«Պարզ մեխանիզմ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
(Նոր էջ «Պատկեր:Table of Mechanicks, Cyclopaedia, Volume 2.png|thumb|250px|Պարզ մեխանիզմների աղյուսակ Ցիկլոպեդիայից<ref>Table of Mechanicks, f...»:)
 
[[Պատկեր:Table of Mechanicks, Cyclopaedia, Volume 2.png|thumb|250px|Պարզ մեխանիզմների աղյուսակ Ցիկլոպեդիայից<ref>Table of Mechanicks, from Ephraim Chambers (1728) Cyclopaedia, A Useful Dictionary of Arts and Sciences, Vol. 2, London, p.528, Plate 11</ref>,1728 թվական։]]
 
'''Պարզ մեխանիզմ,''' հարմարանք է, որն օգտագործվում է [[Ուժ|ուժի]] մոդուլի կամ ուղղության փոփոխության համար։ Իրենից ներկայացնում է ավելի բարդ [[Մեխանիզմ|մեխանիզմների]] պարզ դետալներ։ Պարզ մեխանիզմներից մի քանիսը հայտնի են մարդուն խոր հնադարից։
 
== Պարզ մեխանիզմների տեսակները ==
 
* Թեք հարթություն — հորիզոնական հարթության վրա սուր անկյան տակ դրված հարթություն։Եթե անտեսենք շփումը թեք հարթության մակերևույթի և բեռի միջև, ապա թեք հարթությամբ բեռի բարձրացման ժամանակ ավելի փոքր ուժ գործադրելով, քան բեռի [[Ծանրության ուժ|ծանրության ուժն]] է, կարելի է բարձրացնել բեռը։ [[Պատկեր:Free body.svg|220x220px|thumb|Անկյան մեծացմանը զուգընթաց փոքրանում է ուժի շահումը|alt=|կենտրոն]]
**Սեպ — մեծացնում է [[Ճնշում|ճնշումը]] ուժն ուղղելով ավելի փոքր [[Մակերես|մակերեսի]] վրա։ Սեպի առաջացրած` դեպի տարբեր կողմեր ուղղված հզոր ուժերն օգտագործում են բոլոր կտրող-ծակող գործիքներում (մեխ, ասեղ, մկրատ, դանակ, սուր, նիզակ և այլն):[[Պատկեր:Wedge-diagram.svg|thumb|Սեպի աշխատանքի մեխանիզմը։|alt=|կենտրոն|240x240px]]
 
**Պտուտակը պարզ մեխանիզմ է, որի պարուրակը գլանի շուրջը բազմաթիվ անգամներ փաթաթած թեք հարթություն է: Այլ պարզ մեխանիզմների նման պտուտակն էլ կարող է փոփոխել ուժի ուղղությունը և մեծությունը:Պտուտակը, հիրավի, ամենատարածված պարզ մեխանիզմն է կենցաղում,  արդյունաբերության մեջ և տեխնիկայում: Մի դեպքում այն տարբեր մարմիններ ամրացնելու դեր է կատարում, մեկ այլ դեպքում պտտական շարժումը փոխակերպում է համընթացի, բեռ է բարձրացնում, ինքնաթիռների ու նավերի շարժիչների քարշի ուժն է ստեղծում և այլն:Ոլորանն, ըստ էության, իրար միացված տարբեր շառավիղներով անիվներից կազմված համակարգ է, որը պտտվում է սևեռված առանցքի շուրջը: Այն գործում է ինչպես առաջին սեռի լծակ, ուստի, կախված այն բանից, թե որտեղ են կիրառված ճիգն ու բեռը, կարող է շահում տալ ինչպես ուժի, այնպես էլ արագության մեջ: Լծակի հենման կետը սևեռված առանցքն է: Բեռի և ճիգի բազուկները համապատասխան անիվների շառավիղներն են: Դրանց  հարաբերությունն էլ հավասար է ոլորանի տված շահումին: Ուժի մեջ շահում տվող ոլորանի օրինակ է սովորական պտուտակահանը, իսկ արագության մեջ՝ մթերք կտրատող սղոցը: Պարզագույն ոլորանը, որը կազմված է թմբուկից և նրան ամրացված բռնակից, հայտնագործվել է խոր հնադարում։ Առավել հաճախ այն օգտագործվել է ջրհորից ջուրը վեր բարձրացնելու համար։[[Պատկեր:FrictionStudWeld.jpg|77x77px|thumb|Винт|alt=|կենտրոն]]
 
* Լծակ՝ՆկարագրվելԼծակ՝ նկարագրվել է [[Արքիմեդես|Արքիմեդի]] կողմից։ Օգտագործվում է բեռների բարձրացման համար, անջատիչներում, շոգեմեքենաներում, ներքին այրման շարժիչներում։շարժիչներում։Երբ երկու ուժերի ազդեցության տակ հավասարակշռության մեջ գտնվող լծակը պտտվում է հենարանի շուրջը , փոքր ուժի կիրառման կետն ավելի մեծ ճանապարհ է անցնում, քան մեծ ուժինը: Չափելով այդ ճանապարհները՝ ստանում ենք, որ դրանք հակադարձ համեմատական են ուժերի մոդուլներին.  S2/S1=F1/F2,  կամ F1⋅S1=F2⋅S2
 
[[Պատկեր:LeverPrincleple.svg|150x150px|thumb|Հավասարակշռության մեջ գտնվող լծակի սխեման <math>F_1 D_1 = F_2 D_2</math>|alt=|կենտրոն]]
* Անիվը հայտագործվել է Մ.Թ.Ա. 3500 – 1000 թթ, այն տարածքներում, որտեղ ապրել են զարգացած քաղաքակրթություններ: Օրինակ՝ Մեսապատամիի Կիշ քաղաքում հայտնաբերվել են երկանիվ և քառանիվ փոխադրամիջոցներ, իսկ այդ քաղաքակրթությունը հատնի էր իր մետաղագործությամբ, առևտրով, տնտեսությամբ: Անիվի նախահայրը համարվում է գլորվող գերանը: Մարդիկ գերաններ են վերցրել, գլորել և հետևել են նրա շարժմանը: Մարդիկ հասկացել են, որ բեռը չի կարելի դնել եզրերում, այլ մեջտեղում: Այդ գերանի այն մասը, որտեղ բեռ էին դնում, սկսել է մաշվել և մի բարակ ձող է դարձել: Հետագայում մարդիկ սկսել են երկու մեծ հաստ կլոր փայտ կպցնել մի երկար ձողի, և այդպես ստեղծվել է անիվը: Իմ կարծիքով մարդիկ շատ խելացի են եղել, որովհետև այդպիսի բան ոչ բոլորը կարող էին անել: Եթե մարդիկ դա արել են երկու դարի ընթացքում, ապա դա արդեն ասում է, որ նրանք ավելի զարգացած են եղել, քան մենք: Ամեն ինչ սկսեց ավելի արագ զարգանալ: Մարդիկ երբ գերանից անիվները պատրաստեցին, չէին կարողանում շրջադարձի ժամանակ այն կառավարել, և դրա պառճառով էլ կամ բեռն էր ընկնում, կամ սարքն էր ջարդվում: Մարդիկ սկսեցին ավելի մտածել և մի այսպիսի բան մտածեցին: Նրանք մտածեցին ավելի մեծացնել այդ ծակերը և դրանց մեջ յուղ լցնել, իսկ հետո սկսեցին ձիերին կամ այլ կենդանիներին  լծել: Այսքանը կարդալով մտածում եմ, որ այն ժամանակ մարդիկ ձգտել են ավելիին: Նրանք փորձել են հեշտացնել իրենց կյանքը: Մարդիկ անիվը սկսեցին օգտագործել ուրիշ բնագավառներում: Հռոմեացիները, որ ունեին ծով, ջրային անիվ ստեղծեցին: Անիվի օգնությամբ իլիկը և հողմաղացը մարդիկ ստեղծեցին<ref>[http://www.mk.ru/daily/newspaper/article/2011/06/16/597841-koleso-izobreli-ne-na-vostoke.html Колесо изобрели не на Востоке.] — Интервью с.&nbsp;н.&nbsp;с. Института истории материальной культуры РАН А.&nbsp;Д.&nbsp;Резепкина газете «[[Московский комсомолец]]».</ref>։
[[Պատկեր:Wheel Iran.jpg|thumb|Колесо древней повозки|alt=|կենտրոն|222x222փքս]]
*'''Մխոց''', [[Մեքենայական արտադրություն|մեքենայի]] կամ սարքի շարժական դետալ, որը կիպ փակում է գլանի լայնական հատվածքը և շարժվում նրա առանցքին զուգահեռ։ Մխոցավոր մեքենաներում և մեխանիզմներում այն ծառայում է մեխանիկական էներգիան հեղուկի (գազի) ճնշման Էներգիայի կամ հակառակը փոխակերպելու համար։ Երկտակտ ներքին այրման շարժիչներում կատարում է նաև գազաբաշխման ֆունկցիաներ։ Կառուցվածքից, երկարության և տրամագծի հարաբերությունից կախված դրանք լինում են՝ փողավոր, սկավառակավոր, սուզված։[[Պատկեր:Piston.gif|մինի|alt=|կենտրոն]]
 
== Ծանոթագրություն ==
4703

edits