«Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Բասկերի Երկրում»–ի խմբագրումների տարբերություն

== Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի հետևանքներ ==
[[Պատկեր:Čas fiskulture u logoru Girs 1939.jpg|մինի|263x263փքս|Բասկ փախստականները Ֆրանսիայում 1939 թվականին։]]
[[1937 թվական|1937 թվականին]] [[Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմ|Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի]] հյուսիսային ճակատում հանրապետականները նախաձեռնությունը զիջում են [[Ֆրանկիստական Իսպանիա|ազգայնական ֆրանկիստներին]], որոնք գործում էին [[Նացիստական Գերմանիա|Նացիստական Գերմանիայի]] և [[Իտալիայի թագավորություն|Ֆաշիստական Իտալիայի]] օժանդակությամբ։ Այդ դեպքից հետո շուրջ կես միլիոն հանրապետականներ և քաղաքացիական անձինք լքել են Իսպանիան։ Քանի որ [[Բասկերի Երկիր|Բասկերի Երկիրը]] սատարում էր հանրապետականներին, շատ հնարավոր է, որ երկրի տարածքից դուրս են եկել նաև 150 000 բասկեր։բասկեր<ref>{{cite book|title=Modern Basque History: Eighteenth Century to the Present|last1=Watson|first1=Cameron|publisher=University of Nevada, Center for Basque Studies|year=2003|isbn=1-877802-16-6|page=308}}</ref>։
 
Այս ցուցանիշը ընդհանուր հաշվով արտառոց համամասնություն է։ Նրանցից ոմանք, այդ թվում բասկ զինվորականները, հաստատվում են Լաբուրդանում։ [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայի կառավարությունը]] մտադրված էր հյուսիսային [[Պիրենեյներ|Պիրենեյներում]] ճամբար կառուցել՝ նպատակ ունենալով ապաստան տրամադրել իսպանացի խաղաղ բնակչությանն ու բասկյան ճակատից փախչող հանրապետականներին։
 
Տեղի ժողովուրդները բասկ և իսպանացի փախստականներին ընդունում են բացասական կերպով, քանի որ այն տարածքները, որտեղ հանգրվանել էին վերջիններիս, ավանդաբար համարվում էր բասկերի պատմական նախահայրենիքը։նախահայրենիքը<ref>{{cite web|url=http://www.euskomedia.org/aunamendi/ee107927/84673#7|title=Euskaldunak Bigarren Mundu Gerran|date=|website=Auñamendi Eusko Entziklopedia|publisher=EuskoMedia Fundazioa|accessdate=25 October 2015|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->}}</ref>։ Ինտենստիվ բնակեցումը առաջ էր քաշում այդ տարածքների նկատմամբ բասկերի հավակնություններին և ազգային պետության ստեղծման գաղափարին։ Միակ համայնքը, որը լավ ընդունելություն է ցուցաբերում բասկերին, դա Օլորոն Սենտ Մարին է։է<ref>{{cite book|title=Modern Basque History: Eighteenth Century to the Present|last1=Watson|first1=Cameron|publisher=University of Nevada, Center for Basque Studies|year=2003|isbn=1-877802-16-6|pages=230}}</ref>։
 
== Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սանձազերծում ==
[[Պատկեր:Bundesarchiv Bild 101I-263-1595-32, Bei Hendaye, Rommel, v. Obstfelder.jpg|մինի|263x263փքս|Ռոմելը Հենդայում, 1944 թվական, փետրվար։ Լուսանկարը՝ Գերմանիայի ազգային արխիվից։]]
1940 թվականին [[Ֆրանսիայի պատմություն|գերմանական բանակը ներխուժում է Ֆրանսիա]] և [[Կայծակնային պատերազմ|բլիցկրիգի]] (թարգմանաբար՝ [[կայծակնային պատերազմ։պատերազմ]]։ Այն գերմանական ռազմամոլների պատերազմավարության տեսություն է, որը ենթադրում էր ամենակարճ ժամկետում (օրերի կամ ամիսների ընթացքում) հաղթել հակառակորդին) միջոցով ծնկի բերում ֆրանսիական բանակին։ 1940 թվականի հունիսի 22-ին կնքվում է զինադադարի պայմանագիր, որով Ֆրանսիայի հարավային հատվածում՝ ներառյալ [[Բասկերի Երկիր|Բասկերի Երկիրը]], հաստատվում է [[Վիշի (ֆաշիզմ)|նացիստների օկուպացիոն վարչակարգը։վարչակարգը]]<ref>Watson, Cameron (2003), p. 233</ref>։ Այպիսով 1940 թվականին [[Բասկերի հողեր|բասկյան հողերը]] գրեթե ամբողջությամբ անցնում են Գերմանիային։[[Նացիստական Գերմանիա|Գերմանիային]]։ Պատերազմական գործողությունների տարիներին գերմանահպատակ տարածքների բազմաթիվ բնակիչներ (այդ թվում մեծ թվով բասկեր) աջակցում են նացիստական վարչակարգի կողմից իրականացվող հրեաների և կոմունիստների հետապնդումներին։հետապնդումներին<ref name="Watson, Cameron 2003, p. 234">Watson, Cameron (2003), p. 234</ref>։ Բասկերիր Երկրի մեծ մասը իր հավատարմությունն է տալիս վիշիյան վարչակարգին և մասնակցում գերմանական իշխանությունների անցկացրած զորահավաքներին։
 
Բասկերի Երկրի նկատմամբ մշտապես իր հավակնություններն է ունեցել [[Իսպանիա|Իսպանիան]]։ [[Ադոլֆ Հիտլեր|Ադոլֆ Հիտլերն]] ու [[Ֆրանցիսկո Ֆրանկո|Ֆրանցիսկո Ֆրանկոն]] [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ|Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի]] տարիներին հանդիպել են ընդամենը միայն մեկ անգամ՝ 1940 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Ֆրանսիայում։ Հանդիպման նպատակը քաղաքական մերձեցումը, փոխադարձ շահերի քննարկումն ու դաշինքի կազմակերպումն էր: Այնուամենայնիվ, քննությունների արդյունքում պարզ է դառնում, որ դաշինքի առավելությունները երկու կողմերի համար էլ անհասկանալի են: Գերմանիայի և Իտալիայի կողմից պատերազմում ներգրավելու դիմաց Ֆրանկոն պահանջում էր [[Կանարյան կղզիներ|Կանարյան կղզիները]] ռազմավարական առումով ամրապնդելու համար օգնություն, Բասկերի Երկիրը, ինչպես նաև մեծ քանակով ցորեն, վառելիք, ռազմական տեխնիկա, ռազմական ինքնաթիռներ և այլ տեսակի սպառազինություն: Ի պատասխան Ֆրանկոյի գրեթե անլուծելի պահանջներին՝ Հիտլերը սպառնում է [[Վիշի (ֆաշիզմ)|Վիշիյան Ֆրանսիայի]] կողմից իսպանական տարածքների հնարավոր անեքսիայով: Վերջիվերջո, նրանց չի հաջողվում համաձայնության գալ: Մի քանի օր անց Գերմանիայում Հիտլերը Մոսուլինիին հայտնում է․ ''«Ես ավելի շուտ կցանկանամ հանել իմ ատամներից երեքը կամ չորսը, քան կրկին զրուցել այդ մարդու հետ»'':
 
== Տես նաև ==
 
* [[Իսպանիան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ]]
* [[Բասկյան ազգայնականություն]]
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{Ծանցանկ}}
 
== Գրականություն ==
 
* {{cite book|title=Modern Basque History: Eighteenth Century to the Present|last1=Watson|first1=Cameron|publisher=University of Nevada, Center for Basque Studies|year=2003|isbn=1-877802-16-6}}
* {{cite book|title=France: the dark years, 1940-1944|last1=Jackson|first1=Julian|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2003|isbn=0-19-925457-5|pages=246–247}}
* {{cite web|url=http://www.euskomedia.org/aunamendi/ee107927/84673#7|title=Euskaldunak Bigarren Mundu Gerran: Gerra Ipar Euskal Herrian|last1=Jimenez de Aberasturi Corta|first1=J.C.|date=|website=Auñamendi Eusko Entziklopedia|publisher=EuskoMedia Fundazioa|access-date=2015-03-28}}
39 870

edits