«Ձյուդո»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 1032 բայտ ,  2 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
}}</ref>:
 
Ի տարբերություն [[բռնցքամարտ]]ի, [[կարատե]]ի և հարվածային ոճի մյուս մենամարտերի՝ ձյուդոյի հիմքն են կազմում նետումները, ցավայինցավեցնող վարժաձևերըհնարքները, պահումները և պարտերի վիճակում խեղդելը: Հարվածները և մի քանի առավել տրավմատիկ հնարքների ուսումնասիրությունը կատարվում է կատայի ձևով, որտեղ մրցակցի վրա հնարքի իրականացման նպատակը միայն շարժումների ճշգրտությունն է:
 
Մարտերի մյուս տեսակներից ([[հունահռոմեական ըմբշամարտ]], [[ազատ ոճի ըմբշամարտ]]) ձյուդոն առանձնանում է հնարքների կատարման ժամանակ ֆիզիկական ուժի ավելի քիչ օգտագործմամբ և թույլատրված տեխնիկական գործողությունների մեծ բազմազանությամբ:
''Սուտեմի վաձա'' նետումները լինում են {{նիհոնգո|մասուտեմի վաձա|真捨身技||նետում՝ մեջքի վրա գցելով}} և յոկա սուտեմի վաձա (橫捨身技, նետում՝ կողքի վրա գցելով):
 
Ձյուդոյում կա ցավայինցավեցնող հնարքների մեծ զինանոց (''կանսեցու վաձա''), այդ թվում՝ լծակներ և հանգույցներ:
 
* Լծակ – ծալում վերջույթի հոդում ֆիզիոլոգիական սահմանից վեր (օրինակ՝ ''Ձյուձի-Գատամե''):
* Հանգույց – ոլորում վերջույթի հոդում (օրինակ՝ ձեռքի հանգույց – ''Ուդե-Գարամի''):
 
ՑավայինՑավեցնող հնարքները կարող են իրականցվել տարբեր հոդերի վրա (արմնկային կամ ծնկային հոդեր, ձեռքի դաստակ և այլն<ref name="Болевые приёмы дзюдо, Додзё № 3-2002">{{статья
| автор = Сергей Косоротов, Алексей Горбылёв.
| заглавие = Болевые приёмы дзюдо. Теоретические положения
| issn =
}}</ref>
), սակայն վնասվածքները նվազագույնի հասցնելու նպատակով մարզական ձյուդոյում թույլատրվում են ցավայինցավեցնող հնարքներն արմնկային հոդում:
 
== Կանոնները ==
Մարզիկները մրցում են բոկոտն, ձյուդոյի հատուկ մարզավարտիքով և կիմոնո կոչվող վերնամարզազգեստով։ Բացի ըմբշամարտի հնարքներից, թույլատրվում է օգտագործել նաև որոշ ցավեցնող հակահոդային և խեղդող հնարքներ։ Գոտեմարտի տևողությունը 5 րոպե է։ Գոտեմարտի հավասար ավարտի դեպքում տրվում է ևս 5 րոպե՝ մինչև մրցակիցներից մեկի կողմից միավորի ձեռքբերումը։ Եթե լրացուցիչ գոտեմարտը նույնպես ավարտվում է ոչ ոքի, ապա հաղթողը որոշվում է մրցավարական եռյակի կողմից։ Ձյուդոյի մրցումներում կա հաղթանակը շնորհելու 7 տարբերակ։ Մաքուր հաղթանակ, որը կոչվում է «իպպոն», և բարդ հաղթանակ, որը կոչվում է «սոգո գաչի». հաղթողը ստանում է 10 միավոր, իսկ պարտվողը միավոր չի ստանում։ «Վազա արի»-ի առավելությամբ հաղթանակի դեպքում հաղթողին շնորհվում է 7 միավոր, իսկ պարտվողը միավոր չի ստանում։ «Յոկո»-ի առավելության դեպքում միավորների փոխհարաբերությունը կազմում է 5-0, «կոկա»-ի առավելության դեպքում՝ 3-0։ Փոքր առավելության կամ մրցավարների կարծքիքով տրվող հաղթանակի դեպքում հաղթողը ստանում է միայն մեկ միավոր, իսկ պարտվողը միավոր չի ստանում։ Թիմային մրցումներում կարող է գրանցվել ոչ ոքի արդյունք, որը ճապոներեն կոչվում է «հիկի-վակի» և մարզիկներին միավոր չի բերում։ Մրցումները կրում են անհատական-թիմային բնույթ։ Ձյուդոյի գոտեմարտը վարում են երեք մրցավարներ՝ գորգի վրայի ավագ մրցավարը և երկու եզրային մրցավարներ։ Մրցամարտերը տեղի են ունենում 16x16 մ չափերի [[տատամի]]ի վրա, որն ունի երկու սահմանագոտի՝ մրցության և անվտանգության։ Այս գոտիները սահմանագծվում են 1 մ լայնության կարմիր շերտով։ մրցագորգը շրջափակող այս գունավոր շերտը կոչվում է պասիվության գոտի և մտնում է մրցագորգի չափերի մեջ, որի ընդհանուր չափը հավասար է 10x10 քառակուսի մետրի։ Մրցագորգից դուրս գտնվող անվտանգության գոտին պետք է ունենա 3 մ լայնություն։
 
== Մարտարվեստ և օգտագործում ինքնապաշտպանության նպատակով ==
* Անվտանգության հնարքների ուսուցումը նպաստում է ընկնելու ժամանակ ինքնապահովագրմանը:
* Անհրաժեշտ հեռավորության, դիրքի և հակառակորդի նկատմամբ հնարքի օգտագործման ժամանակի ճիշտ որոշում:
* Սպորտային ձյուդոյի կանոնները նպաստում են արագ անցումը ցավայինցավեցնող, խեղդող հնարքներին ու բռնումներին նետումից հետո, ինչն օգտակար է ինքնապաշտպանության համար:
* Նետելու տեխնիկայի մշակումը հնարավորություն է տալիս ճշգրտորեն վերահսկել հակառակորդի դրությունը նետման ժամանակ, ինչը թույլ է տալիս ընտրել ազդեցության ցանկալի ուժգնությունը (ընդհուպ մինչև ճակատագրական ելքով) ինքնապաշտպանության հետ կապված իրավիճակներում:
 
Սակայն ձյուդոն ինքնապաշտպանության նպատակով օգտագործելը քննադատության է ենթարկվել մյուս մարտարվեստների ներկայացուցիչների կողմից<ref name="BJJ or Judo">{{cite web
|url = http://www.matbattle.com/articles/grappling/bjj_or_judo.htm
|title = Top Dog: BJJ or Judo?
|accessdate = 2010-07-07
|lang = en
|archiveurl = https://www.webcitation.org/619Ckjn34?url=http://www.matbattle.com/articles/grappling/bjj_or_judo.htm
|archivedate = 2011-08-23
}}</ref><ref name="Judo for Street Survival">{{cite web
|author = Kurt Seemann.
|url = http://judoinfo.com/street.htm
|title = Judo for Street Survival
|accessdate = 2010-07-07
|lang = en
|archiveurl = https://www.webcitation.org/619ClQhtv?url=http://judoinfo.com/street.htm
|archivedate = 2011-08-23
}}</ref>.
* Մարզումների ժամանակ ձյուդոգիի օգտագործումը սահմանափակում է հակառակորդին դիմադրելու փորձը, երբ անհնար է կամ անարդյունավետ հագուստից բռնելը (պարտերի վիճակում գոտեմարտելը և այլն) կամ երբ մարտն անցկացվում է առանց որևէ կեյկոգիի:
* Չափից ավելի հակումը դեպի [[սպորտ]]ը՝ ունենալով մի շարք ակումբներ, և, որպես հետևանք, միայն մրցումների կանոններով թույլատրված սահմանափակ հնարքների կիրառում:
* Հարվածելու տեխնիկայի բացակայություն: ''Ատեմի վաձան'' ուսուցանվում է սպորտային ձյուդոյի ոչ բոլոր բաժիններում, և մի շարք դեպքերում միայն այն ձյուդոիստներին, որոնք հասել են դանի մակարդակի և միայն կատայի ձևով:
 
== Ընդհանուր մենամարտեր ==
}}</ref>), ընդ որում մրցումների կանոնները փոխվում են՝ հաշվի առնելով մարզիկների հնարավորությունները:
 
Մարզիկներին թույլատրվում է կատարել նետումներ ուղղահայաց դիրքում, ինչպես նաև պահումներ, ցավայինցավեցնող և խեղդող հնարներ պարտերի վիճակում (ի տարբերություն ավանդական ձյուդոյի՝ ցավայինցավեցնող հնարքները թույլատրվում են միայն արմնկային հոդին): ՑավայինՑավեցնող և խեղդող հնարները կանգնած վիճակում, ինչպես նաև հարվածները (''ատեմի'') մարզական ձյուդոյում արգելվում են:
 
Մենամարտը միշտ սկսվում է մարզիկների կանգնած վիճակով: Տատամիի վրա կանգնելիս նրանք խոնարհվում են: Մարզիկները միմյանց ու մրցավարներին խոնարհվում են նաև մարտն սկսելուց առաջ և ավարտելուց հետո: Մինչև մարտն սկսելը միմյանց ձեռք սեղմելն արգելվում է:
* երբ ձյուդոիստը հակառակորդին արագ և ուժեղ նետում է մեջքի վրա (նրա մեծ մասը),
* երբ ձյուդոիստը պահում հնարքը կատարում է ավելի քան 20 վայրկյան,
* երբ ձյուդոիստի հակառակորդը ցավայինցավեցնող կամ խեղդող հնարքների կատարման արդյունքում արտասանում է «մաիտա» (հանձնվում եմ) բառը կամ 2 կամ ավելի անգամ խփում ձեռքով կամ ոտքով,
* երբ ցավայինցավեցնող կամ խեղդող հնարքների գործադրման արդյունքն ակնհայտ է մրցավարներին (օրինակ՝ երբ ձյուդոիստը, որի վրա կիրառվում է հնարքը, կորցնում է գիտակցությունը):
 
[[Պատկեր:Ippon.jpg|thumb|150px|right|Մրցավարը բարձրացրել է ձեռքը, որ նշանակում է ''իպպոն'' գնահատականով հաղթանակ]]
|archiveurl = https://www.webcitation.org/619D3mZ4l?url=http://www.sambo.spb.ru/sworld/sworld.htm
|archivedate = 2011-08-23
}}</ref> մեծ տարածում ունեցող [[սամբո]] մարզաձևը: Վերջինս ձյուդոյից տարբերվում է մարզազգեստով (սամբոիստի հագուստը կազմված է վերնազգեստից, դրա վրա կապվող գոտուց, մարզական շորտից և կոշիկներից), մրցումների կանոններով (մասնավորապես, սամբոյում թույլատրված են ցավայինցավեցնող հնարքները ոտքերին, արգելված է խեղդումը), մարզիկների ավելի ցածր դիրքով (ձյուդոիստների դասական դիրքն ուղիղ մեջքով է) և գորգով, որի վրա տեղի է ունենում մարտը (սամբոյում այն կլոր է և ավելի փափուկ, քան ձյուդոյի տատամին):
 
Ներկայումս սամբոն օլիմպիական մարզաձև չի համարվում:
! Մարզական սամբո
|-
! ՑավայինՑավեցնող հնարքներ ոտքերին
| Արգելվախ են
| Թույլատրված են