«Երկիր»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 11 բայտ ,  2 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
<br />{{Այլ կիրառումներ|Երկիր (այլ կիրառումներ)}}
 
[[Պատկեր:The_Earth_seen_from_Apollo_17.jpg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:The_Earth_seen_from_Apollo_17.jpg|մինի|Երկիր մոլորակը]]<p></p>{{Արեգակնային համակարգ}}<p><b>Երկիր</b> ''(Նաև Տեռա, [[Լատիներեն|լատ]]․ Terra - երկիր բառից), ''[[Արեգակնային համակարգ|Արեգակնային համակարգի]] մոլորակ, ըստ [[Արեգակ|Արեգակից]] ունեցած հեռավորության երրորդն է, ըստ մեծության՝ հինգերորդը։ [[Արեգակ|Արեգակից]] ունեցած հեռավորությունը կազմում է 149,8 միլիոն կմ, [[Տրամագիծ|տրամագիծը]] 12.700 կմ։ Երկիր մոլորակն առաջացել է մոտավորապես 4,6 միլիարդ տարի առաջ<ref name="USGS1997">{{cite web|url=http://pubs.usgs.gov/gip/geotime/age.html|title=Age of the Earth|date=1997|publisher=U.S. Geological Survey|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051223072700/http://pubs.usgs.gov/gip/geotime/age.html|archivedate=23 December 2005|accessdate=10 January 2006|deadurl=no}}</ref><ref>{{cite journal|last=Dalrymple|first=G. Brent|date=2001|title=The age of the Earth in the twentieth century: a problem (mostly) solved|journal=Special Publications, Geological Society of London|volume=190|issue=1|pages=205–221|bibcode=2001GSLSP.190..205D|doi=10.1144/GSL.SP.2001.190.01.14}}</ref><ref>{{cite journal|author=Manhesa, Gérard|author2=Allègre, Claude J.|author3=Dupréa, Bernard|author4=Hamelin, Bruno|last-author-amp=yes|date=1980|title=Lead isotope study of basic-ultrabasic layered complexes: Speculations about the age of the earth and primitive mantle characteristics|journal=Earth and Planetary Science Letters|volume=47|issue=3|pages=370–382|bibcode=1980E&PSL..47..370M|doi=10.1016/0012-821X(80)90024-2}}</ref>։ Երկրի բնական արբանյակ [[Լուսին|Լուսինը]] երկրագնդի շուրջը պտտվում է [[Էլիպս|էլիպսային]] [[Ուղեծիր|ուղեծրով]], երկրից 384400 կմ միջին հեռավորության վրա։</p>Երկիր մոլորակը մարդկության և միլիոնավոր այլ կենդանատեսակների և բուսատեսակների հայրենիքն է։ Մինչև հիմա [[Մարդ|մարդկությանը]] հայտնի միակ [[Տիեզերք|տիեզերական]] մարմինն է, որի վրա բնակվում են [[Կենդանի օրգանիզմ|կենդանի օրգանիզմներ]]։ Երկիր մոլորակը երբեմն կոչում են նաև ''կապույտ մոլորակ''։
 
== Երկրի կառուցվածք ==
Երկրի հեղուկ մետաղական արտաքին միջուկը հոսում և ալեկոծվում է՝ առաջացնելով մագնիսական դաշտ։ Ժամանակ առ ժամանակ, գուցե հազարավոր կամ տասնյակ հազարավոր տարիների ընթացքում, մագնիսական դաշտի ուղղությունը շրջվում է, որի պատճառը անհայտ է։ Մագնիսական դաշտի ուժագծերը կարելի է մոտավորապես պատկերացնել որպես երկրագունդը պարուրող հսկայական «կանթեր»՝ նրա հյուսիսային և հարավային բևեռների միջև, որոնք վահանի պես պաշտպանում են Երկրի մակերևույթը Արեգակից եկող՝ էլեկտրական լիցք կրող մասնիկների հեղեղից (արեգակնային քամի)։ Այդ վահանը գոյացնում է մի մագնիսական խոռոչ, որը կոչվում է մագնիսոլորտ։ Երբ Երկրի մագնիսական դաշտը հանդիպում է արեգակնային քամուն, ապա դաշտի՝ Արեգակին ուղղված մասը սեղմվում է, իսկ հակառակ կողմում առաջանում է պոչանման եզր։ Լարերից պատրաստված այս մոդելը պատկերում է արեգակնային քամու հետ Երկրի մագնիսական դաշտի փոխազդեցությունը։
 
 
Երկրի տարբեր կետերում կողմնացույցի սլաքի որոշակի ուղղությամբ կողմնորոշվելու փաստը հնարավորություն է տալիս կատարելու հետևյալ կարևոր եզրակացությանը։ Առաջին՝ Երկիրը մի հսկայական մագնիս է, որի մագնիսական դաշտի գծերի ուղղությամբ էլ դասավորվում է կողմնացույցի սլաքը տարածության տվյալ կետում։ Երկրորդ՝ Երկրի հյուսիսային աշխարհագրական բևեռի մոտ՝ նրա մագնիսական դաշտի հարավային բևեռն է, իսկ հարավային աշխարհագրական բևեռի մոտ՝ հյուսիսային մագնիսկան բևեռը։ Դա Է պատճառը, որ կողմնացույցի սլաքի հյուսիսային բևեռը, ձգվելով Երկրի մագնիսական հարավային բևեռից, ուղղվում է դեպի հյուսիս։{{Արեգակնային համակարգ}}
 
Երկրի տարբեր կետերում կողմնացույցի սլաքի որոշակի ուղղությամբ կողմնորոշվելու փաստը հնարավորություն է տալիս կատարելու հետևյալ կարևոր եզրակացությանը։ Առաջին՝ Երկիրը մի հսկայական մագնիս է, որի մագնիսական դաշտի գծերի ուղղությամբ էլ դասավորվում է կողմնացույցի սլաքը տարածության տվյալ կետում։ Երկրորդ՝ Երկրի հյուսիսային աշխարհագրական բևեռի մոտ՝ նրա մագնիսական դաշտի հարավային բևեռն է, իսկ հարավային աշխարհագրական բևեռի մոտ՝ հյուսիսային մագնիսկան բևեռը։ Դա Է պատճառը, որ կողմնացույցի սլաքի հյուսիսային բևեռը, ձգվելով Երկրի մագնիսական հարավային բևեռից, ուղղվում է դեպի հյուսիս։{{Արեգակնային համակարգ}}
 
== Տես նաև ==
 
* [[Մայրցամաք]]
 
Անանուն մասնակից