«Խորհրդա-գերմանական պայմանագիր (1939)»–ի խմբագրումների տարբերություն

 
Չնայած արևմտյան լրատվամիջոցների կողմից պայմանագրի հրապարակմանը, տասնամյակներ շարունակ ԽՍՀՄ-ի պաշտոնական քաղաքականությունը եղել է գաղտնի դրույթների առկայության հերքումը{{Sfn|Biskupski|Wandycz|2003|p=147}}: Գաղտնի դրույթների առկայությունը պաշտոնապես հերքվել է մինչև 1989 թվականը: Պայմանագրի ստորագրողներից [[Վյաչեսլավ Մոլոտով]]ը մինչև իր մահը կատեգորիկ հերքել է դրանց գոյության մասին<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8221119.stm|publisher =BBC|work=News|title=Modern views on the Nazi–Soviet pact|date=2009-08-26|accessdate=2010-03-27}}</ref>: Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցությունը տեղյակ չի եղել գաղտնի դրույթների գոյության մասին մինչև 1968 թվականը, երբ տեղի ունեցավ կուսակցության [[Ապաստալինիզացում]]<ref name ="jackson2001">{{cite book|title=France: The Dark Years, 1940–1944|publisher=Oxford University Press|last =Jackson|first=Julian|year=2001|pages=18, 114–15|isbn=0-19-820706-9}}</ref>:
 
===Ստալինի կողմից պատմության կողծարարություն===
Ի պատասխան գաղտնի դրույթների և այլ խորհրդա-գերմանական հարաբերությունների մասին գաղտնի փաստաթղթերի հրապարակման, Ստալինը հրապարակեց ''[[Պատմության կեղծարարները]]'' գիրքը, որում ներառված էր մեկնաբանություն, որ Պակտի գործողության ընթացքում Ստալինը մերժել էր Հիտլերի առաջարկը իր հետ բաժանել աշխարհը<ref name="nekrich202">{{Harvnb|Nekrich|Ulam|Freeze|1997|pp=202–205}}</ref> և չկար որէ խոսք ԽՍՀՄ-ի առաջարկին միանալ Առանցքի ուժերին: Այս վարկածը առանց փոփոխության ներառվեց պատմագիտության, պաշտոնական փաստաթղթերի, հուշերի և դասագրքերի մեջ ԽՍՀՄ-ում մինչև [[ԽՍՀՄ փլուզում]]ը<ref name="nekrich202" />:
 
Գրքում նաև ասվում էր, որ [[Մյունխենի համաձայնագիր]]ը «գաղտնի համաձայնագիր» էր Գերմանիայի և Արևմուտքի միջև, որպեսզի Հիտլերի ագրեսիան արևմուտքից նպատակաուղղեն ԽՍՀՄ-ի դեմ<ref>{{cite book|last=Taubert|first=Fritz|title=The Myth of Munich|publisher=Oldenbourg Wissenschaftsverlag|year=2003|isbn=3-486-56673-3|page=318}}.</ref><ref>{{cite book|last=Henig|first=Ruth Beatrice|title=The Origins of the Second World War, 1933–41|publisher=Routledge|year=2005|isbn=0-415-33262-1|pages=67–68}}.</ref>:
 
== Ծանոթագրություններ ==