«Ռիալտո (կամուրջ)»–ի խմբագրումների տարբերություն

<br />-եր, ծանցանկ և որոշ շտկումներ
չ
(<br />-եր, ծանցանկ և որոշ շտկումներ)
[[Պատկեր:Rialto bridge.jpg|thumb|200px|]]
[[Պատկեր:Rialto Bridge.jpg|thumb|200px|right|]]
'''Ռիալտոյի կամուրջը''' (իտալերեն` {{lang-it|Ponte di Rialto}}), [[Վենետիկ]]ի ([[Իտալիա]]) ամենահայտնի կամուրջներից մեկն է:
Մեծ Ջրանցքի չորս կամուրջներից առաջինն ու ամենահինն է: Բաժանարար գիծ էր համարվում Սան Մարկոյի և Սան Պոլոյի շրջանների համար:
{{coord|display=inline|45|26|17.04|N|12|20|9.26|E|type:landmark_region:IT}}
==Պատմութունը==
Կամուրջն առաջին անգամ կառուցվել է 1181 թ. Նիկոլո Բարատիերիի (Nicolò Barattieri) կողմից: Այն կոչվում էր Ponte della Moneta (թարգմանաբար` Դրամահատարանի կամուրջ), հավանաբար դրամահատարանի պատճառով, որը տեղակայված էր կամրջի արևելյան մուտքի մոտ:
 
<br />Ռիալտոյի շուկայի զարգացումը և նշանակալիությունը արևելյան ափում ավելացրեց երթևեկությունը լողացող կամրջի վրա, ուստի 1255թ. այն փոխարինվեց փայտե կամրջով: Այս կառույցը ուներ 2 թեքված կամարներ, որոնք հանդիպում էին շարժական կենտրոնական բաժնում, որը հնարավոր էր բարձրացնել, որպեսզի բարձր նավերը կարողանային անցնել: Շուկայի հետ կապի պատճառով կամրջի անվանումը ի վերջո փոխվեց: 15-րդ դարի առաջին կեսում կամրջի երկայնքով կառուցվեցին երկու շարք խանութներ, որոնցից գանձվող վարձավճարների շնորհիվ պետական գանձարանն ի վիճակի էր պահպանել փայտե կամուրջը:
<br />1310թ. կամուրջը մասամբ այրվել է Բաջամոնտե Տիեպոլոյի (Bajamonte Tiepolo) գլխավորած ապստամբության ժամանակ: 1444թ. կամուրջը փլուզվել է նավակների շքահանդեսը դիտող ամբխի ծանրությունից: Այն կրկին փլուզվել է 1524թ.:
 
<br />Կամուրջը քարից վերակառուցելու գաղափարը առաջին անգամ առաջարկվել է 1503թ.: Հետագա տասնամյակների ընթացքում դիտարկվել են մի քանի նախագծեր (այդ թվում՝ 1551թ. իշխանությունների նախաձեռնությամբ) այնպիսի նշանավոր ճարտարապետների կողմից, ինչպիսիք են՝ Ջակոպո Սանսովինոն (Jacopo Sansovino), Պալադիոն (Palladio) և Վիգնոլան (Vignola): [[Միքելանջելո]]ն նույնպես համարվել է կամուրջի ճարտարապետ:
<br />1310թ. կամուրջը մասամբ այրվել է Բաջամոնտե Տիեպոլոյի (Bajamonte Tiepolo) գլխավորած ապստամբության ժամանակ: 1444թ. կամուրջը փլուզվել է նավակների շքահանդեսը դիտող ամբխի ծանրությունից: Այն կրկին փլուզվել է 1524թ.:
 
<br />Կամուրջը քարից վերակառուցելու գաղափարը առաջին անգամ առաջարկվել է 1503թ.: Հետագա տասնամյակների ընթացքում դիտարկվել են մի քանի նախագծեր (այդ թվում՝ 1551թ. իշխանությունների նախաձեռնությամբ) այնպիսի նշանավոր ճարտարապետների կողմից, ինչպիսիք են՝ Ջակոպո Սանսովինոն (Jacopo Sansovino), Պալադիոն (Palladio) և Վիգնոլան (Vignola): [[Միքելանջելո]]ն նույնպես համարվել է կամուրջի ճարտարապետ:
 
==Կամուրջը ներկայում==
Ներկայիս տեսքով միակամար քարե կամուրջը կառուցվել է 1588-91թթ. ճարտարապետ Անտոնիո դը Պոնտեի (Antonio da Ponte) նախագծով (նման է փայտե կամրջին, որին փոխարինել է):
<br />Կամուրջի երկարությունը 28 մետր է, առավելագույն բարձրությունը կենտրոնական մասում` 7,5 մետր: Հենվում է 12 հազար ցցերի վրա, որոնք մխրճված են ջրանցքի հատակը: Կամրջի վրա տեղակայված են 24 առևտրային տաղավարներ (յուրաքանչյուր կողմում 12 հատ), որոնց կենտրոնում բաժանում են կամրջի երկու կամարները:
[[Պատկեր:Canal Side.jpg|left|800px]]
 
<br />Կամուրջի երկարությունը 28 մետր է, առավելագույն բարձրությունը կենտրոնական մասում` 7,5 մետր: Հենվում է 12 հազար ցցերի վրա, որոնք մխրճված են ջրանցքի հատակը: Կամրջի վրա տեղակայված են 24 առևտրային տաղավարներ (յուրաքանչյուր կողմում 12 հատ), որոնց կենտրոնում բաժանում են կամրջի երկու կամարները:
== Ռիալտոյի կամուրջը քնարերգությունում ==
Կամուրջը հիշատակվում է [[Ավետիք Իսահակյան]]ի բանաստեղծություններից մեկում՝
<poem>
<br />Մի մրահոն աղջիկ տեսա
<br />Ռիալտոյի կամուրջին,
<br />Հորդ մազերը - գետ գիշերվա
<br />Եվ հակինթներ` ականջին...
Եվ հակինթներ` ականջին...<ref> [[s:Մի մրահոն աղջիկ տեսա|Բանաստեղծությունը Վիքիդարանում]] </ref>
</poem>
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{Ծանցանկ}}
[[Պատկեր:Canal Side.jpg|left|800px]]
 
{{Վիքիպահեստ երկար|Ponte di Rialto|Պոնտե դի Ռիալտո}}