«Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի»–ի խմբագրումների տարբերություն

Content deleted Content added
No edit summary
Տող 5.
| պատկեր = Օշականի եկեղեցու ընդհանուր տեսքը.jpg
| պատկերի չափ =
| նկարագրություն = <br/>Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցին
| երկիր = Հայաստան
| քարտեզի չափ =
Տող 56.
| Վիքիպահեստում =
}}
 
'''Սուրբ [[Մեսրոպ Մաշտոց]] Մայր Եկեղեցի''', հայ առաքելական եկեղեցի, որ գտնվում է [[Օշական (գյուղ)|Օշականում]], [[Արագածոտնի մարզ]]։<ref>[http://oshakan.weebly.com/13571400141014081378-134813811405140814001402-134813771399140714001409-1381139113811394138114091387.html/ Ս. Մեսրոպ Մաշտոց Եկեղեցու մասին oshakan.weebly.com կայքում]</ref>
'''Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի''', կրոնական կառույց [[Հայաստանի Հանրապետության]] [[Արագածոտնի մարզ]]ի [[Օշական (գյուղ)|Օշական]] գյուղում: [[Արագածոտնի թեմ]]ի առաջնորդանիստ եկեղեցին (1996 թվականից): 443 թվականին կառուցել է իշխան [[Վահան Ամատունի]]ն՝ [[Մեսրոպ Մաշտոց]]ի գերեզմանի վրա:
 
== Պատմություն ==
17-րդ դարում եկեղեցին եղել է կիսավեր: [[Առաքել Դավրիժեցի]]ն գրել է.
Մեսրոպ Մաշտոցի մահից հետո հազարապետ Վահան Ամատունին և զորավար Հմայակ Մամիկոնյանը նրա մարմինը տեղափոխում են Օշական, որտեղ երեք տարի անց՝ [[443]] թվականին, Վահան Ամատունին մատուռ է կառուցում։ Մեսրոպ Մաշտոցի Նրա հիշատակը հարգելու համար [[Հովսեփ Ա Հողոցմեցի]] կաթողիկոսը Կորյունին հանձնարարում է գրել Մեսրոպ Մաշտոցի կյանքի ու գործի մասին։ 1875-79 թվականներին [[Գևորգ Դ Կոնստանդնուպոլսեցի (Քերեստեճյան)|Գևորգ IV]] կաթողիկոսը հին մատուռի վայրում բազիլիկ տիպի նոր եկեղեցի է կառուցում։ Եկեղեցու խորանի տակ գտնվում է [[Մեսրոպ Մաշտոց]]ի դամբարանը ([[433]])` ուղղանկյուն թաղածածկ խուց` արևելքում խորշով, արևմուտքում բացվածքով, հյուսիսից և հարավից մուտքերով (հյուսիսայինը փակված է, իսկ հարավայինը բացվում է դեպի ավանդատուն), իսկ արևելյան կողմին կից [[1884]] թվականին կառուցվել է երկհարկ գլանաձև զանգակատունը, որի մուտքը խորանից է։ Հայկական ճարտարապետության մեջ այն բացառիկ է ինչպես զանգակատան դիրքով, այնպես էլ կառուցվածքով։ 1960-ական թվականներին եկեղեցին ներսից զարդարվել է որմնանկարներով նկարիչ Հ. Մինասյանի կողմից։<ref>[http://www.findarmenia.com/arm/sights/oshakan/ Ս. Մեսրոպ Մաշտոց Եկեղեցու մասին findarmenia.com կայքում]</ref>
{{Քաղվածք|… հոյակապ, լայնանիստ, բարձրաբերձ... այս տաճար-հանգստարանի ողջ տանիքը վաղ ժամանակներից փլվել, նստել էր, միայն Ավագ խորանն էր մնացել ծածուկ:|}}
 
1639–1645 թվականներին [[Փիլիպոս Ա Աղբակեցի]] կաթողիկոսը հիմնովին նորոգել է եկեղեցին: 19-րդ դարում Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցին վերստին եղել է խարխուլ և վթարային վիճակում, ուստի 1850 թվականին [[Ներսես Ե Աշտարակեցի]]ն կոնդակով դիմել է Սինոդին՝ եկեղեցին նորոգելու առաջարկով: 1860 թվականին [[Միքայել Նալբանդյան]]ը, [[Հնդկաստան]] մեկնելուց առաջ, ուխտի է եկել Օշական, և եկեղեցու անմխիթար վիճակը տեսնելով, բանաստեղծությամբ իր վիշտն ու դառնությունն արտահայտել:
 
1668–1672 թվականներին եկեղեցու վերակառուցման համար Գրիգոր վարդապետի ղեկավարությամբ նախապատրաստական աշխատանքներ են կատարվել: 1872 թվականին [[Գևորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցի]]ն կոնդակով հայ ժողովրդին կոչ է արել՝ նյութապես սատարել եկեղեցու վերակառուցմանը: 1873–1879 թվականներին օշականցիների մասնակցությամբ Սուրբ Մոսրոպ Մաշտոց եկեղեցին հիմնովին վերակառուցվել է և 1879 թվականի հոկտեմբերի 21-ին օծվել:
Փաստորեն նոր եկեղեցի է կառուցվել, նոր հորինվածքով (մինչև 20-րդ դարը դեռևս պահպանված են եղել նախկին շենքի պատերի հետքերը, արևելքում՝ արտաքուստ բազմանիստ Ավագ խորանով): Նոր եկեղեցին թաղածածկ դահլիճ է՝ երեք թաղակիր կամարներով, ձվաձև հատակագծով Ավագ խորանի երկու կողմերում՝ ուղղանկյուն ավանդատներով: Արտաքին ճակատները զարդարված են դեկորատիվ կամարաշարով: Ավագ խորանի տակ Մեսրոպ Մաշտոցի դամբարանն է (443). ուղղանկյուն թաղածածկ խուց է, արևելքում՝ խորշով, հյուսիսից և հարավից՝ մուտքերով (հյուսիսը փակվել է, իսկ հարավը բացվել է դեպի ավանդատուն):
 
1880 թվականին, եկեղեցու հարավային կողմում, Վահան Ամատունու գերեզմանի վրա, կանգնեցվել է հուշակոթող, 1884 թվականին եկեղեցուն արևելքից կցել են երկհարկ, 8-սյունանի ռոտոնդայով պսակված զանգակատուն, որը բացառիկ է [[Հայկական ճարտարապետություն|հայկական ճարտարապետության]] մեջ իր տեղադրությամբ, գլանաձև ծավալով և Ավագ խորանից բացվող մուտքով:
 
1913 թվականին եկեղեցու հարավային կողմում կառուցվել է դպրոցի շենք: 1960–1964 թվականներին [[Վազգեն Ա Պալճյան]]ի հոգածությամբ, միլանահայ Հ. և Թ. Ղազարոսյան եղբայրների բարերարությամբ, բարեկարգվել է եկեղեցու շրջապատը, նորոգվել են Մեսրոպ Մաշտոցի դամբարանը և եկեղեցին, դեպի դամբարան տանող մուտքի դիմաց կանգնեցվել է կոթող՝ [[Հայերենի այբուբեն|մեսրոպյան այբուբենի]] երկաթագիր տառերով, և դրվել դամբարանի արևելյան խորշում (ճարտարապետ՝ Բ. Արզումանյան), աղոթասրահում կախվել է երկաթակուռ ջահ (ճարտարապետ՝ Ռ. Իսրայելյան): 1962 թվականին Մեսրոպ Մաշտոցի բազալտե գերեզմանաքարը փոխարինվել է օնիքս քարից պատրաստված նոր տապանաքարով: 1964 թվականին եկեղեցու հյուսիսարևմտյան անկյան մոտ կառուցվել է աղբյուր (ճարտարապետ՝ Ա. Իսրայելյան): 1966 թվականին Ավագ խորանում մարմարե նոր սեղան է պատրաստվել՝ վրան «Աստվածածինը Մանկան հետ» սրբապատկերով (նկարիչ՝ Հ. Մինասյան):
 
1964–1966 թվականներին, հնդկահայ Պ. Ալեքսանյանի բարերարությամբ, եկեղեցու ներսը նկարազարդարվել է «Փառք հայ գրի և դպրության» որմնանկարով (նկարիչներ՝ Հ. Մինասյան, Հ. Մամյան): Որմնանկարն իրականացվել է եռապատկեր հորինվածքով՝ ճարտարապետությանը ներդաշնակ: Արևմտյան պատի որմնանկարում պատկերված է Մեսրոպ Մաշտոցը՝ նորաստեղծ այբուբենը ձեռքին: Որմնանկարը կամարակապ լուսամուտով բաժանվում է երկու մասի՝ ձախ կողմում Մեսրոպ Մաշտոցն է՝ շրջապատված աշակերտներով, աջ կողմում՝ հայրապետական գահին բազմած [[Սահակ Ա Պարթև]]ը, կողքին կանգնած են [[Վռամշապուհ]] թագավորը և թագուհին, Վահան Ամատունի իշխանը և նախարարները, նրանց վերևում [[Արարատ]]ի ձյունազարդ գագաթն է և [[Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Էջմիածին)|Հռիփսիմեի տաճարը]]: Կենտրոնում հնարամտորեն օգտագործված է լուսամուտի բացվածքը, որի ապակու վրա, դրսից պայծառ լույսով ողողված, գրված է հայոց այբուբենը:
 
Հարավային պատին կանգուն և ծնրադիր նետաձիգ զինվորներն են՝ Հայոց աշխարհի պահապանները, նրանց գլխավերևում՝ ուժի, հայրենիքի կենսունակության խորհրդանիշ թևատարած արծիվը: Հյուսիսային պատին պատկերված է Հայաստանի գարունը՝ ծաղկած ծառերով, զվարթ աղջիկներով: Որմնանկարը զուգակցում է [[Հայկական մանրանկարչություն|հայկական մանրանկարչության]], միջնադարյան քանդակագործության ու որմնանկարչության ավանդները և 20-րդ դարի հայկական մոնումենտալ արվեստի լավագույն ստեղծագործություններից է:
 
1995 թվականին եկեղեցու արևմտյան կողմում կանգնեցվել է հուշակոթող: 1996 թվականին [[Գարեգին Ա Սարգիսյան]]ի հովանավորությամբ և Արագածոտնի թեմի առաջնորդ [[Նավասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյան]]ի ջանքերով, ամերիկահայ Ջ. Կոբոյանի բարերարությամբ, եկեղեցամերձ դպրոցի շենքը հիմնովին վերակառուցվել է, և 1997 թվականին այնտեղ բացվել է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց դպրատունը (ճարտարապետ՝ Բ. Արզումանյան): Երկհարկանի, սյունազարդ և գմբեթավոր դահլիճներով, ցուցասրահներով, հարուստ գրադարանով, շքեղ կահավորված շենք է, որի սրահներում ներկայացված են հայ անվանի արվեստագետների ստեղծագործություններ: 1999 թվականին Դպրատանը կազմակերպվել է «Աստվածաշնչական Հայաստան» միջազգային գիտաժողովը, իսկ նույն թվականից, Թարգմանչաց տոնին, ամենամյա «Մաշտոցյան ընթերցումներ» գիտաժողովները:
 
1997 թվականին եկեղեցու արևմտյան կողմում, Ժ. և Հ. Գաբրիելյանների բարերարությամբ կառուցվել է առաջնորդարանի շենքը (ճարտարապետ՝ Հ. Բաբախանյան), 2000 թվականին Ջ. Կոբոյանի միջոցներով բարեկարգվել է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցու տարածքը<ref>{{Գիրք:ՔՀՀ|1067}}</ref>:
 
== Ծանոթագրություններ ==
Տող 64 ⟶ 84՝
 
{{Հայ Առաքելական Եկեղեցի}}
 
 
{{DEFAULTSORT:Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի (Օշական)}}