նրանց թիկունքում գաղտնի բանակցություններ էր վարում Գերմանիայի հետ{{Sfn|Watson|2000|p=696}}:
 
Մայիսի վերջին պայմանագրերի նախագծերը պաշտոնապես ներկայացվեցին{{Sfn|Watson|2000|pp=696–8}}: Հունիսի կեսերին եռակողմ բանակցությունները սկսվեցին{{Sfn|Watson|2000|p=704}}: Քննարկումները կենտրոնացան արևելյան և կենտրոնական Եվրոպայի երկրների վրա, որոնց անվանտգությունը հարկավոր էր երաշխավորել Գերմանիայի աճող ագրեսիայից{{sfn|Carley|1993|pp=322–3}}: ԽՍՀՄ-ը կարծում էր, որ եթե Գերմանիան նպատակաուղղվի Բալթյան երկրների վրա, դա կնշանակի անուղղակի ագրեսիա ԽՍՀՄ-ի հանդեպ{{Sfn|Watson|2000|p=708}}: Բրիտանիան տարակուսում էր, որ ԽՍՀՄ-ը լեզու կգտնի իրենց հետ և կարդարացնի իր ներխուժումը Ֆինլանդիա և Բալթյան երկրներ, կամ կստիպի այս երկներին լավ հարաբերություններ փնտրել Գերմանիայի հետ{{Sfn|Shirer|1990|p=502}}<ref>{{cite book|last=Hiden|first=John|title=The Baltic and the Outbreak of the Second World War|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=0-521-53120-9|page=46}}.</ref>: Անուղղակի ագրեսիայի սահմանման վերաբերյալ քննարկումները դարձան կողմերի անհամաձայնության պետճառ և հուլիսի կեսերին եռակողմ քաղաքական բանակցությունները սառեցվեցին, բայց համաձայնվեցին սկսել քննարկումներ ռազմական համաձայնագրի շուրջ, որին ընդդիմացավ ԽՍՀՄ-ը` պատճառաբանելով , որ ոչ մի ռազմական համագործակցություն հնարավոր չէ առանց քաղաքական համաձայնագրի{{Sfn|Watson|2000|pp=710–1}}: Ռազմական բանակցություններից մեկ օր առաջ պոլիտբյուրոն որոշեց, որ բանակցությունները արդյունք չեն ունենա և որոշեց սկսել լրջորեն մտածել Գերմանիայի հետ բանակցությունների շուրջ<ref>{{cite book|last1= Gromyko|first1=Andrei |url=https://www.alibris.com/Soviet-foreign-policy-1917-1980-Andrei-Andreevich-Gromyko/book/6233636?collectible=1&qsort=p&matches=1|first2=B. N. Ponomarev|last2=Ponomarev|title=
Soviet foreign policy : 1917-1980 Collectible Soviet foreign policy : 1917-1980 |publisher=Progressive Publishers|year=1981|isbn= |page=89}}.</ref>: Ռազմական բանակցությունները սկսվեցին օգոստոսի 12-ին Մոսկվայում, Բրիտանիայի պատվիրակությունը ղեկավարում էր նախկին ադմիրալ [[Ռեգինալդ Դրաքս]]ը, Ֆրանսիայի պատվիրակության ղեկավարն էր Այմե Դյումեն և ԽՍՀՄ-ինը` [[Կլիմենտ Վորոշիլով]]ը: Առանց գրավոր համաձայնության, Դրաքսը իրավասու չէր երաշխավորել որևէ բան ԽՍՀՄ-ին և հնարավորինս ձգձգում էր քննարկումները և խուսափում էր պատասխանից, որդյոք Լեհաստանը կտրամադրի իր տարածքերը ԽՍՀՄ բանակին, եթե Գերմանիան հարձակվի նրա վրա<ref>{{cite book|last1=Butler|first1=Susan |url=https://books.google.comam/books?id=TwXTCwAAQBAJ&pg=PA173&lpg=PA173&dq=Reginald+Drax+Voroshilov&source=bl&ots=cHLl_hNz2d&sig=8YXqepiEUtdpKvwau_YmpbgQvM0&hl=zh-CN&sa=X&ved=0ahUKEwjUi7zAp-DYAhVI62MKHbleBY4Q6AEIWTAK#v=onepage&q=Reginald%20Drax%20Voroshilov&f=false|first2=|last2=|title=Roosevelt and Stalin: Portrait of a Partnership |publisher=Vintage Books|year=2016|isbn= |page=173}}.</ref>: Քանի որ բանակցությունները տապալվեցին, Գերմանիայի ագրեսիան զսպող հնարավոր միջոցը կորցվեց<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/russia/3223834/Stalin-planned-to-send-a-million-troops-to-stop-Hitler-if-Britain-and-France-agreed-pact.html Stalin 'planned to send a million troops to stop Hitler if Britain and France agreed pact']</ref>:
 
==Բանակցություններ==
Ստորագրման ժամանակ Ստալինը և Ռիբենտրոպը ջերմ զրույցի բռնվեցին, փոխանակեցին կենացներ` մոռանալով միմյանց վիրավորանքները 1930-ական թվականներին{{Sfn|Shirer|1990|p=539}}: Նրանք բնութագրեցին Բրիտանիային որպես խորհրդա-գերմանական հարաբերությունների փչացման վրա միշտ աշխատող երկիր{{Sfn|Shirer|1990|p=540}}:
 
Օգոստոսի 24-ին ''[[Պրավդա]]ն'' և ''Իզվեստիան'' հրապարակեցին պայմանագրի ոչ գաղտնի մասը` առաջին էջում զետեղելով Մոլոտովի նկարը պայմանագիրը ստորագրելիս, իսկ հետևում ժպտացող Ստալինին{{Sfn|Roberts|2006|p=30}}: Նորությունը անակնկալի բերեց աշխարհի երկրների ղեկավարներին և լրատվամիջոցներին, որոնցից շատերը տեղյակ էին բրիտանա-ֆրանսա-խորհրդային բանակցությունների մասին միայն{{Sfn|Roberts|2006|p=30}}: Մոլոտով-Ռիբենտրոպ պակտը շոկային էր նաև Գերմանիայի դաշնակիցների համար, հատկապես Ճապոնիայի համար, ինչպես նաև կոմունիստական մյուս երկների, օտարերկրյա կոմունիստական կուսակցությունների և հրեական համայնքների համար ամբողջ աշխարհում<ref>{{cite book|url=https://books.google.comam/?id=rUdmyzkw9q4C&pg=PA597&lpg=PA597&dq=jewish+shock++nazi+soviet+1939#v=onepage&q=jewish%20shock%20%20nazi%20soviet%201939&f=true|editor-first=Ruud|editor-last=van Dijk|title=Encyclopedia of the Cold War|place=London|year=2008|page=597|isbn=978-0-415-97515-5}}.</ref>: Նույն օրը գերմանացի դիվանագետ [[Հանս ֆոն Հերվարթ]]ը (ում տատը հրեա էր) տեղեկացրեց իտալացի իր գործընկեր Գուիդո Ռելլիին<ref>{{cite book|url=https://books.google.comam/?id=aESBIpIm6UcC&pg=PA507&lpg=PA507&dq=hans+von+herwarth+jewish#v=onepage&q=hans%20von%20herwarth%20jewish&f=false|editor-first=Bernd|editor-last=Wegner|title=From Peace to War: Germany, Soviet Russia and the World, 1939–1941|place=Providence and Oxford|publisher=Berghahn|year=1997|isbn=978-1-57181-882-9|page=507}}.</ref> և ամերիկացի կցորդ Չառլս Բոհլենի, որ գաղտնի դրույթի մասին<ref>{{cite book|first=Sławomir|last=Dębski|title=Między Berlinem a Moskwą. Stosunki niemiecko-sowieckie 1939–1941|place=Warszawa|year=2007|publisher=Polski Instytut Spraw Międzynarodowych|isbn=978-83-89607-08-9}}.</ref><ref>{{cite book|last=Dunn|first=Dennis J|title=Caught Between Roosevelt & Stalin: America's Ambassadors to Moscow|publisher=University Press of Kentucky|year=1998|isbn=0-8131-2023-3|pages=124–5}}.</ref>:
 
[[Քարոզչությունը ԽՍՀՄ-ում|Խորհրդային քարոզչամեքենան]] մեծ ջանքեր գործադրեց, որպեսզի նվազագունի հասցնի փաստի կարևորությունը, որ նրանք մոտ մեկ տասնամյակ պայքարել են Նացիզմի դեմ տարբեր եղանակներով: Բացի պայմանագիրը ստորագրումից, Մոլոտովը փորձում էր համուզել գերմանացիներին իրենց բարի կամքի մասին և լրագրողներին բացատրեց, որ «ֆաշիզմը բնական երևույթ է»<ref>{{cite book|first=Fulton John|last=Sheen|title=Communism and the Conscience of the West|publisher=Bobbs–Merrill|year=1948|page=115}}.</ref>:
Պայմանագրի ստորագրումից մեկ օր անց ԽՍՀՄ ռազմական դիվանագետ [[Կլիմենտ Վորոշիլով]]ը իր մոտ հրավիրեց բրիտանական և ֆրանսիական պատվիրակություններին{{Sfn|Shirer|1990|pp=541–2}}: Օգոստոսի 25-ին Վորոշիլով ասաց նրանց, որ քաղաքական իրավիճակը փոխվել է և իմաստ չունի շարունակել երկխոսությունը{{Sfn|Shirer|1990|pp=541–2}}: Նույն օրը Հիտլերը Բրիտանիայի դեսպանին Բեռլինում ասաց, որ պայմանագիրը ԽՍՀՄ-ի հետ պահանջված էր, որպեսզի խուսափեն երկճակատյա պատերազմից, ինչպես Առաջին աշխարհամարտում և Բրիտանիան պետք է համաձայնվի իրենց պահանջների հետ Լեհաստանի հարցում{{Sfn|Nekrich|Ulam|Freeze|1997|p=123}}:
 
Օգոստոսի 25-ին Հիտլերին անակնկալի եկավ [[Անգլո-լեհական ռազմական դաշինք]]ի կնքումից{{Sfn|Nekrich|Ulam|Freeze|1997|p=123}}: Նա արագորեն հետաձգեց օգոստոսի 26-ին պլանավորված [[Ներխուժում Լեհաստան|Լեհաստանի վրա հարձակումը]] մինչև սեպտեմբերի 1-ը{{Sfn|Nekrich|Ulam|Freeze|1997|p=123}}<ref>{{cite book|first=Frank|last=McDonough|title=Neville Chamberlain, Appeasement and the British Road to War|page=86}}.</ref>: Համաձայն պաշտպանության պայմանագրի Լեհաստանի հետ, Բրիտանիան և Ֆրանսիան պատերազմ հայտարարեցին Գերմանիային<ref name="black">{{cite book | url=https://books.google.comam/books?id=ljAyEEiVG-sC&pg=PA250&dq=Britain+France+guarantee+Poland&hl=en&sa=X&ved=0CC8Q6AEwA2oVChMIx_iHiIHAxwIVk7aACh2jpgDo#v=onepage&q=Britain%20France%20guarantee%20Poland&f=false | title=Avoiding Armageddon: From the Great War to the Fall of France, 1918–40 | publisher=A&C Black | author=Black, Jeremy | year=2012 | page=251 | isbn=978-1-4411-5713-3}}</ref>:
 
[[Պատկեր:Ribbentrop-Molotov.svg|frameless|center|upright=3.4|Պլանավորված և իրական տարածքային փոփոխությունները Կենտրոնական Եվրոպայում 1939–1940 թվականներին]]
Լեհաստանի բանակն արդեն մարտնչում էր գերմանացիների հետ արևմուտքում և փորձում էին պաշտպանել Վարշավան: Այսպիսով լեհական զորքերը չէին կարող լուրջ դիմադրություն ցույց տալ ԽՍՀՄ-ին<ref>{{cite book|last=Zaloga|first=Steven J|title=Poland 1939|publisher=Osprey|place=Botley, UK|year=2002|page=80}}.</ref>:
 
Սեպտեմբերի 21-ին ԽՍՀՄ-ը և Գերմանիան կնքեցին համաձայնագիր, որով կարգավորեցին զինվորական տեղաշարժերը Լեհաստանում{{Sfn|Nekrich|Ulam|Freeze|1997|p=130}}: Միասնական գերմանա-խորհրդային ռազմական շքերթներ տեղի ունեցան [[Լվով]] ու [[Բրեստ-Լիտովսկ]]ում, իսկ երկների ռազմական ղեկավարները հանդիպեցին այլ վայրում{{Sfn|Nekrich|Ulam|Freeze|1997|p=131}}: Ստալինը օգոստոսին որոշել էր կազմալուծել Լեհաստան պետությունը և խորհրդա-գերմանական հանդիպման ժամանակ քննարկվեց Լեհական տարածքի հետագա ճակատագիրը{{Sfn|Nekrich|Ulam|Freeze|1997|p=131}}: Խորհրդային պաշտոնյաները անմիջապես սկսեցին տարածքի [[խորհրդայնացում]]ը<ref name="Sowietyzacja">{{cite book|language=Polish|title=Sowietyzacja Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej po 17 września 1939|year=1998|editor-first=Adam|editor-last=Sudoł|page=441|publisher=Wyższa Szkoła Pedagogiczna|location=Bydgoszcz|isbn=83-7096-281-5}}</ref><ref name="Relocation">{{cite book|title=Demography and National Security|year=2001|editor1-first=Myron|editor1-last=Weiner|editor2-first=Sharon Stanton|editor2-last=Russell|pages=308–15|chapter=Stalinist Forced Relocation Policies|chapterurl=https://books.google.comam/books?vid=ISBN157181339X&id=J9nuv7MGQ5MC&pg=PA309&lpg=PA309&dq=Sovietization&sig=QTVI52AN1LIHVn13mJYNqUyNCNw|publisher=Berghahn Books|isbn=1-57181-339-X}}</ref>: ԽՍՀՄ-ը կազմակերպեց փուլային ընտրություններ<ref name="Elections">{{cite web|language=Polish|first=Bartłomiej|last=Kozłowski|title="Wybory" do Zgromadzeń Ludowych Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi|publisher=[[Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa|NASK]]|year=2005|work=Polska|location=[[Poland|PL]]|url=http://wiadomosci.polska.pl/kalendarz/kalendarium/article.htm?id=132394|accessdate=13 March 2006|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060628125314/http://wiadomosci.polska.pl/kalendarz/kalendarium/article.htm?id=132394|archivedate=28 June 2006|df=}}</ref>, որի արդյունքը եղավ արևելյան Լեհաստանի ԽՍՀՄ-ին կցման լեգալացումը<ref name="Revolution">{{cite book|first=Jan Tomasz|last=Gross|title=Revolution from Abroad|year=2003|page=396|publisher=Princeton University Press|location =Princeton|isbn=0-691-09603-1|authorlink=Jan Tomasz Gross|url=https://books.google.comam/?id=XKtOr4EXOWwC&pg=PA71&lpg=PA71&dq=October+22+1939}}.</ref>:
 
===Գաղտնի դրույթների թարմացում===
[[Բալթյան երկրներ]]ի կողմից պայմանագիրը համաձայնեցնելուց հետո{{Sfn|Engle|Paananen|1985|p=6}} Ստալինը իր ուշադրությունը ուղղեց դեպի Ֆինլանդիա` հասկանալով որ Ֆինլանդիայի կապիտուլացիան կարող է մեծ աղմուկ բարձրացնել{{Sfn|Turtola|1999|pp =35–37}}: ԽՍՀՄ-ը Ֆինլանդիայից պահանձեց [[Կարելյան թերակղզի]]ն, [[Ֆիննական ծոց]]ի կղզիները և ռազմական բազա Ֆինլանդիայի մայրաքաղաք [[Հելսինկի]]ի մոտ{{Sfn|Turtola|1999|pp=32–33}}{{Sfn|Trotter|2002|pp=12–13}}, ինչը Ֆինլանդիան մերժեց{{Sfn|Edwards|2006|p=55}}: ԽՍՀՄ-ը օգտագործեց [[Մայնիլայի պատահար]]ը որպես առիթ դուրս գալու չհարձակման պայմանագրից{{Sfn|Turtola|1999|pp=44–45}}: [[Խորհրդա-ֆիննական պատերազմ (1939-1940)|Կարմիր բանակը հարձակվեց]] Ֆինլանդիայի վրա 1939 թվականի նոյեմբերին<ref name="ckpipe">{{cite book|last=Kennedy-Pipe|first=Caroline|title=Stalin's Cold War|place=New York|publisher=Manchester University Press|year=1995|isbn=0-7190-4201-1}}.</ref>: Միաժամանակ ստեղծեց իրեն ենթակա [[Ֆիննական Ժողովրդական հանրապետություն|Ֆիննական Ժողովրդական հանրապետության]] կառավարություն{{Sfn|Chubaryan|Shukman|2002|p=xxi}}: Լենինգրադի ռազմական շրջանի հրամանատար: Ֆինները անակնկալ ուժեղ դիմադրություն ցույց տվեցին` մեծ կորուստներ պատճառելով խորհրդային զորքին, որից հետո ԽՍՀՄ-ը ստիպված էր կնքել [[Մոսկվայի հաշտության պայմանահիր|հաշտության պայմանագիր]]: Ֆինլանդիան կորցրեց [[Կարելիա]]յի հարավարևելյան մասը (Ֆինլանդիայի տարածքի 10%-ը)<ref name="ckpipe"/>, ինչի պատճառով 422.000 կարելիացի (Ֆինլանդիայի բնակչության 12%-ը) կորցրեց իրենց տները{{Sfn|Engle|Paananen|1985|pp=142–3}}: ԽՍՀՄ պաշտոնական տվյալներով իրենց կորուստները կազմել էին 200.000 սպանված{{Sfn|Roberts|2006|p=52}}, մինչդեռ ԽՍՀՄ-ի վարչապետ [[Նիկիտա Խրուշչով]]ը ավելի ուշ հայտարարել էր, որ կուրուստները կարող են կազմել մեկ միլիոն<ref>{{cite book|last=Mosier|first=John|title=The Blitzkrieg Myth: How Hitler and the Allies Misread the Strategic Realities of World War II|publisher=HarperCollins|year=2004|isbn=0-06-000977-2|page=88}}.</ref>:
 
Այս ժամանակահատվածում մի շարք Գեստապո-ՆԳԺԿ կոնֆերանսներիից հետո [[ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատ|ՆԳԺԿ]]-ի սպաները զեկուցել են, որ մոտ 300.000 լեհ ռազմագերիներ պահվում են ճամբարներում<ref name="PWN">{{cite web|url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3949396|language=Polish|title=Obozy jenieckie żołnierzy polskich|trans-title=Prison camps for Polish soldiers|place=[[Լեհաստան|ԼՀ]]|publisher=[[Internetowa encyklopedia PWN]]|accessdate=28 November 2006}}.</ref><ref name="Wojsko">{{Cite book|url=http://www.dzp.wojsko.pl/dzial/wydawnictwa/zwarte/pdf/EHW_1_2005.pdf|contribution=Edukacja Humanistyczna w wojsku|year=2005|title=Dom wydawniczy Wojska Polskiego|issn=1734-6584|language=Polish|trans-title=Official publication of the Polish Army|place=PL|issue=1|ref=harv|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080307151053/http://www.dzp.wojsko.pl/dzial/wydawnictwa/zwarte/pdf/EHW_1_2005.pdf|archivedate=2008-03-07|df=}}.</ref><ref name="Молотов">{{Cite journal|title=Молотов на V сессии Верховного Совета 31 октября цифра "примерно 250 тыс."|language=Russian|ref=harv}}</ref><ref name="Отчёт">{{Cite book|place=[[Russia|RU]]|title=USA truth|publisher=By|contribution=Отчёт Украинского и Белорусского фронтов Красной Армии Мельтюхов, с. 367.|url=http://www.usatruth.by.ru/c2.files/t05.html|language=Russian|ref=harv}}{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, և որ իրականացվում է սպանվածների հաշվառում<ref name="Fischer">{{cite journal |publisher=CIA |author-link=Benjamin B. Fischer |last=Fischer |first=Benjamin B |url=https://www.cia.gov/csi/studies/winter99-00/art6.html |title=The Katyn Controversy: Stalin's Killing Field |place=US |journal=[[Studies in Intelligence]] |date=Winter 1999–2000 |ref=harv}}.</ref> 1940 թվականի մարտի 5-ին, տեղի ունեցավ հետագայում հայտնի դարձած [[Կատինի գնդակահարություն]]ը<ref name="Fischer" /><ref name="Sanford">{{cite book|author-link=George Sanford (scholar)|last=Sanford|first=George|title=Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory|isbn=978-0-415-33873-8|volume=20|series=BASEES – Russian and East European studies: British Association for Soviet, Slavonic and East European Studies|url=https://books.google.comam/?id=PZXvUuvfv-oC&pg=PA20&lpg=PA20&dq=Soviet+invasion+of+Poland+1939|publisher=Routledge|year=2005|format=Google Books|pages=20–24}}.</ref><ref>{{cite web|publisher=CIA|url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/kent-csi/pdf/v43i3a06p.pdf|title=Stalin's Killing Field|accessdate=2008-07-19|format=PDF}}</ref>, որի ժամանակ հրամանագիր էր ստորագրվել գնդակահարել 25,700 լեհ ռազմագերիների, որոնց բնորոշում էին որպես ազգայնականներ և հակահեղափոխականներ, նրանք պահվում էին արևմտյան [[Ուկրաինա]]յի և [[Բելառուս]]ի ճամբարներում ու բանտերում<ref name="kmw_resolution">{{cite journal|title=Excerpt from the minutes No. 13 of the Politburo of the Central Committee meeting, shooting order|date=March 5, 1940|place=[[Canada|CA]]|publisher=Electronic museum|url=http://www.electronicmuseum.ca/Poland-WW2/katyn_memorial_wall/kmw_resolution.html|accessdate=19 December 2005|language=Russian, English|ref=harv|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080505093030/http://www.electronicmuseum.ca/Poland-WW2/katyn_memorial_wall/kmw_resolution.html|archivedate=5 May 2008|df=}}.</ref>:
 
===Բալթյան երկրների և Ռումինիայի մի մասի օկուպացիա ԽՍՀՄ-ի կողմից===