Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

չ
Ռոբոտ․ Տեքստի ավտոմատ փոխարինում (-https://books.google.com/ +https://books.google.am/)
 
===Միջազգային արձագանքը Բուլղարիայի վայրագություններին===
Բաշի բոզուկների վայրագություն բառը առաջին անգամ միջազգային հանրությանը հայտնի դարձավ ամերիկյան Ռոբերտ քոլեջի միջոցով, որը տեղակայված էր [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլսում]]: Ուսանողների մեծ մասը բուլղարացիներ էին և իրադարձությունների մասին իմացել էին իրենց ընտանիքներից: Շուտով արևմուտքի դիվանագիտական կառույցները Կոստանդնուպոլսում հեղեղվեցին նորություններում, ինչից հետո իրադարձություններին սկսեց հետևել արևմուտքի մամուլը: 1879 թվականին Կոստանդնուպոլսում բողոքական [[Ջորջ Ուորեն Վուդ]]ը զեկուցեց թուրք կառավարիչներին, որ [[Ամասիա]]յում ճնշում են [[Սուխում]]ի հայ փախստականներին: Նա կարողացավ բրիտանացի դիվանագետ [[Էդվարդ Մալետ]]ի միջոցով գրավել ուշադրությունը [[Բարձր դուռ|Բարձր դռան]] ուշադրությունը<ref>{{cite book|title=Parliamentary Papers, House of Commons and Command, Volume 80|date=1880|publisher=Great Britain. Parliament. House of Commons|location=Constantinople|pages=70–72|url=https://books.google.comam/books?id=X1UTAAAAYAAJ&lpg=RA3-PA72&ots=M82VaAZP8P&dq=%22Reverend%20George%20W.%20Wood%22%20%20-revolvy&pg=RA3-PA70#v=onepage&q=%22Reverend%20George%20W.%20Wood%22%20%20-revolvy&f=false|accessdate=3 January 2017}}</ref>: Բրիտանիայում [[Բենջամին Դիզրայելի|Դիզրայելի]]ի կառավարությունը սատարում էր Օսմանյան կայսրությանը Բալկանյան ճգնաժամում, և լիբերալ ընդդիմադիր օրաթերթ ''Daily News''-ը վարձեց ամերիկացի լրագրող [[Յանուարիուս Մակգահան]]ին, որը պետք է զեկուցեր ջարդերի մասին:
 
Մակգահանը այցելեց իրադարձությունների շրջան և նրա զեկույցները տեղ գտան ''Daily News''-ի առաջին շապիկներին, ինչը փոխեց բրիտանացիների վերաբերմունքը Դիզրայելիի օսմանամետ կառավարության հանդեպ<ref>{{cite book |last=MacGahan |first=Januarius A. |date=1876 |title=Turkish Atrocities in Bulgaria, Letters of the Special Commissioner of the 'Daily News,' J.A. MacGahan, Esq., with An Introduction & Mr. Schuyler's Preliminary Report |publisher=Bradbury Agnew and Co. |location=London |url=https://archive.org/details/MacGahanTurkishAtrocitiesInBulgaria |accessdate=26 January 2016}}</ref>: Սեպտեմբերին ընդդիմադիր առաջնորդ [[Ուիլյամ Գլադստոն]]ը հրատարակեց ''Բուլղարական սարսափ և արևմուտքի հարց''{{Sfn | Gladstone | 1876}} գիրքը` կոչ անելով Բրիտանիային այլևս չաջակցել Օսմանյան կայսրությանը և պահանջել Բուլղարիայի անկախությունը{{Sfn | Gladstone | 1876 | p = 64}}: Քանի որ վայրագությունները հայտնի դարձան ամբողջ Եվրոպայում, շատ մտավորականներ, այդ թվում [[Չարլզ Դարվին]]ը, [[Օսկար Ուայլդ]]ը, [[Վիկտոր Հյուգո]]ն և [[Ջուզեպպե Գարիբալդի]]ն հրապարակայնորեն քննադատեցին Օսմանյան կայսրության վարած քաղաքականությունը Բուլղարիայում<ref>{{Citation | url = http://www.bulgaria-embassy.org/History_of_Bulgaria.htm#THE%20BULGARIAN%20REVIVAL | title = History of Bulgaria | contribution = The liberation of Bulgaria | publisher = Bulgarian embassy | place = US | deadurl = yes | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101011003946/http://www.bulgaria-embassy.org/History_of_Bulgaria.htm#THE%20BULGARIAN%20REVIVAL | archivedate = 2010-10-11 | df = }}.</ref>:
[[Պատկեր:Klane na Stara Zagora.JPG|thumb|250px|[[Ստարա Զագորա]]յում սպանված բուլղարացիների ոսկորները]]
[[Պատկեր:Carol Popp de Szathmáry - Cerchez călare.jpg|thumb|250px|Չերքեզ ձիավորը Ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ]]
Մուսուլմանական խաղաղ բնակչության կորուստները պատերազմի ժամանակ հաճախ հաշվվում են տասնյակ հազարների<ref>{{Citation | title = Genocide in the Age of the Nation State: The rise of the West and the coming of genocide | first = Mark | last = Levene | year = 2005 | url = https://books.google.comam/books?id=3PsLXeDflfMC&pg=PA225&dq=muslims++1878+bulgaria+%22tens+of+thousands%22&hl=en&ei=tn89TdzJCY72sgaRttHzBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CD8Q6AEwBg#v=onepage&q=muslims%20%201878%20bulgaria%20%22tens%20of%20thousands%22&f=false | page = 225}}.</ref>: Կոտորոծների կազմակերպիչների մասով պատմաբանները վիճելի են համարում: Ամերիկացի պատմաբան [[Ջաստին Մակարտի (Ամերիկացի պատմաբան)|Ջաստին Մակարտի]]ն գտնում է որ կազմակերպիչներն են ռուս զինվորները, կազակները, ինչպես նաև բուլղարացի կամավորները<ref name="McCarthy, J. 2001, p. 48">{{Citation | last = McCarthy | first = J | title = The Ottoman Peoples and the end of Empire | year = 2001 | page = 48 | publisher = Oxford University Press}}.</ref>, մինչդեռ [[Ջեյմս Ջ. Ռեյդ]] գտնում է, որ հիմնական զորերը եղել են [[չերքեզներ]]ը և մեղավորները կարող են լինել Օսմանյան բանակից{{Sfn | Reid | 2000 | pp = 42–43}}: Ըստ [[Ջոն Ժոզեֆ (ակադեմիկոս)|Ջոն Ժոզեֆ]]ի ռուս զինվորները հաճախ կոտորել են մուսուլման գյուղացիներին, որպեսզի նրանք չխանգարեն զորքի մատակարարմանը և տեղաշարժին: [[Հարմանլիի կոտորած|Հարմանլիի ճակատամարտ]]ը ուղեկցվեց մահմեդական խաղաղ բնակչության նկատմամբ վրեժով, որի ժամանակ մեծ թվով մահմեդական քաղաքացիներ հարձակման ենթարկվեցին Ռուսական բանակի կողմից, արդյունքում սպանվեցին հազարավորները և նրանց գույքը բռնագրավվեց<ref>{{Citation | title = The Congress of Berlin and after | first = William Norton | last = Medlicott | page = 157}}</ref><ref>{{Citation | title = Muslim-Christian Relations and Inter-Christian Rivalries in the Middle East | first = John | last = Joseph | page = 84 | year = 1983}}.</ref>: ''Daily News''-ի լրագրողները զեկուցեցին, որ ըստ ականատեսների, ռուս զինվորները հրկիզել են հինգ թուրքական գյուղ, որպեսզի խուսափեն տարածաշրջանում թուրքերի պարտիզանական պայքարիզ{{Sfn | Reid | 2000 | p = 324}}:
 
Ըստ [[Էռջեյ Կրամպտոն]]ի փախստականների թիվը 130.000 էր<ref>{{Citation | last = Crampton | first = RJ | title = A Concise History of Bulgaria | year = 1997 | publisher = Cambridge University Press | ISBN = 0-521-56719-X | page = 426}}.</ref>: [[Ռիչարդ Կ. Ֆրուկտ]]ը համարում էր որ պատերազմից հետո մնաց մահմեդական բնակչության միայն կեսը (700,000), 216.000-ը սպանվեցին, մնացածը արտագաղթեցին<ref>{{Citation | title = Eastern Europe | first = Richard C | last = Frucht | page = 641 | year = 2005}}.</ref>: [[Դուգլաս Արտուր Հովարդ]]ը գտնում էր, որ պատերազմից առաջ Բուլղարիայում ապրող մոտ 1.5 միլիոն մահմեդական բնակչության, որոնց մեծ մասը թուրքեր էին, կեսը անհետացավ: 200.000-ը մահացան, մնացածը հավանաբար բնակություն հաստատեցին Օսմանյան կայսրության մյուս տարածքներում:<ref>{{Citation | title = The history of Turkey | first = Douglas Arthur | last = Howard | page = 67 | year = 2001}}</ref>: Այնուամենայնիվ համաձայն մեկ մարդահամարի մինչպատերազմական Բուլղարիայում ապրել է 2,8 միլիոն մարդ 1871 թվականի դրությամ<ref>{{Citation | url = http://www.populstat.info/Europe/bulgaric.htm | publisher = Popul stat | title = Europe | contribution = Bulgaric}}.</ref>, մինչդեռ համաձայն 1880/81 թվականների պաշտոնական մարդահամարի, Բուլղարիայի բնակչությունը 2,823 միլիոն էր<ref>{{Citation | title = Bulgaria | first = RJ | last = Crampton | year = 2007 | page = 424}}.</ref>: Այսպիսով կարելի է եզրակացնել, որ 2,8 միլիոն բնակրությունից 216.000-ը զոհ է գնացել պատերազմի ընթացքում, հիմնականում մահմեդական բնակչությունը: