«Ազգանունների հայկականացում»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
(Նոր էջ «'''Ազգանունների հայկականացում''', հայկական ազգանվան Անվանափոխություն|ընդուն...»:)
 
'''Ազգանունների հայկականացում''', [[Հայկական ազգանուն|հայկական ազգանվան]] [[Անվանափոխություն|ընդունման]] ակտ: Առ այսօր հայերի ազգանունների զգալի մասը ծագում են թուրքական, հրեական, պարսկական կամ արաբական բառարմատներից, սակայն պատմության ընթացքում եղել են դեպքեր, երբ մասնավոր անձինք սեփական նախաձեռնությամբ [[Հայկականացում|հայկականացրել]] ազգանունները (ի տարբերություն, օրինակ, Իսրայելի, որտեղ գործում է [[Ազգանունների եբրայնականացում|ազգանունների եբրայականացման]] պետական ծրագիր)<ref name=Սիմոնյան>[http://armarlur.com/63726-2/?utm_campaign=shareaholic&utm_medium=facebook&utm_source=socialnetwork Մաքրենք մեր ազգանունները թյուրք-թաթարական հետքերից]</ref>:
 
== Պատմություն ==
Պատմաբան Անժելա Տերյանի վկայությամբ, հայերի մոտ տարածված են ոչ հայկական ծագմամբ՝ ''ամիրա'', ''բեկ'', ''ռաշիդ'', ''հասան'', ''ջավադ'', ''խան'', ''սուլթան'', ''փաշա'' ինչպես նաև չոփուռ (ծաղկատար), թոփալ (կաղ), չոլախ (կռնատ), բիշար (անխոհեմ), խզմալ (անզուսպ), չոփիկ (կեղտոտ), յալանդուզ (ստախոս), ղաթրջի (ջորեպան), ղամազ (բանսարկու) արմատներով ազգանունները<ref name="Սիմոնյան" />: Տարածված թուրքածին ազգանունների թվում են. Ալավերդյան, Աղաբաբյան, Բաբուխանյան, Կարաքեշիշյան, Ամիրզադյանները, Փալանդուզյան, Իսագուլյան և այլն: Բազմաթիվ ազգանուններ կրում են նաև արհամարհական կամ վիրավորական նշանակություն՝ Էլօղլյան (օտարի տղա), Ղասաբօղլյան (մսագործի որդի), Ղուլյան ու Ղուլանյան (ստրուկ, ծառա), Եորդակյան (բադ), Գյոդակյան (կարճլիկ), էքմեքչյան (հացագործ), Թերլեմեզյան (չքրտնող), Չեքիջյան (կշռավար), Խզմալյան (անզուսպ), Նավալյան (ապուշ), Գավուկյան (խաբեբա), Համալմազյան (իրավազուրկ), Ղարաջյան (բամբասող)<ref name="Սիմոնյան" />:
 
Ազգանունների հայկականացման ջատագովներից [[Անահիտ Տերյան]]ի վկայությամբ, ժամանակին հայ անվանի գործիչներին, «որոնք, բարձր գնահատելով հայ մարդու համար հայեցի անուն-ազգանուն ունենալու կարևորությունն ու խորհուրդը», սեփական օրինակով են հայկականացրել իրենց անուն-ազգանունը. Արամ Մանուկյանն է հրաժարվել իր նախկին Սերգեյ Հովհաննիսյան անուն-ազգանունից, Հովհաննես Քաջազնունին` Իգիթխանյանից, հայ մեծահարուստ Գալուստ Գյուլբենկյանը հաճախ հանդես է եկել Վարդ Պատրիկ անունով, և այլն<ref name="Սիմոնյան" />:
 
== Հայկականացման օրինակներ ==
Պատմաբան Անահիտ Տերյանը ազգանունների հայկականացման մի քանի ճանապարհ է առաջարկում<ref name="Սիմոնյան" />.
* ազգանունը թարգմանել, եթե հնարավոր է,
* նախնիներից մեկի հայեցի անունը դարձնել ազգանուն,
* թարգմանել երեխաների ազգանունը՝ ծնողի ազգանվան ինչ-ինչ պատճառներից ելնելով ազգանվան թարգմանության անհնարինության դեպքում:
 
Որոշ ազգանուններ ուղիղ թարգմանվում են հայերեն<ref name="Սիմոնյան" />.
{| class="wikitable"
|-
|}
 
Այլ ազգանունները թարգմանվում են ազգանվան հիմք հանդիսացող նախնու անվան թարգմանությամբ<ref name="Սիմոնյան" />.
{| class="wikitable"
|-
|}
 
Այլ ազգանուններ հանդիսանում օսմանյան պաշտոնյաների կողմից հայերին տրված թուրքերեն անբարեհնչյուն բառերից կազմված ազգանուններ<ref name="Սիմոնյան" />.
{| class="wikitable"
|-
|} -->
== Օտարածին հայկական ազգանունները՝ մանիպուլյացիաների առարկա ==
Այժմ բազմաթիվ հայերի թուրքական ծագմամբ ազգանունների առկայությունը հակահայկական մանիպուլյացիաների գործիք է դարձել: Այդպես, օրինակ, Ադրբեջանի ԳԱԱ ֆոլկլորի ինստիտուտը «Թուրքական ծագմամբ հայկական ազգանուններ» անվանմամբ գիրք է հրատարակել, որից ադրբեջանցիները հետևյալ հետևությունն են անում. «Սա լույս է սփռում հայերի գենետիկ ծագման վրա, այդ էթնոսի լեզվի, գիտակցության, մշակույթի վրա ադրբեջանա-թուրքական մշակութային շրջապատի ազդեցության, լեզվային առնչությունների եւ այլ հարցերի վրա»: Գրքի մեջ բերվում է թուրք-ադրբեջանական ծագմամբ ավելի քան 400 հայկական ազգանուն<ref name="Սիմոնյան" />:
 
== Տես նաև ==
* [[Ազգանունների եբրայնականացում]]
 
== Ծանոթագրություններ ==
[[Կատեգորիա:Հայկական ծագման ազգանուններ| ]]
[[Կատեգորիա:Մշակութային ձուլում]]
 
== Տես նաև ==
* [[Ազգանունների եբրայնականացում]]
55 447

edits