Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

Առանց խմբագրման ամփոփման
* Գիշատիչ կակղամորթեր երակային ռապանան եկել են Սև ծով (առաջին անգամ հայտնաբերվել են 1947 թվականին) հեռու արևմտյան բալաստային ծովերից և ներկ ժամանակում կերել է գրեթե բոլոր ոստրեներին, միդիաներին և ծովային սանրիկներին։ Այդպես արագ բազմանալ ռապանան կարողացավ նրա հետևանքով, որ ջրի մեծ աղիության պատճառով այստեղ բացակայում են նրա հիմնական թշնամիները՝ ծովային աստղերը<ref>{{статья|автор=Ю.И. Кантор|заглавие=Биологические и исторические тайны рапаны|ссылка=http://vivovoco.astronet.ru/VV/JOURNAL/NATURE/05_03/RAPANA.HTM|издание=Природа|год=2003|выпуск=№ 3}}</ref>։ Այդպիսի իրավիճակ ստեղծվել է զոպլանկտոնի հետ սանրակիր մնեոպսիս գիշատիչների պատճառով, որոնք Սև ծովում առաջին անգամ հայտվել են 1982 թվականին։ Նրա ակտիվ բազմացումը էկոլոգիական շղթայով հանգեց մի շարք տեսակների՝ պլանկտոնից մինչև ձկներ և դելֆիններ։ Իրավիճակը կարգավորվեց ծովում ուրիշ սանրակիրի հայտվելուն պես, «Beroe ovata», որը որսում էր մնեոպսիսին <ref>{{cite web| author=| datepublished=| url=http://www.rgo.ru/2010/11/den-chyornogo-morya-problemy-ekosistemy/| title=День Чёрного моря: проблемы экосистемы| publisher=// rgo.ru| accessdate=2012-6-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131017211958/http://www.rgo.ru/2010/11/den-chyornogo-morya-problemy-ekosistemy/|archivedate=2013-10-17}}</ref><ref>[http://plankt.oxfordjournals.org/content/25/5/539.full Population dynamics, ingestion, growth and reproduction rates of the invader Beroe ovata and its impact on plankton community in Sevastopol Bay, the Black Sea] // J. Plankton Res. (2003) 25 (5): 539-549.
[[doi:10.1093/plankt/25.5.539]]</ref>.
* Միակ շնաձուկը, որը համատարած բնակվում է Սև ծովում, դա [[փշոտ շնաձուկ]]ն է, այն ոչ հաճաղհաճախ աճում է մինչև 1,5 մետր երկարության, վախենում է մարդկանցից և գրեթե չի մոտենում ծովափին, գտնվելով սառը ջրային շերտերում՝ խորքում։ Դրա հետ մեկտեղ փշոտ շնաձուկը համարվում է շատ թանկարժեք ձկնորսական պարգև (համարվում է որ նրա երիկամի յուղը պարունակում է բուժիչ հատկություններ) և կարող է վտանգ ներկայացնել ձկնորսի համար՝ շնաձկան մեջքի լողաթևը բաղկացած է խոշոր փշերից։ <ref name="opasn">{{cite web| author=| datepublished=| url=http://blacksea-education.ru/3.shtml| title=Опасные животные Черного моря| publisher=// blacksea-education.ru| accessdate=2012-6-15|archiveurl=https://www.webcitation.org/68bgx82L4|archivedate=2012-06-22}}</ref>.
| Նկարագրություն =
| Հավասարեցում = right
* Արգելված, բայց ամենուրեք օգտագործվող խորքային ուռկաորսումը, որը ոչնչացնում է խորքային բիոցենոզը<ref>{{статья|автор=Болтачёв А. Р.|заглавие=Траловый промысел и его влияние на донные биоценозы Чёрного моря|ссылка=http://repository.ibss.org.ua/dspace/bitstream/99011/293/1/boltachev.pdf|издание=Морський екологічний журнал|год=2006|том=V|выпуск=№ 3}}</ref>։
 
* Կազմի փոփոխությունը, էգերի քանակի նվազեցումը և ջրային աշխարհի մուտացիան անթրոպոգեն ազդեցության շնորհիվ (այդ թվում բական աշխարհի հիմնական տեսակների փոփոխությունը էկզոտիկական տեսակներով, որը հայտնվել է մարդու ներգործունեության հետևանքով)։ Այսպես օրինակ՝ ՀրվՁՕԳՀ Օդեսայի մասնաճուղի մասնագետների գնահատականով, միայն մեկ տասնամյակում (1976-ից 1987 թվականներին) [[աֆալինա]] դելֆինների գլխաքանակը կրճատվել է 56 հազարից մինչև 7 հազարի<ref>Звери Чёрного Моря. Симферополь: Таврия, 1996. ISBN 5-7780-0773-6</ref>։ Միևնույն ժամանակ, Սև ծովում նավարկող նավերի կողմից այսպես կոչված ծանրաբեռային ջրերի համատարած բաց թողնումը ավազան, ջրում հայտնվում էին ծովային օրգանիզմներ, որոնք բնական պայմաններում չպետքէ այդտեղ լինեին։ Այդպիսի եղանակող Սև ծովում հայտնվել են այնպիսի տեսակներ, ինչպիսին են ծովային ռապանան<ref name="crimea.comments."/> և Mnemiopsis leidyi<ref name="news.bbc."/> սանրակիրները, որոնք պատճառել է զգալի վնաս տեղական էկոհամակարգին։
 
Սև ծովի ջրին և հյուսիսարևմտյան առափնյա հատվածներին, հատկապես Կերչյան նեղուցին զգալի վնաս են հասցրել 2007 թվականի նոյեմբերի 11-ին տեղի ունեցաց փոթորիկը, որի հետևանքով խորտակվեց բեռնանավ և մի քանի չորանավեր, որոնք տեղափոխում էին տեխնիկական ծծումբով։ Ջրում են հայտնվել ավելի քան 1600 տոննա մազութ և 6800 տոննա ծծումբ՝ Սև և Ազովի ծովերի ընդհանուր աղտոտվածության մակերեսը գերազանցում էր 660 կմ², իսկ ափի ընդհանուր աղտոտվածության ձգվում էր 183 կմ<ref name="гои_2012"/>։
3535

edits