«Սերգեյ Մերգելյան»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 208 բայտ ,  2 տարի առաջ
վիքիֆիկացում
(վիքիֆիկացում)
 
Ժ. Քեշիշյան}}
'''Սերգեյ Մերգելյան''' ({{ԱԾ}}), հայ մաթեմատիկոս, ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1953 թվականից, 1991թվականից՝1991 թվականից՝ ՌԳԱ), [[ՀՀ ԳԱԱ|ՀԽՍՀ ԳԱ]] անդամ<ref> [http://www.sci.am/members.php?mid=168&langid=2 Ռեզյումեն ՀՀ Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի կայքում]</ref> (1956 թվականից, 1993 թվականիցթվականից՝ ԳԱԱ ), [[Ստալինյան մրցանակ]]ակիր (1952), Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց շքանշանակիր (2008)։ ԽՍՀՄ պատմության մեջ ամենաերիտասարդ գիտությունների դոկտոր (20 տարեկան), ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի ամենաերիտասարդ թղթակից անդամ (24 տարեկան):
Ստալինյան մրցանակակիր (1952), Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց շքանշանակիր (2008)։ԽՍՀՄ պատմության մեջ
ամենաերիտասարդ գիտությունների դոկտոր (20 տարեկան), ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի ամենաերիտասարդ թղթակից անդամ (24 տարեկան):
 
== Կենսագրություն ==
Սերգեյ Մերգելյանը ծնվել է 1928 թվականի մայիսի 19-ին [[Սիմֆերոպոլ|Սիմֆերոպոլում]]՝ հայկական ընտանիքում։
Սերգեյի հայրըՙ Մկրտիչ Մերգելյանը, ծնունդով [[Ախալքալաք|ախալքալաքցի]] էր։ [[Հայրենական պատերազմըպատերազմ]]ը սկսվելուն պեսՙ 1941 թվականին ընտանիքը տեղափոխվեց [[Երևան]]:
Սերգեյը Մռավյանի անվան դպրոցում ուսանելու տարիներին տարբերվեց հասակակիցներից, և էքստեռն քննություններ հանձնելով, դպրոցն ավարտեց սահմանված տարիքից շուտ։ [[Երևանի պետական համալսարան|Պետական համալսարանում]] նա առաջին տարում հանձնում է առաջին և երկրորդ կուրսի բոլոր քննությունները և սկսում հաճախել երրորդ կուրս։ 1947 թվականին, 19 տարեկանում էքստերն ավարտել է [[ԵՊՀ]]-ի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։ Ուսումնառության տարիներին նա հատկապես մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերում [[Արտաշես ՇահինյանիՇահինյան]]ի դասախոսություններին, ով և անմիջապես նկատում է ապագա մաթեմատիկոսին։ Հետագայում Արտաշես Շահինյանը գրում է.
{{քաղվածք|Համակրանքը դեպի այդ համեստ ու լռակյաց պատանին, որ հայացքը վար, ուշադիր լսում էր և տալիս դիպուկ հարցեր, համակում է առաջին իսկ հանդիպողին: Զգացվում էր այդ ուսանողի բացառիկ սերը դեպի ստեղծագործական աշխատանքը և այն, որ նա բոլորովին չէր խուսափում դժվարին խնդիրներ ձեռնարկելուց|}}:
Շահինյանը նաև ընդգծում է, որ Մերգելյանով վերջնականապես ձևավորվեց հայկական մաթեմատիկայի պատմության մի շրջանը: Նրա մասին ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի նախագահ [[Պավել Ալեքսանդրով|Պավել Ալեքսանդրովն]] ասել է․ «Մեր աչքի առաջ ծնվում է հայկական մաթեմատիկական դպրոցը»:
 
== Գիտական գործունեություն ==
Մերգելյանի թեկնածուական թեզը առնչվում էր ֆունկցիաների մոտավորության տեսությանը։ [[1951]] թվականին Մերգելյանը ապացուցել է [[Մերգելյանի թեորեմ|բազմանդամային մոտավորության թեորեմը։թեորեմը]]։ 21 տարեկան հասակում Մերգելյանը դառնում է գիտությունների դոկտոր, 25 տարեկանում ընտրվում [[ԽՍՀՄ]] և [[ՀԽՍՀ]] ԳԱ թղթակից անդամ, իսկ 28 տարեկանում՝ [[Հայաստանի Գիտությունների Ազգային Ակադեմիա|Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի]] ակադեմիկոս։
 
== Աշխատանքային գործունեություն ==
Սերգեյ Մերգելյանը նաև գիտության հմուտ կազմակերպիչ էր։ Նա եղել է [[ԽՍՀՄ]] ԳԱ Ստեկլովի անվան Մաթեմատիկայի ինստիտուտի կոմպլեքս անալիզի բաժնի հիմնադիրը և ղեկավարը։ 1956 թվականին [[Հայաստան]]ում հիմնել է մաթեմատիկական մեքենաների [[Երևան]]ի գիտահետազոտական ինստիտուտը, Ինստիտուտի տնօրենն է եղել [[1956]]-[[1960]] թվերին։թվականներին։ 1971-74թթ1974 թթ.ՙ Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի փոխնախագահն էր, 1974-791979 թթ.ՙ ԳԱ հաշվողական կենտրոնի տնօրենը, իսկ 1979-821982 թթ.ՙ ԳԱ մաթեմատիկայի ինստիտուտի բաժնի վարիչը, 1982-861986 թթ.ՙ [[Վանաձորի պետական համալսարան|Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտի]] ռեկտորը: Այդպիսով սկիզբ է դրվել ժամանակակից հաշվողական մեքենաների արտադրության ստեղծմանը [[Հայաստան]]ում։ Շնորհիվ Մերգելյանի կազմակերպական տաղանդի՝ [[Հայաստան]]ը դարձավ այդ ուղղությամբ [[ԽՍՀՄ]] հիմնական կենտրոններից մեկը։
 
== Մրցանակներ ==
Մերգելյանը [[ԽՍՀՄ]]-ի տարիներին արժանացել է Ստալինյան մրցանակի, իսկ [[ՀՀ]] նախագահի [[2008]] թվականի [[մայիսի 26]]-ի հրամանագրով պարգևատրվել է Սուրբ [[Մեսրոպ Մաշտոց]]ի շքանշանով<ref>[http://նախագահ.հայ/hy/decrees/item/50 Հայաստանի Հանրապետության շքանշանով և մեդալներով պարգևատրելու մասին]</ref>։ Շքանշանը նրան է հանձնվել [[Լոս Անջելես]]ում, քանի որ այդ ժամանակ Մերգելյանը մշտական բնակություն էր հաստատել [[ԱՄՆ]]-ում։ Մերգելյանը մահացել է 2008 թվականին Լոս Անջելեսում՝ երկարատև հիվանդությունից հետո։
 
== Մահ ==
== Գրականություն Սերգեյ Մերգելյանի մասին ==
Մերգելյանը մահացել է 2008 թվականին Լոս Անջելեսում՝ երկարատև հիվանդությունից հետո։
 
== Գրականություն Սերգեյ Մերգելյանի մասին ==
* [[Աշոտ Մարտիրոսի Արզումանյան|Աշոտ Արզումանյան]], Հրաշալի էստաֆետը, Երևան, «Հայաստան», 1971, 207 էջ։
 
* [http://www.azg.am/AM/2008060520 Սերգեյ Մերգելյանի կենսագրությունը]
* [http://www.people.am/sergey-mergelyan/ Սերգեյ Մերգելյանը www.people.am կայքում]
* [http://www.sci.am/members.php?mid=168&langid=2 Ռեզյումեն ՀՀ Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի կայքում։]
* [http://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=35710 Սերգեյ Մերգելյանը] [[մաթեմատիկական տոհմածառ նախագծում]]
* [http://www.nt.am/am/dates/594/ Սերգեյ Մերգելյանի մասին «Նոյյան տապանի» հիշարժան տարեթվերում։]
{{Արտաքին հղումներ}}
{{Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան}}
 
{{DEFAULTSORT:Մերգելյան, Սերգեյ}}
[[Կատեգորիա:Վունդերքինդներ]]
[[Կատեգորիա:Ղրիմահայ մաթեմատիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ]]
 
{{Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան}}
201 562

edits