«Հովհաննես Քաջազնունի»–ի խմբագրումների տարբերություն

→‎Կենսագրություն: Կատարվել են լեզվական, մեքենագրական, բովանդակության խմբագրություններ ամբողջ հոդվածում։
(→‎Կենսագրություն: Կատարվել են լեզվական, մեքենագրական, բովանդակության խմբագրություններ ամբողջ հոդվածում։)
==Կենսագրություն ==
=== Երիտասարդ տարիները ===
Հովհաննես Մաթևոսի Քաջազնունին (Տեր-Հովհաննիսյան) ծնվելԾնվել է [[1868]] թ-ի [[փետրվարի 1]]-ին [[Թիֆլիսի նահանգ]]ի [[Ախալցխա]] քաղաքում (ներկայումս՝ [[Վրաստան]]ի [[Ջավախք|Ջավախեթի]] շրջանում)։ Քաջազնունու նախնիները արմատներով Էրզրումից են եղել, ովքեր 19-րդ դարի սկզբում տեղափոխվել են [[Ջավախք]]։
 
=== Ազգանվան պատմությունը ===
Քաջազնունին ծնունդով ստացել է Տեր-Հովհաննիսյան ազգանունը։ Նրա պապի հայրը՝ Տեր Հովհաննը,Հովհաննես ով եկեղեցական էրքահանան, ու ով գալով Էջմիածին ուխտի՝ ստացել է վեհափառիցէր թույլատվություն Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսից փոխելու իր՝իր Իգիթխանյան ազգանունը, եւ իր երեխաներին տվել էէր Տեր-Հովհաննիսյան ազգանունը։ Հովհաննեսը իր հերթին թարգմանել է իր պապի «Իգիթխանյան» ազգանունը հայերեն ու ստացել «Քաջազնունի» ազգանունը։։
 
=== Կրթություն ===
Նախնական կրթությունն ստացել է [[1877]] - [[1886]] թթ.-ին [[Թիֆլիս]]ում` նախ մասնավոր դպրոցում, այնուհետև` ռեալական վարժարանում։
 
[[1887]] թ-ին ընդունվել է [[Սանկտ Պետերբուրգ]]ի քաղաքացիական ինժեներների ինստիտուտը, որն [[1893]] թ-ին. գերազանցությամբ ավարտելով՝ ստանում է ճարտարապետի դիպլոմ։ Նույն շրջանում նա ուսումնասիրում է նաև գրականություն, մասնավորապես [[Շեքսպիր]]ի ժառանգությունը։ Նրա անունը ներառված է համալսարանի Փառքի սրահում։ Ուսանողական տարիներին ինստիտուտի 25 ամյակի25ամյակի առթիվ տպագրվել էեն ուսանողների լավագույն նախագծերը, որտեղ Քաջազնունին ներկայացված էր հայկական եկեղեցիների իր նախագծով։ Այդ նպատակով նա ուսումնասիրում է [[Անի]]ի ու [[Էջմիածին|Էջմիածնի]] եկեղեցիները։ Նա շատ էր նկարում ու մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների<ref name="ourbaku">[http://www.ourbaku.com/index.php5/%D0%9A%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B8_%28%D0%98%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%8F%D0%BD%29_%D0%9E%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_-_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80 Качазнуни (Игитханян) Ованес Ованесович - архитектор]</ref>։
 
Ուսանողական տարիներին նա ընդգրկվում է [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն]] կուսակցության շարքերը։
 
=== Հասարակական և քաղաքական գործունեություն ===
[[1905]] - [[1906]] թթ. կովկասյան թաթարների կողմից հայերի ջարդերի ընթացքում բռնությունները դադարեցնելու համար դարձել է Խաղաղության հաստատման հանձնաժողովի անդամ։ [[1906]] թ-ից. սկսած նա ակտիվորեն ներգրավվում է հասարակական և քաղաքական գործունեության մեջ։ Նույն տարին մեկնել է [[Նիցցա]] քաղաք՝ կապվելու [[Ալեքսանդր Մանթաշյանց]]ի հետ՝ խնդրելու աջակցել կուսակցությանը<ref name="hayazg" />։
 
[[ՀՅԴ]] կարգադրությամբ նա 1908-ին կարևոր կարգարություններ ունենալով մեկնում է Բաքու ու Կոնստանդնուպոլիս։ 1909 թ-ին. նրանձերբակալվում ձերբակալում ենէ հակադաշնակցական հայտնի գործի շրջանանկներում։շրջանակներում։ Ազատ է արձակվում 10000 ռուբլի գրավի դիմաց նրան ազատ են արձակում։դիմաց։ 1911 թ-ին նա ստիպված մեկնում է երկրից՝ խուսափելովխուսափելու այն բանիցհամար, որ նրան կանչեն Սանկտ-Պետերբուրգ՝ վկայություն տալու Դաշնակցության դեմ դատավարության շրջանակներում։դատավարությում։ Ապրում է [[Ֆրանսիա]]յում, [[Բելգիա]]յում ու [[Վան]] քաղաքում։
[[1906]] թ-ին մեկնել է [[Նիցցա]] քաղաք՝ կապվելու [[Ալեքսանդր Մանթաշյանց]]ի հետ՝ խնդրելու աջակցել կուսակցությունը<ref name="hayazg"/>։
 
[[1914]] թ-ին նա վերադառնում է [[Կովկաս]]։ [[1917]] թ-ին. Քաջազնունին ընտրվում է [[Հայոց ազգային խորհուրդ (Թիֆլիս)|Հայոց Ազգային Խորհրդ]]ի անդամ։ [[1918]] թ. [[փետրվար]]ին ընտրվում է Անդրկովկասյան սեյմի անդամ։
[[ՀՅԴ]] կարգադրությամբ նա 1908-ին կարևոր կարգարություններ ունենալով մեկնում է Բաքու ու Կոնստանդնուպոլիս։ 1909 թ-ին նրան ձերբակալում են հակադաշնակցական հայտնի գործի շրջանանկներում։ 10000 ռուբլի գրավի դիմաց նրան ազատ են արձակում։ 1911 թ-ին նա ստիպված մեկնում է երկրից՝ խուսափելով այն բանից, որ նրան կանչեն Սանկտ-Պետերբուրգ՝ վկայություն տալու Դաշնակցության դեմ դատավարության շրջանակներում։ Ապրում [[Ֆրանսիա]]յում, [[Բելգիա]]յում ու [[Վան]] քաղաքում։
 
[[1914]] թ-ին նա վերադառնում է [[Կովկաս]]։ [[1917]] թ-ին Քաջազնունին ընտրվում է [[Հայոց ազգային խորհուրդ (Թիֆլիս)|Հայոց Ազգային Խորհրդ]]ի անդամ։ [[1918]] թ-ի [[փետրվար]]ին ընտրվում է Անդրկովկասյան սեյմի անդամ։
 
Քաջազնունին եղել է Հայաստանի պատվիրակության կազմում, որը մասնակցում էր [[Տրապիզոնի հաշտության կոնֆերանս|Տրապիզոնի]] ու [[Բաթումի հաշտության կոնֆերանս|Բաթումի]] հաշտության կոնֆերանսներին։ [[Ալեքսանդր Խատիսյան]]ի հետ մեկտեղ՝ ստորագրել է [[Բաթումի պայմանագիր]]ը՝ հայկական պատվիրակության անունից<ref name="hayazg"/>։
=== Հայաստանի առաջին հանրապետություն ===
[[Պատկեր:042 mnisters of qajaznouni cabinet.jpg|մինի|right|200px|Հովհաննես Քաջազնունու կառավարության կազմը]][[Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն|Հայաստանի Առաջին Հանրապետության]] հիմնադրումից հետո նաՀովհաննես Քաջազնունին նշանակվել է նորաստեղծ պետության առաջին [[Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ|վարչապետը]]։ Դեռևս [[Հայոց ազգային խորհուրդ (Թիֆլիս)|Հայ Ազգային Խորհրդ]]ի՝ Թիֆլիսում գտնվելու օրերին՝ [[հունիսի 30]]-ին Քաջազնունին ներկայացնում է կառավարության կազմը՝ բաղկացած 4 նախարարներից.
{|class="wikitable"
! width="70px" style="font-size:9px;text-align:left;background-color:#aaa;color:#FFF;"| ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ
|}
 
Մի անգամառիթով նա փաստելհայտնել է.
<blockquote style="background:#f1f1f1; padding:10px;">''«Բացառիկ ծանր պայմանների մեջ է գործի անցել իմ կազմած կառավարությունը... Կառավարությունը չունի ոչ մի հենարան անցյալում, նա չի հաջորդում նախկին կառավարությանը՝ շարունակելու արդեն ընթացքի դրած պետական աշխատանքը»''</blockquote>
 
Հուլիսին [[Երևան]]ում մի քանի ամիս անընդմեջ ծանրագույն պայմաններում իշխանություն իրականացնող Արամ Մանուկյանի ճնշման ներքո՝ [[1918]] թ. [[հուլիսի 19]]-ին [[Հայաստանի Հանրապետության Կառավարություն (1918-1920)|Հայաստանի կառավարության]] կազմը տեղափոխվում է [[Թիֆլիս]]ից [[Երևան]]` թողնելով իր գրեթե ողջ շարժական ու անշարժ գույքը [[Վրաստան]]ում։ Կառավարության կազմին կայարանում ճանապարվելուճանապարհվելու ժամանակ ներկա չի լինում [[Վրաստան]]ի որևէ պաշտոնյա։ ՃանապարհյինՃանապարհային կառավարության կազմը գնացքով կանգնում է [[Ղազախ]]ի կայարանում, որտեղ նրանց համար տեղի ադրբեջանցիները ճոխ ընդունելություն են կազմակերպում ու ճանապարհում դեպի [[Երևան]]։ Հետպատերազմական [[Երևան]]ում կառավարության կազմին ընդունում է [[Արամ Մանուկյան (ՀՅԴ)|Արամ Մանուկյան]]ը, ով շուրջ 2 ամիս իրականացրել էէր հանրապետության ղեկավարի լիազորությունները՝ կրելով «Երևանի դիկտատոր» կոչումը։ Հենց իր վերջնագրի արդյունքում էէր Կառավարությունըկառավարությունը որոշում վերջապես բարգավաճ Թիֆլիսից տեղափոխվել հետպատերազմական Երևան՝ ստանձնելու երկրի ղեկավարումը։
 
Հոկտեմբերին, [[ՀՀ Ազգային ժողով|Ազգային Ժողովի]] ճնշման արդյունքումհետեւանքով, Քաջազնունին հրաժարական է ներկայացնում։ [[ՀՀ Ազգային ժողով (1918-1920)|Ազգային Ժողովը]] ընդունում է կառավարության հրաժարականը ու կրկին Քաջազնունուն հանձնարարում կազմել նոր՝ կոալիցիոն կառավարություն։ Կոալիցիոն կառավարության կազմին միանալուց հրաժարվում են [[Սոցիալ-հեղափոխական կուսակցություն]]ը և [[Սոցիալ դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցություն]]ը, ինչիորի արդյունքումհետեւանքով նոր կառավարության կազմը ձևավորվում է [[ՀՅԴ]] ու [[Հայ ժողովրդական կուսակցություն|Ժողովրդական կուսակցության]] անդամներից։ [[Նոյեմբերի 4]]-ին կազմվում է կոալիցիոն կառավարության երկրորդ կազմըկառավարությունը.
 
{|class="wikitable"
|}
 
[[1918]] - [[1919]] թ. ձմռանը տիֆի համաճարակի արդյունքումընթացքում մահանում են [[Արամ Մանուկյան]]ը ու Պետական վերահսկողվերահսկողի պաշտոնը զբաղեցնող [[Մինաս Բերբերյան]]ը, իսկ Հովհաննես Քաջազնունին ու [[Սիրական Տիգրանյան]]ը նույնպես վարակվում, բայց հաջողությամբկարողանում ապաքինվումեն են։ապաքինվել։ [[1919]] թ-ի [[փետրվարի 15]]-ին Քաջազնունին գործուղվում է [[Վրաստան]], իսկ այնուհետև [[ԱՄՆ]]՝ վարելու հայանպաստ բանակցություններ։ Նույն ժամանակ նա ներկայացնում է իր կառավարության երրորդ կազմը.
 
{|class="wikitable"
[[Պատկեր:THE ARMENIAN DELEGATION IN THE UNITED STATES 1919.jpg|մինի|Հայկական պատվիրակությունը ԱՄՆ-ում։ Ներկա են [[Անդրանիկ Օզանյան]]ը, Հովհաննես Քաջազնունին և այլն, 1919]]1919 թվականի ապրիլի 26-ից վարչապետի պաշտոնակատար է դառնում Ալեքսանդր Խատիսյանը, իսկ Քաջազնունին շարունակում է բանակցությունները ԱՄՆ-ում հայկական պատվիրակության կազմում։
 
Վերադառնալով ՀայասանՀայաստան [[1920]] թ. սեպտեմբերին՝ նա զբաղեցնումստանձնում է [[ՀՀ Ազգային ժողով]]ի նախագահի տեղակալի պաշտոնը։պաշտոնը, Իսկիսկ [[նոյեմբերի 25]]-ին ստանձնում էին՝ ԱԺ նախագահի պաշտոնը<ref name="orientica">[http://orientica.net/index.php?title=Hovhannes_Kajaznouni Hovhannes Kajaznouni]</ref>։ Սովետական զորքերի ներխուժմաններխուժումից արդյունքումհետո Քաջազնունին ձերբակալվում է ու անցկացնում շուրջ մեկ ու կես ամիս բանտում։
 
[[Փետրվարյան ապստամբություն]]ից հետո, Քաջազնունին ստանձնում է բոլշևիզմի զոհերի ընտանիքներին աջակցության խորհրդի նախագահությունը։ Խորհուրդը տրամադրում է 10, իսկ այնուհետև 50 միլիոն ռուբլի։ Ապստամբության ձախողմանձախողումից արդյունքում՝հետո, Քաջազնունին լքում է Հայաստանը, ապրում Իրանում, Հնդկաստանում, Եգիպտոսում, [[Ռումինիա]]յում։ Բուխարեստում եղած ժամանակ նա [[1923]] թ-ին. գրում է «Հ. Յ. Դաշնակցութիւնը անելիք չունի այլեւս» աշխատությունը եւ լքում՝լքում [[ՀՅԴ]] շարքերը։
 
== Ճարտարապետական գործունեություն ==
Ստանալով գերազանց ճարտարապետական կրթություն՝ Քաջազնունին դարձել է իր ժամանակի Կովկասում գործող ճարտարապետներից մեկը։ Նա մասնավորապես գործել ու կառուցել է [[Բաքու|Բաքվում]], [[Թիֆլիս]]ում, [[Բաթումի|Բաթում]]ում, [[Երևան]]ում, [[Գյումրի]]ում, [[Վան]]ում<ref name="hayazg">[http://ru.hayazg.info/%D0%9A%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B8_%D0%9E%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Каджазнуни Ованес Матевосович]</ref>, Հայաստանի տարբեր շրջաններում և այլն։
 
[[1893]] - [[1895]] թթ. աշխատել է [[Բաքու|Բաքվում]]` Շրջանային Ճարտարապետական բաժնում որպես ինժեներ-ճարտարապետ։ Այդ շրջանում նա հայտնում է կնոջը ապագա կառուցվելիք եկեղեցու նախագծի մասին։ [[1895]] - [[1897]] թթ աշխատել է [[Բաթում]]ում` որպես ճարտարապետ։ճարտարապետ, իսկ [[1897]] - [[1899]] թթ. [[Թբիլիսի]]ի քաղաքային կառավարությունում աշխատել էկառավարությունում՝ որպես շրջանային ճարտարապետ։ Այս շրջանում նաՆա Թիֆլիսի Մեյդանի շրջանում կառուցել է չայխանայի շենք՝ իրանական ոճով<ref name="ourbaku"/>։
 
[[1899]] - [[1906]] թթ. [[Բաքու|Բաքվի]] նավթ արդյունահանողների կոնգրեսի խորհրդում աշխատել է որպես ավագ ճարտարապետ։ Նա ակտիվ համագործակցել է տեղական նավթ արդյունահանողների՝ Բալախանի, Բիբի-Եյբաթի, Սաբունչուարդյունահանողներիւ հետ։ Բաքվում նախագծել է հիվանդանոց, բնակելի շենքերի նախագծեր,<ref>Edmond Tigranyan - «Activity of Armenian architects in South Caucasus» - ISBN 99930-0-001-2</ref>, հյուրանոցներ ԲալախաններԲալախանի շրջանում<ref name="hayazg"/>։
 
===Սուրբ Թադևոս-Բարդուղիմեոս մայր տաճարի շինարարություն===
[[Պատկեր:Budagovsky armenian temple in Baku2.jpg|200px|աջից]]
Մեծահարուստ Բուդաղյանի կտակած միջոցներով Բաքվի կենտրոնում հայկական եկեղեցի կառուցելու համար [[1898]] թ-ին Պետերբուրգի ճարտարապետերիճարտարապետների կայսերական ընկերությունը հայտարարում է մրցույթ։ Եկեղեցու օծումը տեղի է ունեցել 1906 թ-ի սեպտեմբերի 6-ին։ [[1907]] թ-ի [[փետրվարի 28]]-ին մրցույթին ներկայացվեցին հինգ նախագծեր, որոնցից մեկն էլ Հովհաննես Քաջազնունու նախագիծն էր։ [[Հունիսի 4]]-ին ստացվեց ժյուրիի պատասխանը, որի համաձայն հաղթող էր ճանաչվում [[Գաբրիել Տեր-Միքայելյան]]ի նախագիծը, իսկ երկրորդ տեղում էր ճարտարապետ Պետրովսկու նախագիծը։ Սակայն Բուդաղյանի ժառանգները դժգոհ մնացին արդյունքից, ու հունիսի 7-ին նրանք պատվերը տվեցին Քաջազնունուն։ [[Օգոստոսի 2]]-ին նա սկսեց եկեղեցու շինարարական աշխատանքները։ Շինարարությանը հետևում էր շինհրապարակում կառուցված փայտե տնակից։ Եկեղեցու կառուցման բյուջեն, ըստ նախնական նախագծի, կազմել է 300 հազար ռուբլի, սակայն ժառանգված գումարը ընդամենը 200 հազար էր, այդ պատճառով Քաջազնունին կատարել է որոշ փոփոխություններ, մասնավորապես եկեղեցու տարողունակությունը պակասեցրել է 1500 մարդուց՝ 1000-ի։
 
Հակադաշնակցական քրեական հետապնդումների արդյունքում Քաջազնունին նույնպես դառնում է ռուսական իշխանությունների թիրախպատճառով, ու 1911 թ-ին. նաՔաջազնունին ստիպված է լինում մեկնել երկրից, որոշ ժամանակ ապրելով Ֆրանսիայում, Բելգիայում ու Վան քաղաքում՝ չկարողանալով հսկել եկեղեցու շինարարությունը անձամբ։ ԻրՆրա բացակայության ընթացքում շինարարությանը հետևում և ավարտին է հասցնում ճարտարապետ [[Նիկողայոս Բաև]]ը։
Եկեղեցու օծումը տեղի է ունեցել 1906 թ-ի սեպտեմբերի 6-ին։ 1907 թ-ի օգոստոսի 2-ին մեկնարկում են շինարարական աշխատանքները։ Եկեղեցու կառուցման բյուջեն, ըստ նախնական նախագծի, կազմել է 300 հազար ռուբլի, սակայն ժառանգված գումարը ընդհամենրը 200 հազար էր, այդ պատճառով Քաջազնունին կատարել է որոշ փոփոխություններ, մասնավորապես եկեղեցու տարողունակությունը պակասեցրել է 1500 մարդուց՝ 1000-ի։
 
Հակադաշնակցական քրեական հետապնդումների արդյունքում Քաջազնունին նույնպես դառնում է ռուսական իշխանությունների թիրախ, ու 1911 թ-ին նա ստիպված է լինում մեկնել երկրից, որոշ ժամանակ ապրելով Ֆրանսիայում, Բելգիայում ու Վան քաղաքում՝ չկարողանալով հսկել եկեղեցու շինարարությունը անձամբ։ Իր բացակայության ընթացքում շինարարությանը հետևում և ավարտին է հասցնում ճարտարապետ [[Նիկողայոս Բաև]]ը։
 
Եկեղեցին աչքի էր ընկնում կոթողայնությամբ։ Ականատեսները վկայում են, որ դա Բաքվի ամենագեղեցիկ շենքն էր, հիացնում էր ներքին ու արտաքին շքեղությամբ՝ վարպետորեն նկարված ճարտարապետական դրվագներով։ Քաջազնունու եկեղեցու ճարտարապետությունը կարելի է դիտել որպես հայ ազգային ոճի նոր, յուրովի մեկնաբանում, և եթե կարելի է այդպես բնութագրել՝ «Նոր հայկական գոթիկա»։ Եկեղեցու հիմքում պահպանելով կենտրոնագմբեթ, հավասարակողմ խաչի հայեցակարգը, գլխավոր ծավալի չորս անկյունները ձևավորել է չորս պարագծով կորագիծ խորաններով, որով խախտել է հայկական եկեղեցաշինության հատակագծային հիմնական առանձնահատկությունը՝ կենտրոնագմբեթ համակարգի քառաթև պարզ և բնորոշ ծավալը։ Դրա հետ մեկտեղ՝ հետաքրքիր է լուծված զանգակատան տեղն ու դիրքը՝ ընդհանուր համայնապատկերում։ Այն եռաթռիչք կամարաշարով առաջ է բերված արևմտյան ճակատից։ ‎Որոշ առումով եկեղեցուն նման է նաև Շուշիի Ղազանչեցոց եկեղեցին։
 
[[Բաքու|Բաքվի]] [[Սուրբ Թադևոս-Բարդուղիմեոս մայր տաճար (Բաքու)|Սբ. Թադևոս-Բարդուղիմեոս մայր տաճարը]] 1930-ական թթ. սկզբին քանդեցինքանդվել ևէ։ տեղըՆրա կառուցեցինտեղում կառուցվել է կոնսերվատորիայի շենքը։
 
== Գրականագիտական գործունեություն ==
Մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև Քաջազնունու գրական ժառանգությունը։ Դեռևս ուսանողական տարիներին նա հետաքրքրել է գրականությամբ ու բավական խորը ուսումնասիրել [[Շեքսպիր]]ի ժառանգությունը։ Վանում բնակության տարիներին նա գրել է մինրան շարքնվիրված աշխատություններիմի նրանշարք նվիրված։աշխատություններ։ Այդ նույն շրջանում նա նաև հայերեն է թարգմանել քրդական աշխատություններ<ref name="ourbaku"/>։
 
Հոգեպես մեծ կապվածություն ունենալով ժամանակի գրական կյանքի և գործիչների հետ, հետագայում նրանց մասին հուշեր է գրել։ Հատկանշական են [[Հովհաննես Թումանյան]]ի մասին նրա հուշերը։
 
== Կյանքի վերջին տարիները ==
Քաջազնունին Հայաստան է վերադարձել [[1924]] թ-ին։ «ՍովետականԽորհրդային Հայաստան» թերթին տված հարցազրույցում նա նշել է.
<blockquote style="background:#f1f1f1; padding:10px;">''Սովետական Հայաստան գալու իմ նպատակը աշխատանքն է։ Ես ունեմ մեծ ցանկություն աշխատելու իմ մասնագիտական ոլորտում Հայաստանում։''</blockquote>Հետագա տարիներին դասավանդել է [[Երևանի պետական համալսարան]]ում։ Համալսարանում նա դասավանդում էր Ճարտարապետական պլանավորում առարկա։առարկան։ Նա հանդիսացել է նաև Պետնախագիծ ինստիտուտի տեխնիկական խորհրդի անդամ։ Նրա նախագծով ու անմիջական հսկողության ներքո կառուցվել են բամբակի գործարաններ Երևանում ու Սարդարապատում, ինչպես նաև ձեթի ու սապոնիօճառի գործարաններ Երևանում՝ իրենց հարակից շինություններով, ինչպես նաև բնակելի թաղամասներ աշխատողների համար։ Դրանք դարձան Սովետական Հայաստանում առաջին արդյունաբերական շինությունները<ref name="hayazg"/>։
 
[[1926]] թ-ին Քաջազնունին մասնակցել է [[Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոն|Օպերայի և բալետի թատրոնի շենքի]] մրցույթին, սակայն նախագիծը չի պահպանվել։ Նույն թվականին Լենինականում ուժեղ երկրաշարժից հետո Քաջազնունին մի շարք նորակառույց շենքերի հեղինակ է դառնում<ref name="hayazg"/>։
 
[[1926]] թ-ին. Քաջազնունին մասնակցել է [[Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոն|Օպերայի և բալետի թատրոնի շենքի]] մրցույթին, սակայն նախագիծը չի պահպանվել։ Նույն թվականին Լենինականում ուժեղ երկրաշարժից հետո Քաջազնունին մի շարք նորակառույց շենքերի հեղինակ է դառնում<ref name="hayazg"/>։ [[1928]] թ-ին մասնակցել է շինարարական կառույցների ռուս-հայերեն բառարանի ստեղծմանը, որը բաղկացած է եղել 7560 տերմիններից։
[[1928]] թ-ին նա մասնակցել է Շինարարական կառույցների ռուս-հայկական բառարանի ստեղծմանը, որը բաղկացած է եղել 7560 տերմիններին։
 
[[1930]] թ-ին նաՔաջազնունին միանում է նորաստեղծ Ճարտարապետության ու շինարարության ինստիտուտը ու Լուսավորության Ժողկոմի կողմից նրան շնորհվում է պրոֆեսորի կոչում։
 
[[1935]] թ-ին Բուլվարնայա ու 27-րդ փողոցի խաչմերուկում նա կառուցում է շենք, որը դառնում է Լենինականի ներդաշնակ մաս, ու 1988 թ. երկրաշարժից հետո մնում է կանգուն<ref name="hayazg" />։
 
[[1930-ականների բռնաճնշում|Ստալինյան բռնաճնշումների]] տարիներին՝ [[1937]] թ-ին նա ձերբակալվել ու 1938-ի հունվարի 1015-ին գնդակահարվել է ՆԺԿ բանտում։ Իր անձնական արխիվը՝ բոլոր նախագծերով ու էսքիզներով, առգրավվել է և անհետ կորել։
 
Հետմահու արդարացվել է՝ 1955 թվականին։
Այն, ինչ կենդանի է իմ մեջ, ուժեղ է, կրքոտ, փնտրող, տառապող, մեկ զգացմունքի մեջ է՝ սիրո։ Ես հիմա հասկանում եմ այն սարսափելի ուժը, որ մտել է իմ մեջ։ Խլեք ինձնից այդ զգացումը, և խլած կլինեք ամեն բան, որ ես ունեմ։</blockquote>
 
[[Պատկեր:Hovhannes-Kajaznouni-children.jpg|800px|մինի|Հովհաննես Քաջազնունու զավակները|center]]Քաջազնունին ուներ 4 որդի ու 2 դուստր։ Ավագը դուստրԱնահիտ Անահիտնդուստրն էր, ում անունը ծննդյան ժամանակ դրել էին Հրաչյա, սակայն աղջիկը հետագայում վերցնում է Անահիտ անունը։ Երկրորդը Արամն էր, հետո ծնվեցին Աշոտն ու Ռուբենը (երկվորյակներ), Կարենը, Մարգարիտը<ref name="nakhsh"/>։ 1914 թվականին ավագ երեք որդիները կամավոր մեկնեցին ռազմաճակատ։ Փոքրը՝ Կարենը, շատ փոքր էր դեռ։
 
1919-ի ապրիլի 30-ին ավագ դստերը՝ Հրաչյային, գրում է.
<blockquote style="background:#f1f1f1; padding:10px;">Աշոտը սպանվեց անցյալ գարնանը Ղարաքիլիսայի կռիվներում։
Արամը վիրավորված է երկու անգամ, բայց բժշկվել է։ Ռուբենը չի ունեցել բախտ ու պատիվ հայրենիքի համար վերք ստանալուստանալու։</blockquote>
 
Արամը զոհվել է Զանգիբասարի կռիվներում, Աշոտը զոհվել է [[Ղարաքիլիսայի ճակատամարտ]]ում։<ref name="nakhsh"/> Ռուբենը սպանվել է գերության մեջ։<ref name="hayazg"/>
 
== Երկեր ==
* Քաջազնունի Յովհաննէս, Բաց նամակ Z-ին. ԹուրքիաԹուրքիա՞, թեթէ Ռուսաստան, Պուքրէշ, 1924, 54 էջ, Պէյրութ, 1965, 64 էջ, Երեւան, 1990, 47 էջ։
* Քաջազնունի Յովհաննէս, Հ. Յ. Դաշնակցութիւնը անելիք չունի այլեւս՚այլեւս, Պուքրէշ, 1923, 91 էջ, Վիեննա, 1923, 108 էջ, Թիֆլիս, 1923, 111 էջ, Գահիրէ, 1954, 112 էջ, Երեւան, 1993, 87 էջ։
* Քաջազնունի Յովհաննէս, Յետ մահու, Պէյրութ, 1965, 252 էջ։
* Քաջազնունի Յովհաննէս, Ազգ եւ հայրենիք, Պէյրութ, 1979, 269 էջ։
1821

edits