Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

Անտոն Չեխովի անունն է կրում Երևանի [[Անտոն Չեխովի անվան թիվ 55 դպրոց|դպրոցներից]] մեկը։
== Կենսագրություն ==
Անտոն Չեխովը ծնվել է 1860 թվականին [[Տագանրոգ]] [[քաղաք]]ում։ Անտոնի հայրը գյուղացու զավակ էր։ Պավել Չեխովը հայտնի էր որպես կրոնոկոն-պահպանողական ավանդներին հավատարիմ քաղքենի առևտրական։ Նա իր որդիներին պարտադրում էր հաճախել [[եկեղեցի]] և ճշտությամբ կատարել կրոնական բոլոր ծիսակատարություններըծեսերը, ինչպես նաև ստիպում էր նրանց կատարել խանութի գործակատարի պարտականությունները։ Մանկության այդ ծանր տարիներից էլ սկսվում է Անտոնի այնքան յուրահատուկ և բացահայտ ատելությունը քարացած ավանդույթների, [[կրոն]]ի և եկեղեցու նկատմամբ։ Երբ նրա հայրը սնանկանում է, բացի Անտոնից ընտանիքի մնացածբոլոր անդամները, բացի Անտոնից, տեղափոխվում են [[Մոսկվա]]։ Եվ նա ստիպված էր հոգալ թե՛ իր կյանքի ապահովության մասին, և թե՛ միաժամանակ շարունակերշարունակել ուսումը Տագանրոգի գիմնազիայում, որտեղ պարտադիր կարգով դասավանդում էին հին [[հունարեն]] և հին [[լատիներեն]]։ Այնտեղ նա սովորում է տասնմեկ տարի։
 
Գիմնազիայում սովորելու տարիներին նաԱնտոնն աչքի էր ընկնում իր արտասովոր ընթերցասիրությամբ։ Պատանեկության տարիներին Չեխովի սիրելի հեղինակներից մեկն է եղել [[Վիկտոր Հյուգո]]ն։ Շատ բարձր գնահատելով [[Շեքսպիր]]ի արվեստը, 1876 թվականին եղբորը գրած նամակում խորհուրդ է տալիս նրան կարդալ [[Իվան Տուրգենև|Տուրգենևի]] հայտնի հոդված-ակնարկը Շեքսպիրի և [[Միգել դե Սերվանտես|Սերվանտեսի]] մասին։ Տագանրոգի թատրոնը շատ խղճուկ վիճակում էր, սակայն Չեխովը, բեմադրելով [[Ալեքսանդր Գրիբոեդով|Գրիբոեդովի]] «[[Խելքից պատուհաս]]» կամ [[Լերմոնտով]]ի «[[Դիմակահանդես (պիես)|Դիմակահանդես»]], [[Նիկոլայ Գոգոլ|Գոգոլի]] «Ամուսնություն», «[[Ռևիզոր|Ռևիզոր»-ը]]» և Օստրովսկու գործերը, աշակերտներին կապում էր արվեստի և գրականության առաջավոր ներկայացուցիչների հետ։ Չեխովը հաճախ ինքն էլ էր մասնակցում աշակերտական բեմադրություններին և նույնիսկ գրում պիեսներ։
 
Գիմնազիան ավարտելուց հետո Չեխովը ուղեվորվումուղևորվում է Մոսկվա՝ [[Մոսկվայի պետական համալսարան|Պետականպետական համալսարանի]] բժշկական ֆակուլտետում ուսանելու համար։ Քանի որ նրանց ընտանիքը դեռ ծանր կացության մեջ էր, Անտոնը կրկին ստիպված էր և՛ սովորել, և՛ աշխատանք փնտրել։ Հետևելով ավագ եղբոր խորհրդին, նա որոշում է աշխատակցել ռուսական երգիծաբանականերգիծական պարբերականներին և կարողանում է կարճ ժամանակահատվածումժամանակում բավական ամուրսերտ կապեր ստեղծել դրանց խմբագիրների հետ։ Սկզբում նա կազմումգրում էր թռուցիկ ակնարկներ կամ թեթև երգիծաբանականերգիծական պատմվածքներ։ Ուսանողական տարիներին նա ավելի հաճախ հանդես է եկել Անտոշա Չեխոնտե [[կեղծանուն]]ով։ Սկզբնական շրջանում նա գրում էր շատ հապճեպհապճեպ՝ կերպով՝ ջանալով շոտշուտ հանձնել անհրաժեշտ նյութերը և ժամանակինարագ ստանալ վարձատրությունը։ Հաճախ նկարագրում էր աննշան և առօրյա դեպքեր, նկարագրում էր կյանքի զավեշտալի կողմերը։ ԱյդԳրական ինտենսիվ գրականլարված աշխատանքը չմնաց անհետևանք։անհետևանք րի մնում. Չեխովը հետզհետե մշակում է կյանքի յուրահատուկ երևույթները դիտելու, ուսումնասիրելու և արձանագրելու արտասովոր ընդունակությունը։ընդունակություն։ Նա յուրացնում է հակիրճ գրելու դժվարին արվեստը։ Այս նոր ժամանակահատվածում նա սկսում է մոտենալ կյանքին և իրականությանը նոր դիրքից։
 
Չեխովը սկսում է ավելի մեծ ուշադրությամբ դիտել շրջապատումշրջապատող ծանր իրականությունը և ավելի լավ տեսնել իրական կյանքի հակասական երանգներըերանգներն ու բարդ ելևէջները։ ՆորիցՆա նադարձյալ գրի էր առնում զավեշտալի դեպքերև ուդեպքեր, նորիցդարձյալ աշխատում էր կատակներով գրավել իր ընթերցողների ուշադրությունը։ Սակայն այժմ արդեն չէր կարողանում սառնասիրտ մնալ և ծածկելթաքցնել իր հույզերն աու խեղդել հոգու խորքում պահված ապրումներն ու մտորումները։ Որպես բժիշկ և գիտնական-գրող՝ Չեխովը միշտ շատ ուշադիրմանրակրկիտորեն էր մոտենում իր պատմվածքների թեմաների մշակմանը, առանձին սյուժեների ընտրությանը և միշտ ձգտում էր արտացոլել իրականությունը։ Այդ էր պատճառը, որ նա անվերջ գրում էր, մշակում, վերամշակում՝ ավելի դիպուկ խոսքերբառեր գտնելու և ավելի ազդու գույներ ընտրելու համար։ Մոսկվայի համալսարնհամալսարնն ավարտելուց հետո Չեխովը անցնում է ինտենսիվ ստեղծագործական աշխատանքի։ Երբ լույս է տեսնում Չեխովի ակնարկների և պատմվածքների առաջին ժողովածուներըժողովածուն, ռուռուս մի քանի քննադատներ, գրականագետներ, ողջունելով նոր հեղինակին, միաժամանակ հայտնում են իրենց տարակուսանքները։ Չեխովն առավոտից մինչև երեկո լինում էր հիվանդանոցում և տոկունլարված աշխատանք էր տանում։ Համբերությամբ լսում էր բազմաթիվ հիվանդների գանգատները, ուսումնասիրում նրանց կենցաղային պայմանները, սփոփանքի ջերմ խոսքեր գտնում յուրաքանչյուր հիվանդի համար սփոփանքի ջերմագին խոսքեր։համար։
 
== Սախալին ==
Ուշագրավ է, որ պարբերաբար կրկնվող սուր դիտողությունները, իշխող կարգերի դեմ նետված քննադատական ակնարկներն ավելի բացորոշ և կտրուկ են դառնում [[սախալին]]յան ճանապարհորդությունից հետո։ Իր դեսերտացիայի համար Չեխովը կարող էր անհրաժեշտ նյութեր գտնել և ուսումնասիրել ավելի դյուրին կերպով հենց Մոսկվայում, բայց նրա հիմնական նպատակն էր ուսումնասիրել սախալինյան աքսորականների կյանքը, քննել իրականությունը, պարզել ճշմարտությունը։ Նա սկսում է ուսումնասիրել Սախալինի մասին հրատարակված նյութերն ու հետազոտությունները։ Ուսանողները Չեխովի համար պրպտումներ են կատարում հանրային գրադարանում և հավաքում են կարևորագույն հրատարակությունները։ Չեխովը կարդում է նաև քրեկանքրեական իրավունքի, քաղաքականության, դատավարության, բնագիտության մասին հրատարակված գրքեր։ Նախապատրաստական այդ մեծ աշխատանքն ավարտելուց հետո, Չեխովը փորձփորձում է անում ձեռք բերել Սախալինի վարչական մարմիններին ուղղված անհրաժեշտ գրություններ։ Այդպիսի պաստոնականպաշտոնական մի գրություն հանձնում է նրան գլխավոր բանտային վարչության կառավարիչը, որի հայտարարության համաձայն, Չեխովին հնարավորություն պետք է տրվեր ուսումնասիրելու աքսորավայրերի բոլոր բնակիչների կյանքը։ Հաստատված է, որ պաշտոնյան Չեխովին հանձնելով այդ գրությունը, միաժամանակ սախալինյան աքսորավայրի պետին ուղղված առանձին գաղտնի գրությամբ առաջարկում էր հնարավորություն չտալ, որ Չեխովը հանդիպի քաղաքական աքսորականների հետ։ Այդ գաղտնի գրությունը հայտնաբերվել է միայն [[հեղափոխություն]]ից հետո, գլխավոր բանտային վարչության արխիվային վավերագրերը ուսումնասիրողների շնորհիվ։
Հաղթահարելով բազմաթիվ խոչընդոտներ,խոչընդոտներ՝ Չեխովը Սախալին հասնելուն պես անմիջապես անցնում է աշխատանքի։ Նա շրջում է կղզում, անձամբ տեսնումհանդիպում է աքսորականներին, ուսումնասիրում աքսորավայրերը, գրի առնում արտառոց և սոսկալի փաստեր։ Հետագայում, Չեխովը իր հավաքած նյութերի հիման վրա կազմումգրում է ակնարկներ և ապա հրատարակում Սախալինի մասին գրած մեծածավալ իր գիտական աշխատությունը։
 
== Ուշ տարիներտարիները ==
[[Պատկեր:Moscow Malaya Dmitrovka Street 29.jpg|thumb|left|«Չեխովի տունը» Մալայա Դմիտրովկայում, 2008]]
[[Պատկեր:Anton Tschechow - Ölskizze von Lewitan.jpg|thumb|[[Իսահակ Լևիտան]], «Անտոն Չեխովի դիմանկարը» (1885-1886)]]
1890 թվականից մինչև 1895 թվականը, Սախալինսախալինյան ուղևորությունից Մոսկվա վերադառնալուց հետո, Չեխովը բնակություն է հաստատում [[Մալայա Դիմիտրովկա]]յում գտնվող երկհարկանի մի բակաշենքում: Այստեղ նա աշխատում էր «Սախալին կղզին» գրքի, «Թեթևսոլիկը», «Մենամարտ», «[[Հիվանդասենյակ № 6]]» պատմվածքների վրա, ինչպես նաև հանդիպում էր գրողներ [[Վլադիմիր Կորոլենկո]]յի, [[Դմիտրի Գրիգորովիչ]]ի, [[Վլադիմիր Գիլյարովսկի|Վլադիմիր Գիլյարովսկու]], [[Պյոտր Բոբորիկին]]ի, [[Դմիտրի Մերեժկովսկի|Դմիտրի Մերեժկովսկու]], [[Վլադիմիր Նեմիրովիչ-Դանչենկո]]յի, նշանավոր դերասաններ [[Ալեքսանդր Լենսկի|Ալեքսանդր Լենսկու]] և [[Ալեքսանդր Յուժնու]], նկարիչ [[Իսահակ Լևիտան]]ի հետ: Բակաշենքը պահպանվել է մինչև մեր ժամանակները, նրա վրա տեղադրված է հուշատախտակ գրողի [[խորաքանդակ]]ով:
 
1892 թվականից մինչև 1899 թվականը Չեխովը բնակվել է մերձմոսկովյան [[Մելիխովո]] կալվածքում, որտեղ ներկայումս գործում է չեխովյան գլխավոր թանգարաններից մեկը: «Մելիխովյան նստավայրի » տարիներին գրվել են ավելի քան 42 ստեղծագործություններ: Հետագայում շատ է ճամփորդել [[Եվրոպա]]յում: 1899 թվականին գրահրատարակիչ [[Ադոլֆ Մարքս]]ին է վաճառում իր ստեղծագործականհեղինակային սեփականությունըիրավունքը<ref>[http://feb-web.ru/feb/chekhov/texts/sp0/pi8/pi8-3402.htm Договор с книгоиздательством А. Ф. Маркса]</ref>այն երկերի համար, որըոր արդեն գրվել էրէին և պետք է գրվերգրվեին հետագա քսան տարիներին: 1898 թվականի վերջին, գրողը [[Յալթա]]յում հողակտոր գնեց, որտեղ ճարտարապետ Լ. Ն. Շապովալովի նախագծով տուն կառուցեց և հիմնեց այգի: Վերջին տարիներին Չեխովը, որի մոտ [[տուբերկուլյոզ]]ի սրացումներ էին սկսվել, առողջությունը կարգի բերելու նպատակով մշտապես բնակվում էր [[Չեխովի տուն (Յալթա)|Յալթայի իր բնակարանում]], միայն հազվադեպ էր լինում Մոսկվայում, որտեղ ապրում էր (1901 թվականից) նրա կինը` արտիստուհի [[Օլգա Կնիպպեր-Չեխովա|Օլգա Լեոնարդովնա Կնիպպերը]], որը կարևոր տեղ էր զբաղեցնում 1898 թվականին ստեղծվածհիմնված [[Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոն|Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնում]]:
 
1900 թվականին, Գիտություններիգիտությունների Ակադեմիայիակադեմիայի ռուսաց լեզվի և բանահյուսության բաժանմունքի վայելչագեղ բանահյուսության կարգի առաջին իսկ ընտրության ժամանակ Չեխովը ընտրվեց վայելչագեղ բանահյուսության կարգի պատվավոր ակադեմիկների թվում: 1902 թվականին Չեխովը Վ. Գ. Կորոլենկոյի հետ միասին հրաժարվեց ակադեմիկի կոչումից, կայսր [[Նիկոլայ II]]-ի հրամանով չեղյալ համարվեց [[Մաքսիմ Գորկի|Մաքսիմ Գորկու]] պատվավոր ակադեմիկ ընտրվելը:
 
== Չեխով գրողն ու Չեխով բժիշկը ==
Պարգևատրվել է [[Առաջին համընդհանուր մարդահամարի աշխատանքներում իր ունեցած ներդրման համար մեդալ|«Բնակչության առաջին համընդհանուր մարդահամարի աշխատանքների համար» մեդալով]]:
 
== ՄահՄահը ==
1904 թվականի մայիսին Չեխովը տուբերկուլյոզով հիվանդ էր: Միխայիլ Չեխովը հիշում է.
{{քաղվածք|Բոլորը, ովքեր նրան տեսել էին այդ վիճակում, գաղտնի մտածում էին, որ վերջը հեռու չէ, բայց որքան [նա] մոտ էր վերջին, այնքան քիչ էր գիտակցում դա<ref name="Bio">From the biographical sketch, adapted from a memoir by Chekhov's brother Mihail, which prefaces Constance Garnett's translation of Chekhov's letters, 1920.</ref>:|}}
1933 թվականին Նովոդևիչի վանքի տարածքում գերեզմանոցի վերացման արդյունքում Օլգա Լեոնարդովնա Կիպպերսի խնդրանքով Չեխովը վերաթաղվեց վանքի հարավային պատի հետևում գտնվող գերեզմանոցում: 1933 թվականի նոյեմբերի 16-ին գրողի մի քանի հարազատների և մտերիմների ներկայությամբ բացվեց նրա գերեզմանը, և դագաղը տեղափոխվեց նոր վայր: Շուտով այստեղ տեղափոխվեցին երկու տապանաքարերը` Անտոն Չեխովի և նրա հոր (վերաթաղման ժամանակ Պ. Չեխովը մնացել է հին տեղում)<ref name="С">{{статья|автор= Галина Щёболева |заглавие= Памятник Чехову: От московского губернатора до Билла Клинтона}}</ref>:
 
== Ստեղծագործական կյանքկյանքը ==
1891 թվականից սկսած Չեխովը, տարված ստեղծագործական ինտենսիվ աշխատանքով, հրատարակել է պատմվածքներ և պիեսներ, որոնք, ռեալիստորեն բնութագրելով ռուս իրականությունը, իրենց հիմնական ուղղությամբ կոչ էին անում ընթերցողներին կռվի ելնել գոյություն ունեցող հասարակական չարիքների դեմ, որոնել հասարակական զարգացման նոր ուղիներ, ծառանալ բռնության, բռնակալների, անիրավության դեմ: Սախալինյան ճամփորդությունից հետո Չեխովը հրատարակել է «Գողը» և «Գուսևը»՝ 1890 թ., «Մենամարտ»՝ 1981, «Կանայք», «Կինը», «Աքսորավայրում», «Հարևանները»՝ 1892, «Պալատ № 6»` 1892 թ. նոյեմբեր, «Անհայտ մարդու պատմվածք»՝ 1893, «Սև վանականը»՝ 1894 (գրվել է 1893 թ.), «Ռոտշիլդի ջութակը»՝ 1894, «Մուժիկներ»՝ 1897 և չինովնիկության մասին («Պատյանով մարդը»՝ 1898 և այլն) գրված պատմվածքները, իր հայտնի դրամատուրգիական գործերը: Չինովնիկության բնութագրմանը նվիրված իր գործերում Չեխովն ավելի խտացված գույներով է նկարագրում նկարագրում իր մռայլ «հերոսներին» և նկարներն էլ դարձնում է հին աշխարհի դեմ ուղղված սուր և անողոք «պատկերներ», դիտավորությամբ դեն նետելով թե՛ հումորիստական երանգները, թե՛ անցյալի «պատգամին» հատուկ կես-հեգնական, կես-էլեգիական տոնը<ref name="Արտ.">Արտ. Կարինյան, Անտոն Չեխով (1860-1904), Հայկական ՍՍՌ ԳԱ հրատարակչություն, Երևան, 1954</ref>:
 
Չեխովը մեծ նշանակություն է տվել իր աշխատությունների գեղարվեստական մշակմանը: Նրա ստեղծագործություններում նկարագրվել են նաև ուրիշ ժողովուրդների ներկայացուցիչներ: Չեխովի պատմվածքների և հատկապես պիեսների մեջ աչքի է ընկնում մեծ ուշադրութայմբ ընտրված պատկերների նվագային կոլորիտը: Չեխովի աշխատությունների մեջ լիրիկական տրամադրությամբ լեցուն և գեղարվեստական մեծ ավյունով նկարված դաշտանկարների, լուռ կամ խոսուն բնության, ուռենիներով շրջագծված այգիների նրբին կոլորիտը շաղկապված է եղել հոգնաբեկ ու տխուր, մտախոհ կամ երազող հերոսների մեղմ մորմոքի, գանգատի, զուսպ բողոքի հետ<ref name="Արտ." />:
 
=== ԴրամատուրգիաԴրամատուրգիան ===
Դրամատիկ ստեղծագործություններ Չեխովը սկսել է գրել XIX դարի 70-ականներին: Վարժարանում սովորելու տարիներին նա մեծամասամբ գրել է պիեսներ, որոնք մինչ այսօր չեն պահպանվել: Երկրորդ կուրսում նա գրել է դրամա, որը հետագայում կոչվեց Պլատոնով: 1885 թվականին գրել է Մեծ ճանապարհին էտյուդը, որը գրաքննիչները չեն թույլատրել բեմադրել: Նրա պիեսներից են «Կարապի երգը» (Կալխաս), «Իվանով», «Արջը», «Առաջարկ», որոնք տպագրվել են 1887 թվականից:
1886 թվականին գրել է մենախոսություն «Ծխախոտի վնասակարության մասին»: Այն տպագրվել է «Պետերբուրգյան թերթում»՝ «Երփներանգ պատմություններ» ժողովածուում:
1883-1887 թվականներին Չեխովը գրում է դրամատիկ ներկայացումներ, հումորային պատմություններ և ծաղրերգություններ: Հիմարը կամ պաշտոնաթող կապիտանը (1883), «Կեղծ ողբերգակները և չարաճճի դրամատուրգներ» (1884), «Կատարյալ քննություն» (1884), «Խառնաշփոթ Հռոմում» (1884), «Լեզուն մինչև Կիև կհասցնի» (1884), «Տիրոջ բնակիչները» (1884), «Հիվանդի անկողնու մոտ» (1884), «Լուսնի վրա» (1885), «Դրամա» (1886), «Խավարումից առաջ» (1887):
 
=== Դրամատուրգիայի առանձնահատկություններառանձնահատկությունները ===
Չեխովի պիեսների առանձնահատկությունները նրա ժամանակակիցների կողմից նշմարվել են դրանց առաջին բեմադրության ժամանակ: Սկզբում այն ընկալվում էր Չեխովի կողմից հաջորդական դրամատիկական շարժման խնդրի լուծման անկարողություն: Գրախոսները խոսում էին «բեմականության» բացակայության, «ձգձգվածության», «գործողությունների պակասի», «երկխոսության անկանոնության», «կոմպոզիցիայի ցրվածության» և ֆաբուլայի թուլության մասին<ref name=skaft>{{книга
|автор = Скафтымов&nbsp;А.&nbsp;П.
}}</ref>:
 
=== Չեխովի մականուններմականունները ===
Ինչպես ցանկացած հումորիստ-գրող, Չեխովն օգտագործել է տասնյակ կեղծանուններ: Մինչև հիմա դրանք բոլորը բացահայտված չեն, քանի որ հենց ինքը՝ Չեխովը Ադոլֆ Մարքսի համար երկերի ժողովածու նախապատրաստման ժամանակ չի կարողացել հիշել իր վաղ ստեղծագործությունների պատկանելիությունը: Հումորիստի ծածկանվան գործառույթը ոչ այնքան իրական հեղինակին թաքցնելն էր, որքան ընթերցողին զվարճացնելը, լարված պահելը (այստեղից էլ փոփոխականությունը, կանխամտածված շփոթությունը. ընթերցողն ինքը պետք է փորձի կռահել պատմությունը հեղինակին): Հաճախ կեղծանունը կոնկրետ պատմվածքի անհրաժեշտ տարր է, գրական ֆարսի մի մաս և չի կարող պատշաճ կերպով բացահայտվել դրա համատեքստից դուրս: Հազվագյուտ դեպքերում Չեխովի այս կամ այն կեղծանունը կարող էր հայտնի լինել միայն ծանոթների նեղ շրջանակին: Ստորև բերված է Չեխովի 20-րդ դարի վերջի կեղծանունների ցանկը՝<ref name="PSSIP">''Чехов А. П.'' Полное собрание сочинений и писем в тридцати томах. Сочинения в 18-ти томах. — {{М.}}, Наука, 1982. — Т. 18. — С. 337—338.</ref><ref name="pseud">{{cite web|url=http://feb-web.ru/feb/masanov/man/10/man18427.htm|title=Чехов Антон Павлович|work=Электронное научное издание «Словарь псевдонимов русских писателей, ученых и общественных деятелей»|publisher=Фонд «Фундаментальная электронная библиотека»|accessdate=2016-12-06}}</ref>:
{{columns-list|3|
21 892

edits